Η μάχη των συμβολισμών

Η αύξηση του κατώτατου μισθού που παρουσίασε ο Πρωθυπουργός στο Υπουργικό Συμβούλιο της Δευτέρας είναι – κατά τα λεγόμενα του ίδιου – συμβολική. Το δεύτερο χωριό της Λέσβου που επισκέφθηκε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης εκείνη την ημέρα, η Στύψη, επελέγη – σύμφωνα πάντα με πηγές της Κουμουνδούρου – λόγω του πρότυπου συνεταιρισμού ελαιοπαραγωγών, ο οποίος εξάγει το προϊόν του και υλοποιεί «έτσι το μοντέλο αγροτοδιατροφικής ανάπτυξης που προωθεί ο ΣΥΡΙΖΑ». Η ελληνική πολιτική σκηνή, μέχρι και κατά τη διάρκεια των περιλάλητων μπάνιων του λαού, επιμένει να παράγει περισσότερους συμβολισμούς απ’ όσους οι ψηφοφόροι έχουν διάθεση να καταναλώσουν. Ωστόσο, εκείνοι που διαλέγει να αναδείξει η κάθε πλευρά του δικομματισμού μαρτυρούν τελικά και τις διαφορές στην πολιτική τους κοσμοθεωρία – αφού τα στελέχη των δύο κομμάτων συμπεριφέρονται σαν να πολεμούν σε σημειολογικές μάχες ακόμη κι όταν η μεταξύ τους αντιπαράθεση αφορά μια μεμονωμένη κυβερνητική ανακοίνωση ή μια αρχηγική εξόρμηση στην περιφέρεια.

Τα κρυμμένα πίσω από το 2% – ή 13 ευρώ μεικτά ή 0,52 ευρώ στο ημερομίσθιο – μηνύματα υπεραναλύθηκαν από τους μεν κι από τους δε. «Αυτή η μικρή αύξηση του κατώτατου μισθού είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα για το αύριο όλων: Οτι μπορούμε καλύτερα, πετυχαίνουμε καλύτερα και μας περιμένουν τα καλύτερα» εξήγησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Συμπληρώνοντας ότι «δεν καλύπτει προφανώς τις ανάγκες των εργαζομένων αλλά τονώνει τους χαμηλότερα αμειβόμενους». Το σημαίνον είναι στην κυβερνητική ανάγνωση η κατεύθυνση, «διότι δείχνει ότι σταθερό μέλημα αυτής της κυβέρνησης είναι η προστασία των πιο αδύναμων συμπολιτών μας, αλλά και γιατί η αύξηση αυτή – εν μέσω των μεγάλων δυσκολιών της πανδημίας – σηματοδοτεί την αισιοδοξία μας για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας συνολικά». Οι πολιτικοί αντίπαλοι της κυβέρνησης, βέβαια, διάβασαν κάτι διαφορετικό πίσω από τα νούμερα: τον «εμπαιγμό» και την «προσβολή» του κόσμου της εργασίας επειδή, όπως επεσήμανε η αρμόδια συριζαία τομεάρχης, δεν εξαντλήθηκαν τα περιθώρια του 4% του πορίσματος του ΚΕΠΕ και της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων.

Οι ερμηνείες των τρίτων παρατηρητών για τις παραπάνω προσεγγίσεις δεν είναι καν απαραίτητες. Μαξίμου και Κουμουνδούρου φρόντισαν να καθαρογράψουν το συγκεκριμένο κεφάλαιο στο αφήγημά τους. Το πρώτο θέλησε να δείξει πως υπηρετεί μια διαχείριση λελογισμένη. Η δεύτερη αποπειράθηκε να εκμεταλλευτεί τη δυσαρέσκεια που είθισται να προκαλούν τα άδωρα δώρα – βασιζόμενη στην εμπειρική διαπίστωση ότι οι συμβολισμοί μερικές φορές εκδικούνται. Αμφότεροι, λοιπόν, αποκάλυψαν πως συνεχίζουν να στηρίζονται στα μοντέλα του πολιτεύεσθαι που τους εξασφάλισαν την εξουσία.

Συμβολικές συγκρούσεις

Στις συμβολικές συγκρούσεις οι αριστεροί ενέταξαν και την επίσκεψη του προέδρου τους στη Μύκονο με αφορμή την επιβολή του μίνι λοκντάουν. Οι φίλα προσκείμενοι στον ΣΥΡΙΖΑ δεν εστίασαν μόνο στην κίνησή του, η οποία υπογράμμιζε την «παταγώδη αποτυχία της κυβέρνησης» στο ασφαλές άνοιγμα του τουρισμού. Επιδόθηκαν και σε ειρωνείες για τους δεξιούς που είδαν τον Αλέξη Τσίπρα να μπαίνει στο άντρο τους. Αν και μια πιο προσεκτική ματιά στις σκηνοθετικές λεπτομέρειες της παρουσίας του εκεί αποκάλυπτε πως τα ταμπού που τάχα εκείνος έσπαγε επισκεπτόμενος το νησί των χλιδάτων πάρτι δεν αγγίχτηκαν. Τα πλάνα, φέρ’ ειπείν, με τις τσιπρικές δηλώσεις ήταν λίγα και καδραρισμένα ώστε να μην προβάλλουν εικόνες με τις οποίες ο μέσος τηλεθεατής έχει συνδέσει τον τόπο.

Στο ταξίδι του αρχηγού της μείζονος αντιπολίτευσης στη Λέσβο που προηγήθηκε, πάλι, η Πειραιώς βρήκε ανάμεσα στα συμφραζόμενα του προγράμματος μια υπολανθάνουσα παραδοχή εκ μέρους του αντιπάλου της. Το κυβερνών κόμμα έβγαλε δελτίο Τύπου επειδή ο Τσίπρας δεν πήγε στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στο Καρά Τεπέ. Κι ο συντάκτης της αναρωτιόταν αν θεωρεί πως το Μεταναστευτικό δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα για το νησί. Η ΝΔ διέκρινε, δηλαδή, στη συγκεκριμένη επιλογή του την έμμεση αναγνώριση μιας κυβερνητικής επιτυχίας – παρότι κανένας συριζαίος δεν έχει έστω υπονοήσει ποτέ ότι επικροτεί τις πολιτικές του υπουργείου Μετανάστευσης.

Κι η χθεσινή περιοδεία του Κυριάκου Μητσοτάκη σχεδιάστηκε, λένε οι γνωρίζοντες, προκειμένου να εκπέμψει τα δύο σήματα που η κυβέρνηση έχει περισσότερη ανάγκη να ακούσει η κοινή γνώμη. Η Κρήτη προτιμήθηκε μιας και είναι η περιοχή από την οποία ξεκίνησε η νέα φάση της επιχείρησης «Ελευθερία», οι κινητές μονάδες εμβολιασμού, αλλά και πρωτοεμφανίστηκε στη χώρα η μετάλλαξη Δέλτα. Είναι, άρα, το ιδανικό σκηνικό για να απευθύνει ο επικεφαλής της κυβέρνησης κάλεσμα, έμμεσο και άμεσο, στους πολίτες που δεν έχουν εμβολιαστεί να πάρουν κι εκείνοι μέρος στη συλλογική προσπάθεια καταπολέμησης του ιού – υπηρετώντας παράλληλα σκηνογραφικά την κυβερνητική απάντηση στις συριζαϊκές επικρίσεις για τους σχετικούς με το εμβολιαστικό πρόγραμμα χειρισμούς.

Η υπερβολική εφαρμογή του μιτερανικού τσιτάτου για την πολιτική και τα σύμβολα, που μοιάζει εντονότερη αυτές τις μέρες, δεν είναι καινούργια στο ελληνικό πλαίσιο – ίσως γιατί οι συμβολισμοί απαντώνται καλύτερα με συμβολισμούς. Ωστόσο, παρά τη συσσωρευμένη εμπειρία των πολιτικών στη χρήση τους, ακόμη και τα σύμβολα ενίοτε πρέπει να είναι ορατά για να γίνονται πιστευτά.