Οι Ταλιμπάν στέλνουν κύματα προσφύγων στην Ευρώπη

Τέσσερις δεκαετίες μετά το πρώτο κύμα αφγανών προσφύγων που έφυγε από τη χώρα κατά τη σοβιετική εισβολή και σχεδόν 20 χρόνια αφότου η επέμβαση των ΗΠΑ και άλλων δυτικών χωρών άλλαξε τη χώρα, οι ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν για νέα κύματα προσφύγων από το Αφγανιστάν προς την Ευρώπη, καθώς οι Ταλιμπάν κατακτούν πολλές περιοχές απ’ όπου υποχωρούν οι δυτικές δυνάμεις.

Η τουρκική εφημερίδα «Χουριέτ» γράφει πως καθημερινά περισσότεροι από 1.000 Αφγανοί εισέρχονται παράνομα στην Τουρκία από τα ανατολικά σύνορά της, καθώς δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι αναζητούν τρόπους να διαφύγουν από την αμείλικτη εξουσία των Ταλιμπάν, σε όλη τη χώρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η πλειονότητα των Αφγανών που εισέρχονται στην Τουρκία είναι νεαροί άνδρες ηλικίας 16-25 ετών, οι οποίοι φθάνουν σε τουρκικό έδαφος έπειτα από ταξίδι διάρκειας ενός μηνός κυρίως με τα πόδια.

Η στρατιωτική προέλαση των Ταλιμπάν ίσως οδηγήσει σε μεγάλα κύματα προσφύγων που θα ζητήσουν άσυλο, προειδοποίησε ο φινλανδός υπουργός Εξωτερικών Πέκα Ααβίστο. «Οσο περισσότερες περιοχές καταλαμβάνουν οι Ταλιμπάν και όσο πιο δύσκολη γίνεται η ζωή των πολιτών που ζουν εκεί, τόσο πιθανότερο είναι να δούμε νέες μεταναστευτικές ροές από το Αφγανιστάν» τόνισε, υπενθυμίζοντας ότι οι περισσότεροι διασχίζοντας τις υπόλοιπες χώρες είναι πιθανό να φθάσουν στην Τουρκία, προσπαθώντας να περάσουν με κάποιον τρόπο στην Ευρώπη.

Οπως αναφέρει το δημοσίευμα της «Χουριέτ», περισσότεροι από 500.000 άτομα που ζητούν άσυλο – εκ των οποίων ένα μεγάλο μέρος Αφγανοί – εισήλθαν παράνομα στην Τουρκία από τα σύνορα της επαρχίας Βαν, μέσα στο 2020, ένας αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί φέτος με τη μαζική φυγή δεκάδων χιλιάδων Αφγανών για να αποφύγουν τις βάρβαρες πρακτικές των Ταλιμπάν.

Σε συνέντευξη Τύπου στη Μόσχα, ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν Μαουλάουι Ντιλαβάρ δήλωσε ότι η οργάνωση των φανατικών σουνιτών έχει καταλάβει τον έλεγχο του 85% των εδαφών της χώρας, κάτι που διέψευσε η κυβέρνηση της Καμπούλ. Ωστόσο η αλήθεια είναι πως στις μάχες μεταξύ Ταλιμπάν και κυβερνητικών στρατευμάτων οι Ταλιμπάν κερδίζουν και πολλά μέλη του αφγανικού στρατού αυτομολούν.

«Οι Αφγανοί ανησυχούν ότι η κυβέρνηση της Καμπούλ δεν θα αντέξει, και αυτό ωθεί τους πολίτες να εγκαταλείψουν τη χώρα» σχολίασε ο Μετίν Κοραμπατίρ, πρόεδρος του Ερευνητικού Κέντρου για Ασυλο και Μετανάστευση, στην Κωνσταντινούπολη. Μεταξύ αυτών είναι δημόσιοι υπάλληλοι που φοβούνται ότι οι Ταλιμπάν θα πάρουν την εξουσία, καθώς και οι Αφγανοί της μεσαίας τάξης που ζουν στις πόλεις. Ολοι έχουν μνήμες από τη διακυβέρνηση των Ταλιμπάν, κατά την οποία είχαν απαγορεύσει στις γυναίκες να βγαίνουν από τα σπίτια τους ή να πηγαίνουν σχολείο και ανάγκαζαν τους άνδρες να τηρούν πολύ αυστηρούς κανόνες.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΟΗΕ, μόνο την περασμένη εβδομάδα 56.000 Αφγανοί αναγκάστηκαν να φύγουν από τα σπίτια τους λόγω επιθέσεων των Ταλιμπάν. Από τον Ιανουάριο, υπολογίζεται ότι 223.000 Αφγανοί έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους,  αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί, καθώς πολλαπλασιάζονται οι επιθέσεις των Ταλιμπάν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες σκοπεύουν να ολοκληρώσουν την αποχώρηση των στρατευμάτων τους από το Αφγανιστάν στις 31 Αυγούστου. Ξεκίνησαν αυτόν τον μήνα και θα την είχαν ολοκληρώσει, όμως καθυστέρησαν, σύμφωνα με απόφαση του προέδρου Μπάιντεν, για να αποτραπεί μια μεγάλη αντεπίθεση των Ταλιμπάν. Ο διοικητής των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν προειδοποίησε ότι η κυβέρνηση της Καμπούλ μπορεί να πέσει μέσα σε έξι μήνες έως δύο χρόνια, ενώ οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που δρουν στη χώρα φοβούνται τα χειρότερα.

Δεν είναι μόνο η Τουρκία που δέχεται πρόσφυγες από το Αφγανιστάν, αλλά και όλες οι γειτονικές, όπως το Πακιστάν, το Ιράν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν. Πολλοί Αφγανοί σε αυτές τις χώρες μένουν βυθισμένοι στη φτώχεια, χωρίς επίσημα έγγραφα, και πιέζονται να φύγουν, όχι κατ’ ανάγκην προς τη χώρα τους – πολλοί αποφασίζουν να κάνουν το δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι προς την Ευρώπη, όπου φαντάζονται πως η κατάστασή τους θα βελτιωθεί. Μάλιστα η Ιντρίκα Ρατβάτ, επικεφαλής του γραφείου της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες στην περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού, προειδοποιεί πως η οικονομική κρίση η οποία προέκυψε από την πανδημία έχει χειροτερέψει την κατάσταση στις «ήδη βεβαρημένες» χώρες που φιλοξενούν τους πρόσφυγες. Είναι πιθανό λοιπόν, εξηγεί, οι μη ασφαλείς και ασταθείς συνθήκες για τους Αφγανούς στο Πακιστάν, στο Ιράν, στην Τουρκία και σε άλλες γειτονικές χώρες να ωθήσουν ακόμα περισσότερους ανθρώπους να τολμήσουν να κάνουν το επικίνδυνο ταξίδι για την Ευρώπη. «Η σταθερότητα του Αφγανιστάν δεν αφορά μόνο την περιοχή» τόνισε. «Είναι προς το συλλογικό συμφέρον όλων».

Η επιστροφή των Ταλιμπάν απειλεί να χαθούν και όσες βελτιώσεις είχαν γίνει στο Αφγανιστάν, ιδιαίτερα όσον αφορά τα δικαιώματα των γυναικών και την πρόσβαση στη μόρφωση, γεγονός που σίγουρα θα ωθήσει ακόμα περισσότερους να εγκαταλείψουν τη χώρα, προσθέτει ο Κεμάλ Κιρισί, του Ινστιτούτου Brookings. Από το 2002, όταν οι Ταλιμπάν έχασαν την εξουσία, περίπου 5,3 εκατομμύρια Αφγανοί επέστρεψαν εθελοντικά στη χώρα, μέσω προγραμμάτων του ΟΗΕ – βέβαια κάποιοι ξαναέφυγαν σε άλλες χώρες. Κι όμως, στα τέλη του 2019 οι Αφγανοί ήταν η τρίτη εθνικότητα στον κόσμο σε εκτοπισμό ατόμων από τις εστίες τους. Είναι επίσης η κυριότερη εθνικότητα που ζητά άσυλο στην Ευρωπαϊκή Ενωση ή της οποίας τα μέλη συλλαμβάνονται από τις ευρωπαϊκές αρχές, ενώ προσπαθούν να εισέλθουν παράτυπα στην Ευρώπη.