«Απελπισμένη κραυγή απέναντι στον βίαιο κόσμο»

Βρισκόμαστε στο Αργος. Το νήμα του μύθου αρχίζει να ξετυλίγεται αμέσως μετά τη δολοφονία της Κλυταιμνήστρας. Η Ηλέκτρα και ο Ορέστης, νέοι, πληγωμένοι κι ευάλωτοι, αποδιωγμένοι μετά την πράξη τους, γίνονται από παιδιά βασιλέων μιάσματα στην ίδια τους την οικογένεια κι ανεπιθύμητοι στην ίδια τους την πατρίδα. Ελπίζουν στην παρέμβαση του Μενέλαου, αλλά ούτε αυτός ούτε ο Τυνδάρεως σκοπεύουν να τους βοηθήσουν. Ακόμα κι έτσι, όμως, βυθισμένοι στο σκοτάδι της θλίψης και της απόγνωσης, είναι ανθρώπινοι. Γιατί ο Ευριπίδης τούς φέρνει πιο κοντά στα ανθρώπινα μέτρα για να μιλήσει για την επιβίωση των νέων σ’ έναν κόσμο που καθορίζεται από συνθήκες που τους ξεπερνούν.

Με τον «Ορέστη» του Ευριπίδη, το τελευταίο μεγάλο κείμενο του ποιητή που συνιστά ένα καίριο σχόλιο στη λειτουργία της αθηναϊκής δημοκρατίας, ο Γιάννης Κακλέας κατεβαίνει αυτό το τριήμερο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Ο δημιουργός καταθέτει την πρώτη του σκηνοθεσία αρχαίας ελληνικής τραγωδίας σε μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά. Στο αργολικό θέατρο, ο ίδιος φέρει ένα έργο γεμάτο σφοδρές συγκρούσεις, ανατροπές, απολογίες κι έντονο πολιτικό προβληματισμό. Ενα έργο που δεν σταματά να θέτει συνεχώς ερωτήματα για τις σχέσεις των γενεών και των φύλων και της κοινωνικής συνοχής. «Ενας σκηνοθέτης τόσο έμπειρος και τόσο χορτάτος από την τέχνη του όσο ο Γιάννης Κακλέας, σε συνάρτηση με αυτό το σκοτεινό και βίαιο έργο που ανεβαίνει στην πιο ταραγμένη εποχή της πρόσφατης Ιστορίας, δημιουργούν έναν συνδυασμό γεμάτο τόλμη, ρίσκο και φωτιά», δηλώνει στο «Νσυν» η Μαίρη Μηνά, η οποία πρωταγωνιστεί στην παράσταση.

Η ΑΝΕΛΕΗΤΗ ΜΟΙΡΑ. Η ίδια υποδύεται την Ηλέκτρα δίπλα στον Αρη Σερβετάλη που γίνεται ο Ορέστης και μαζί χτίζουν επί σκηνής έναν δυνατό αδελφικό δεσμό. «Αυτό που τους ενώνει είναι η ανελέητη μοίρα τους που τους έχει κληροδοτήσει με ένα αβάσταχτο καταραμένο παρελθόν και ένα μέλλον δυσοίωνο, γεμάτο τραύμα, αίμα, θάνατο, αδικία. Υπάρχει ένας στίχος στο έργο, σε αυτή την ατμοσφαιρική μετάφραση του Χειμωνά, όπου η Ηλέκτρα λέει: “…και κύλησαν όλα αυτά τα άδικα ως εμένα κι έβρεξαν τη μοίρα μου με το πηχτό κακό τους αίμα. Αίμα!”. Αυτό που ενώνει λοιπόν αυτά τα δύο πλάσματα είναι η κοινή απελπισμένη κραυγή απέναντι στον βίαιο κόσμο που διαιωνίζεται σαν κατάρα χωρίς έλεος», τονίζει η ηθοποιός.

Η ηρωίδα της, παγιδευμένη σ’ ένα σχέδιο εκδίκησης, φαίνεται να οδηγείται όλο και βαθύτερα σ’ έναν φαύλο κύκλο βίας κι αίματος και καλεί την ηθοποιό να ακροβατήσει υποκριτικά ανάμεσα στη δικαιοσύνη και στο άδικο. «Αυτά τα κείμενα έχουν τη δύναμη να σε παίρνουν από το χέρι και μέσα από τις λέξεις και τα βαθιά, μα καθαρά, νοήματά τους να σε οδηγούν μόνα τους προς τον ρόλο. Τόσο διανοητικά όσο και συναισθηματικά και εν τέλει και σωματικά. Είναι ένα κύμα ενέργειας αυτά τα κείμενα και αν επιτρέψει κανείς να παρασυρθεί από αυτό το κύμα μπαίνει σε μια ψυχική περιπέτεια μοναδική, γεμάτη δώρα», αναφέρει η Μαίρη Μηνά.

ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΜΙ. Σύμφωνα με το κείμενο του Ευριπίδη, η ηρωίδα της για τον Ορέστη είναι «ψυχή γενναίου αρσενικού σε θηλυκού ωραία μορφή». Για την ίδια, άραγε, τι είναι; «Για μένα η Ηλέκτρα είναι ένα ισχυρό σύμβολο βαθιάς αδελφικής αγάπης και αφοσίωσης. Αλλά ταυτόχρονα και ένα βίαιο αγρίμι, χτυπημένο από τη μοίρα, που διψάει για εκδίκηση. Αυτές οι δύο ποιότητες φτιάχνουν ένα πλάσμα που μοιάζει συνεχώς να συνομιλεί με το αδιόρατο, με το παρελθόν και το μέλλον», υπογραμμίζει η πρωταγωνίστρια και καταλήγει: «Η αλήθεια είναι πως ακριβώς επειδή αυτοί οι ήρωες ξεφεύγουν από τα όρια του ρόλου και γίνονται σύμβολα ιδεών και αξιών, δεν μπορεί κανείς να τους αντιμετωπίσει και να τους κρίνει με ψυχολογικούς όρους. Αυτοί οι ήρωες είναι σχεδόν παραβολικοί, λειτουργούν δηλαδή ως παραβολές και ερμηνεύονται όπως ερμηνεύεται καθετί ποιητικό και βιβλικό. Ως μια αλληγορία για να μιλήσουμε και κυρίως για να προβληματιστούμε πάνω στην ίδια την ύπαρξη, τον Θεό, τον άνθρωπο».