Ελπίδες και επισφάλειες μετά τη διάσκεψη για τη Λιβύη

Εκπρόσωποι των 16 χωρών και τεσσάρων διεθνών οργανισμών που συμμετείχαν στη δεύτερη διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη δεσμεύθηκαν να υλοποιήσουν πλήρως και «χωρίς περαιτέρω χρονοτριβή» τη συμφωνία εκεχειρίας του περασμένου Οκτωβρίου που προβλέπει την πλήρη αποχώρηση των ξένων δυνάμεων από τη χώρα.

Οταν η Ανγκελα Μέρκελ ανέλαβε τη διπλωματική πρωτοβουλία της «διαδικασίας του Βερολίνου» για τη Λιβύη, ο 10ετής εμφύλιος πόλεμος βρισκόταν σε κρίσιμη καμπή. Το κενό που είχε αφήσει η αποχώρηση των Αμερικανών από την περιοχή και η αδυναμία της ΕΕ να παρέμβει ενιαία και αποτελεσματικά στην κρίση στη βορειοαφρικανική γειτονιά της κάλυψαν άλλες δυνάμεις (Τουρκία, Ρωσία, αραβικές χώρες) που διεξήγαγαν έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων σε λιβυκό έδαφος.

Η Γαλλία και η Ιταλία ήταν άμεσα εμπλεκόμενες χώρες, μόνο η Γερμανία που δεν είχε αποικιοκρατικό παρελθόν στην περιοχή μπορούσε να αναλάβει ρόλο μεσολαβητή. Η απόσυρση των ξένων δυνάμεων ήταν δέσμευση των εμπλεκομένων χωρών ήδη στην πρώτη διάσκεψη για τη Λιβύη τον Ιανουάριο του 2020 στο Βερολίνο. Η δέσμευση εκείνη, όπως και το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη, όχι μόνο δεν υλοποιήθηκε, αλλά υπήρξε έξαρση των εχθροπραξιών και παραβιάσεων στους πρώτους μήνες μετά τη διάσκεψη του Βερολίνου. Η Αγκυρα αρνήθηκε και στους Γερμανούς να ελέγξουν εμπορικό πλοίο με κατεύθυνση τη Λιβύη. Μόνο μετά την υπογραφή της εκεχειρίας τον Οκτώβριο του 2020 άνοιξε ο δρόμος για τον σχηματισμό της μεταβατικής κυβέρνησης που ακολούθησε μήνες αργότερα για να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές στις 24 Δεκεμβρίου.

Θα είναι το επιτυχές επιστέγασμα της γερμανικής μεσολάβησης. Αλλά παραμένει επισφαλές. Μια γεύση των δυσκολιών δίνουν οι ενστάσεις της Τουρκίας στην άμεση απόσυρση, οι οποίες καταγράφονται στην επτασέλιδη κοινή δήλωση της διάσκεψης του Βερολίνου. Η Τουρκία ζητά διαχωρισμό των «ξένων» από τις «τακτικές δυνάμεις», εννοώντας τους Τούρκους που εκπαιδεύουν τις δυνάμεις ασφαλείας και τη λιβυκή ακτοφυλακή που ενδέχεται να χρησιμοποιεί τα σκάφη που θα διαθέσει η ΕΕ στη Λιβύη.