Η κριτική επανέκδοση στη Γερμανία, 70 χρόνια μετά τον θάνατο του Χίτλερ

Είναι το «ευαγγέλιο» του ναζισμού: «Ο Αγών μου», αυτοβιογραφία του Αδόλφου Χίτλερ και ταυτόχρονα ιδεολογικό πρόγραμμα, κομματική ιστορία και εγχειρίδιο κατάληψης της εξουσίας. Μέχρι το 1945 είχαν τυπωθεί πάνω από 12 εκατομμύρια αντίτυπα. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο απαγορεύθηκε η επανέκδοσή του, στη Γερμανία μπορούσε κανείς να το προμηθευθεί μόνο από το εξωτερικό. Εβδομήντα χρόνια από τον θάνατο του Χίτλερ, στο τέλος του 2015, έληξε και η προθεσμία προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων που είχε το ομόσπονδο κράτος της Βαυαρίας ως νομική συνέχεια του εκδοτικού οίκου Franz-Eher-Verlag που είχε εκδώσει το «Ο Αγών μου», το 1925 τον πρώτο και έναν χρόνο αργότερα τον δεύτερο τόμο.

Η απλή επανέκδοση του «Ο Αγών μου» απαγορεύεται και σήμερα στη Γερμανία στη βάση του ισχύοντος νομικού πλαισίου που ποινικοποιεί τη διάδοση συμβόλων και ιδεολογίας ναζισμού. Στις απαγορεύσεις του ποινικού κώδικα δεν εμπίπτουν εκδόσεις επιστημονικής επεξεργασίας του βιβλίου. «Χίτλερ, Ο Αγών μου – Μια κριτική έκδοση» είναι ο τίτλος του δίτομου έργου που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2016 από το Ινστιτούτο Ιστορίας (IfZ) στο Μόναχο ως σχολιασμένη επανέκδοση του βιβλίου του Χίτλερ «Ο Αγών μου».

H απόφαση για τη σχολιασμένη επανέκδοση, εν όψει της επικείμενης λήξης της προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων, είχε ληφθεί ήδη το 2012 από τη βαυαρική κυβέρνηση που τη χρηματοδότησε με 500.000 ευρώ. Το αποτέλεσμα ήταν ένα δίτομο έργο 2.000 σελίδων με υπεύθυνο έκδοσης τον Κρίστιαν Χάρτμαν. Οι 780 σελίδες περιλαμβάνουν τα 27 κεφάλαια του αυθεντικού συγγράμματος, στις υπόλοιπες σελίδες είναι συγκεντρωμένα 5.000 επιστημονικά σχόλια ιστορικών για τις προπαγανδιστικές θέσεις του Χίτλερ με 3.700 υποσημειώσεις και παραπομπές.

Η απόφαση για την επανέκδοση στη Γερμανία του έργου που αποτέλεσε την ιδεολογική βάση του Ολοκαυτώματος δεν ήταν αυτονόητη, προκάλεσε αντιδράσεις, επιστημονικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Αποδέκτες έντονων αντιδράσεων είχαν γίνει και τα μέλη υψηλόβαθμης αντιπροσωπείας της Βαυαρίας που είχαν επισκεφθεί την περίοδο εκείνη το Ισραήλ. Εξαιτίας των αντιδράσεων, ο τότε πρωθυπουργός της Βαυαρίας, Χορστ Ζεεχόφερ, απέσυρε αρχικά την κρατική χρηματική στήριξη του εγχειρήματος παραπέμποντας στην παράλληλη προσπάθεια απαγόρευσης του νεοναζιστικού κόμματος NPD. «Δεν μπορώ να ζητώ από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης την απαγόρευση του NPD και ταυτόχρονα να βάζω τον κρατικό θυρεό της Βαυαρίας στη διακίνηση του “Ο Αγών μου”» έλεγε τότε ο Ζεεχόφερ.

Οι πέντε ιστορικοί της ομάδας του IfZ συνέχισαν ωστόσο την προετοιμασία της έκδοσης. «Θέλουμε να περιχαρακώσουμε τον Χίτλερ» τόνιζε ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Αντρέας Βίρσινγκ, «αυτό που εκδίδουμε είναι ένα αντι-Χίτλερ έργο». Είναι δύσκολο να εξηγήσεις σε επιζώντα του Ολοκαυτώματος γιατί ξανατυπώνεται το «Ο Αγών μου» στη Γερμανία, σημείωνε. Αλλά: «Η απαγόρευση δεν είναι τίποτα περισσότερο από πολιτική συμβολισμών, και μάλιστα στον λάθος τόπο, διότι θα υπηρετούσε μόνο τη μυστικιστική διάσταση αυτού του βιβλίου».

Η σχολιασμένη έκδοση του «Ο Αγών μου» πούλησε 24.000 αντίτυπα μέσα σε έναν μήνα, μπήκε στη λίστα του «Σπίγκελ» για τα «μπεστ σέλερ», μεταχειρισμένα αντίτυπα έφτασαν να πωλούνται στην πλατφόρμα Amazon στην τριπλάσια τιμή των 150 ευρώ. Σήμερα οι δύο δεμένοι τόμοι κοστίζουν 59 ευρώ, όσο ήταν η αρχική τιμή. Από τα στοιχεία που έχει το Ινστιτούτο IfZ από τα βιβλιοπωλεία δεν προκύπτει ιδιαίτερο ενδιαφέρον των σημερινών επίδοξων συνεχιστών του Χίτλερ να αγοράσουν τη σχολιασμένη έκδοση. Ο λόγος σύμφωνα με τους εκδότες: «Ενας νεοναζί δεν θα βρει καμία ευχαρίστηση διαβάζοντας αυτή την έκδοση. Με την έννοια αυτήν, ας το διαβάσουν».