Μάχη του έρωτα και της ιδέας

Ταινία απευθυνόμενη κυρίως σε υποψιασμένο κοινό, ο «Μάρτιν Ιντεν» («Martin Eden», Ιταλία, 2019) δεν είναι μια κλασική μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος του Τζακ Λόντον. Το βιβλίο λειτουργεί περισσότερο σαν «αόρατος οδηγός», είναι ο σπόρος για τη δημιουργία μιας «άλλης» ιστορίας προσαρμοσμένης στην προπολεμική Νάπολη. Με έντεχνο τρόπο και έξυπνες ιδέες ο σκηνοθέτης Πιέτρο Μαρτσέλο χρησιμοποιεί τη μέθοδο της αφαιρετικής αφήγησης και του «χοροπηδητού» στον χρόνο προκειμένου να περιγράψει τη σταδιακή άνοδο ενός φτωχού προλετάριου, του παράξενου, τυχοδιωκτικού Μάρτιν Ιντεν του οποίου το μυαλό τρέφεται με την ιδέα της πάλης για το καλό των ταξικά ομοίων του.

Η απάντηση στο πώς θα τα καταφέρει βρίσκεται στη γνώση και τη μόρφωση, στη μελέτη και την αφοσίωση στα γράμματα. Αντιλαμβάνεται ότι μόνον έτσι το μυαλό του θα αποκτήσει την απαραίτητη ωριμότητα που θα ισχυροποιήσει την πένα του για να γίνει το ιδανικό όπλο του σε αυτόν τον δύσκολο αγώνα. Ωστόσο, δεν μπορεί να προβλέψει τους αστάθμητους παράγοντες και πολλά θα αλλάξουν όταν ο Μάρτιν συναντά και ερωτεύεται μια πλούσια κοπέλα την οποία θέλει χωρίς παράλληλα να θέλει και να προδώσει τα ιδανικά του – αλλά ως πότε;

Ολη αυτή η χρόνια διαδικασία διαμορφώνει ένα πολύ παράξενο και αινιγματικό φιλμ που δεν «ταξινομείται» εύκολα και σε κερδίζει κυρίως με την εικόνα και λιγότερο με τον λόγο. Πολύ καλή δουλειά στον ρόλο του τίτλου από τον νέο ιταλό ηθοποιό Λούκα Μαρινέλι, ο οποίος δικαίως τιμήθηκε με το Copa Volpi καλύτερης ερμηνείας στο φεστιβάλ Βενετίας πριν από δύο χρόνια.

Από το 2008, όταν εκείνη η μικρή περιπέτεια με τον τίτλο «Η αρπαγή» έγινε τεράστια επιτυχία σε όλο τον κόσμο, ο πρωταγωνιστής της Λίαμ Νίσον εμφανίζεται συχνά σε περιπέτειες όπου υποδύεται δυναμικούς τύπους με κάποια κρυμμένα μυστικά τα οποία, αναπόφευκτα, κάποια στιγμή τους φέρνουν σε δύσκολη θέση. Δεν είναι όλες οι ταινίες του επιτυχημένες, αυτός όμως είναι πάντα γοητευτικός με τη σιγουριά στο βλέμμα και το σπάνιο χαμόγελο, όπως ακριβώς συμβαίνει στον «Εντιμο κλέφτη» («Honest thief», ΗΠΑ, 2020) όπου ο Νίσον είναι αυτό ακριβώς που δηλώνει ο τίτλος: ένας έντιμος κλέφτης που θέλει να ξαναφτιάξει από το μηδέν τη ζωή του (λόγω έρωτος), οπότε και αποφασίζει να παραδοθεί στο FBI. Το πρόβλημά του όμως (όπως και της ταινίας) είναι ότι το FBI πρώτον, δεν δείχνει να τον πιστεύει και δεύτερον, όταν κάποια στιγμή αυτό γίνεται, ο ήρωας θα πιαστεί μέσα σε μια φάκα διαφθοράς πολύ χειρότερης από τις κλοπές που ο ίδιος έχει διαπράξει. Ολα αυτά πλάθουν ένα φιλμ κάπως μπερδεμένο και πρόχειρο από πλευράς σεναρίου, το οποίο όμως δεν ξέρεις ποτέ πώς μπορεί να καταλήξει, γεγονός που σε κρατά κοντά του μέχρι την τελευταία στιγμή. Δεν πιστεύεις πολλά απ’ όσα γίνονται αλλά είναι διασκεδαστικό να βλέπεις αυτόν τον υψηλόσωμο Ιρλανδό να «παίζει» τους αντιπάλους του σαν τις χάντρες κομπολογιού, παρότι αυτό το κομπολόι κάποια στιγμή σπάζει…

ΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΛΙΝΤΖΕΡ. Two men show από την κορυφή ως τα νύχια, το «Σουπερνόβα» («Supernova», Αγγλία, 2021) του νεαρού βρετανού σκηνοθέτη Χάρι Μακ Κουίν έχει καθ’ όλη τη διάρκειά του δύο εξαιρετικούς ηθοποιούς σε πρώτο πλάνο, το ταλέντο των οποίων υπηρετεί θαυμάσια το δύσκολο θέμα της ταινίας που σχετίζεται με την άνοια. Σε αυτή τη θέση βρίσκεται ο Τάσκερ (Στάνλεϊ Τούτσι) που όμως είναι αρκετά ευφυής για να μπορεί να προβλέψει αυτό που αναμένεται να γίνει στο μέλλον. Ο χειρισμός της κατάστασής του όμως έχει γίνει κάτι σαν πάθος του εραστή του, του Σαμ (Κόλιν Φερθ), ο οποίος αναζητεί λύσεις χωρίς να θέλει να παραδεχτεί ότι οι λύσεις αυτές δεν θα είναι παρά προσωρινά «παυσίπονα» σε ένα μόνιμο πρόβλημα που μέρα με τη μέρα χειροτερεύει.

«Εχω μετατραπεί σε επιβάτη προς ένα μέρος που δεν θέλω να πάω» λέει με πίκρα ο Τάσκερ και ο Σαμ, από την πλευρά του, ξέρει ότι πρέπει να είναι ο συνεπιβάτης του σε αυτό το δύσκολο ταξίδι. Τελεία και παύλα.

Ο νεαρός σκηνοθέτης Χάρι Μακ Κουίν δεν θέλει να μας στείλει στο περίπτερο για να προμηθευτούμε χαρτομάντιλα για την προβολή. Η κινηματογράφησή του είναι στακάτη, ρεαλιστική και εντελώς προσγειωμένη σε αυτό που θέλει να πει. Η συντροφικότητα, η αγάπη, η απλή παρουσία είναι το μόνο φάρμακο μπροστά στην οδύνη που ξέρεις ότι κάποια στιγμή θα έρθει.

Ακόμα ένα ενδιαφέρον αλλά «μικρό» νέο φιλμ για αυτή την εβδομάδα, το «Ενας χρόνος στη Νέα Υόρκη» («My Salinger year», Ιρλανδία / Καναδάς, 2020) θα αρέσει σε όσους αγαπούν το βιβλίο αλλά και τα μυθικά πρόσωπα που σχετίζονται με τη λογοτεχνία. Οπως φαίνεται και στον ελληνικό τίτλο, η ιστορία τοποθετείται στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1990 και παρακολουθεί την προσπάθεια μιας νεαρής κοπέλας (Μάργκαρετ Κουέιλι) να κάνει το όνειρό της πραγματικότητα: να γίνει συγγραφέας. Η πρόσληψή της σε ένα πρακτορείο λογοτεχνών που διευθύνει μια αποφασιστική διανοούμενη (Σιγκούρνι Γουίβερ) θα τη φέρει σε επαφή με τον διάσημο αμερικανό συγγραφέα του «Φύλακα της σίκαλης» Τζ. Ντ. Σάλινγκερ (1919 – 2010). Η ταινία του Φιλίπ Φαλαρντό εστιάζει στην προσπάθεια αυτής της κοπέλας να καταξιωθεί σε έναν χώρο που θέλει κότσια. Με χιούμορ, θάρρος, ακόμα και θράσος θα αποδείξει ότι η θέση της δεν είναι στη γραμματεία ενός πρακτορείου αλλά στη δημιουργία ενός βιβλίου. Το σενάριο εξάλλου είναι βασισμένο στα memoir της Τζοάνα Σμιθ Ράκοφ με τον ίδιο τίτλο.

ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ. Ο τίτλος «Οι Βιτελόνι» («Ι Vitelloni», Ιταλία, 1953) ελεύθερα μπορεί να μεταφραστεί «Οι μπαγάσηδες» και η ταινία αποτελεί μια ημιαυτοβιογραφική στιγμή του σκηνοθέτη Φεντερίκο Φελίνι ο οποίος νοσταλγεί τα χρόνια της αθωότητας και της ανεμελιάς μέσα από την ιστορία μιας ανδρικής παρέας φίλων, οι οποίοι λίγο προτού αφήσουν πίσω την τρίτη δεκαετία της ζωής τους και προσγειωθούν στη σκληρή πραγματικότητα, περιφέρονται ανέμελα κάνοντας όνειρα και πλάκες στη μικρή κωμόπολη της καταγωγής τους (που δεν διαφέρει και πολύ από το Ρίμινι, την πόλη όπου μεγάλωσε ο ίδιος ο σκηνοθέτης). Η χαρακτηριστική μουσική του Νίνο Ρότα προκαλεί ακόμη και σήμερα γλυκιά ανατριχίλα, οι νατουραλιστικές ερμηνείες των ηθοποιών αφοπλίζουν (ανάμεσά τους ο Αλμπέρτο Σόρντι, ο Φράνκο Φαμπρίζι, αλλά και ο αδελφός του Φελίνι, Ρικάρντο).