Κύριε Τζάγκερ, ποιο τραγούδι του Ντίλαν επιλέγετε;

Τα αφιερώματα για τον ζωντανό μύθο του ροκ εν ρολ, που συμπλήρωσε χθες 80 χρόνια ζωής, έπαιξαν παντού: από το ραδιόφωνο της γενέτειράς του, Μινεσότα (Ντούλουθ), ως τα μεγαλύτερα μουσικά περιοδικά. Η βρετανική «Γκάρντιαν» είχε την ιδέα να προσκαλέσει δεκάδες καλλιτέχνες για να επιλέξουν το αγαπημένο τους τραγούδι από την πλούσια δισκογραφία του Μπομπ Ντίλαν. Από το αφιέρωμα αυτό διαλέξαμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα.

Μικ Τζάγκερ: «Desolation Row». Επαιζα δίσκους του Μπομπ Ντίλαν στο σπίτι των γονιών μου από τότε που ήταν ακόμη φολκ τραγουδιστής. Ηταν ήδη πολύ σημαντικός και οι στίχοι του εύστοχοι. Το αποτέλεσμα δεν βασίζεται μόνο στις λέξεις που θα χρησιμοποιήσεις, αλλά στην έμφαση και τις ανατροπές που θα δώσεις. Το μεγαλείο του βρίσκεται σε όλο το έργο του. Οι στίχοι του «Desolation Row» έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Δεν αφηγούνται έναν πραγματικό κόσμο, αλλά εμπνέουν για να δημιουργήσει κάποιος τον δικό του με τη δική του φαντασία. Οι στίχοι «πουλάνε επιστολές των κρεμασμένων / βάφουν καφέ τα διαβατήρια / Ο όμορφος διάλογος καταρρίπτεται από βωμολοχίες» ως εικόνα δίνουν τον τόνο του τραγουδιού, αλλά η συνέχεια έρχεται μέσα από μια αντίθεση: «οι ψαράδες κρατούν λουλούδια / ανάμεσα στα παραθύρια της θαλάσσης / όπου κολυμπούν όμορφες γοργόνες / και κανείς δεν οφείλει να σκεφτεί υπερβολικά την Γραμμή Απελπισίας».

Τζούντι Κόλινς: «Bob Dylan’s Dream». Γνώρισα τον Μπομπ στο Ντένβερ το καλοκαίρι του 1959, όταν ακόμα ονομαζόταν Ρόμπερτ Ζίμερμαν. Τότε ήρθε να με δει στο Κολοράντο και, όπως μου θυμίζει ακόμη καμιά φορά, κάθισε στα πόδια μου. Ηταν ωραίος τύπος. Πλάνης που κοιμόταν στα σπίτια που τον φιλοξενούσαν «καταβροχθίζοντας» τα βιβλία τους. Εχω τραγουδήσει πολλά από τα τραγούδια του, αλλά το αγαπημένο μου είναι το «Ονειρο του Ντίλαν». Ο Martin Carthy τού είχε μάθει τη μελωδία του παραδοσιακού τραγουδιού «Franklin’s Lament», αλλά οι στίχοι που έγραψε ο Μπομπ το μετατρέπουν σε κάτι προσωπικό και ονειρικό που πάντα με στοιχειώνει: «Καθώς οδηγούσα σ’ ένα τρένο που πήγαινε δυτικά / αποκοιμήθηκα για να ξεκουραστώ…». Μέχρι τότε ήμουν μια φανατική οπαδός του Ντίλαν. Τον είδα κάποτε στη Μάντισον Σκουέρ. Ημουν πολύ μεθυσμένη και ένας αστυνομικός προσπάθησε να με εμποδίσει να πάω στα παρασκήνια. Τον απέκρουσα, θυμάμαι, χτυπώντας τον με το πορτοφόλι μου.

Μαριάν Φέιθφουλ: «It’s All Over Now, Baby Blue». Γνώρισα για πρώτη φορά τον Μπομπ στο Savoy το 1965. Υπάρχει ένα κλιπ από εμένα και την Τζόαν Μπαέζ που τραγουδάμε μαζί το «As Tears Go By» (σ.σ.: των Rolling Stones) στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου, ενώ ο Μπομπ σφύριζε γράφοντας μπροστά σε μια γραφομηχανή. Αργότερα, όταν τον απέρριψα, μου είπε ότι ήταν ένα ποίημα για μένα, αλλά το έσκισε. Ημουν τόσο αναστατωμένη! Το ξεπεράσαμε και παραμένουμε φίλοι για 56 χρόνια. Πραγματικά αγαπώ το «Baby Blue», που κλείνει τις στιγμές όταν κάποιος λέει «εντάξει, δοκιμάσαμε, αλλά δεν λειτούργησε». Είναι ένας κομψός τρόπος να ειπωθεί με αυτό το τραγούδι. Είναι πολύ στοργικό. Δεν ξέρω γιατί το λατρεύω τόσο πολύ. Βρέθηκα σε πολλές καταστάσεις που θα ήθελα να σταματήσω τον χρόνο και να έχω μια μπάντα να παίζει και να τραγουδάει αυτό το τραγούδι. Το έχω ηχογραφήσει δύο φορές. Τη δεύτερη φορά είχα βιώσει περισσότερες εμπειρίες και πραγματικά το ένιωσα. Μου αρέσει που τα τραγούδια του αλλάζουν οκτάβες. Υποφέρω από Covid και η φωνή μου έχει σπάσει. Προσπαθώ να την ανακτήσω τραγουδώντας «It’s All Οver Now, Baby Blue».

Τομ Τζόουνς: «Blowin’ in the Wind». Ημουν σε περιοδεία στις ΗΠΑ το καλοκαίρι του 1965 με την ομάδα των Peter and Gordon. Ο Γκόρντον Γουόλερ ήταν μεγάλος θαυμαστής του Ντίλαν και έπαιζε δίσκους του στα ξενοδοχεία. Δεν ενθουσιάστηκα με τη φωνή του στην αρχή, αλλά κάποια στιγμή άκουσα το «Blowin’ in the Wind» κι έγινα θαυμαστής του. Οι στίχοι είναι υπέροχοι. Βασικά αναρωτιέται: «Πόσες φορές πρέπει να τραβήξουμε όσα τραβάμε για να καταλάβουμε ότι καταστρέφουμε τον κόσμο;». Ζωγραφίζει πίνακες με τα τραγούδια του κι έτσι μπορείς να δεις τα πράγματα την ώρα που συμβαίνουν. Ενιωθα το ίδιο στο «What Good Am I» (1989) που ηχογράφησα. Πόσο καλός είμαι όταν κάθομαι στην άκρη και απλώς αφήνω να συμβαίνουν πράγματα, ενώ θα έπρεπε να αλλάξουν; Ηταν ο πρώτος ερμηνευτής – τραγουδοποιός που με έκανε να το σκεφτώ.