Οι «πλάνητες» του Μποντλέρ μετά την αρρώστια

Στις 9 Απριλίου συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από τη γέννηση του Σαρλ Μποντλέρ, ποιητή που παραμένει επιδραστικός για μουσικούς και συγγραφείς οι οποίοι αναζητούν την ομορφιά στα πιο ασυνήθιστα και σκοτεινά σημεία της ψυχής και στις μεγάλες πόλεις.

Ποτέ πριν από την πανδημία και τον επιβεβλημένο πολύμηνο περιορισμό λόγω COVID-19 ο flaneur που αναδύθηκε από τους στίχους του και τα δοκίμιά του δεν θα είχε καταστεί η φιγούρα της εποχής μας. Οι ανανήψαντες από τον κορωνοϊό και όσοι αδύναμοι και εύθραυστοι από τη νόσο ξαναβγαίνουν να περπατήσουν στην πόλη μοιάζουν με τον «λυρικό στην ακμή του καπιταλισμού στο Παρίσι την εποχή της Δεύτερης Αυτοκρατορίας», τον οποίο περιέγραψε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν στη μελέτη του. Εκεί όπου ο Μποντλέρ περιπλανήθηκε ανάμεσα στο άγνωστο πλήθος για να αισθανθεί τον αέρα και τα φώτα της νεωτερικότητας στις μεγάλες λεωφόρους που άνοιγε προς ανάπτυξη του καπιταλισμού ο πολεοδόμος Οσμάν.

Ο Μποντλέρ αντλεί κυρίως το ενδιαφέρον του από το έργο του Εντγκαρ Αλαν Πόου «Ο άνθρωπος του πλήθους», μια σύντομη ιστορία που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Graham» τον Δεκέμβριο του 1840. Πρόκειται για μια παράδοξη ιστορία – το χρονικό μιας ολοήμερης περιπλάνησης στο Λονδίνο. Ο αφηγητής καθισμένος μπροστά από το τραπέζι του σε ένα μεγάλο ξενοδοχείο του Κεντρικού Λονδίνου νιώθει ιδιαίτερα ευχάριστα, καθώς διαπιστώνει κάθε στιγμή πως έχουν χαθεί τα σημάδια μιας σοβαρής ασθένειας που τον ταλαιπώρησε. Σε αυτό το κλίμα της ευεξίας και της ικανοποίησής του με την πρόοδό του, αρχίζει να παρατηρεί από το παράθυρο της αίθουσας του ξενοδοχείου στον δρόμο, βλέποντας το πλήθος το οποίο βρίσκεται στο κέντρο της πολυάνθρωπης πόλης. Αυτό το σοκ που βιώνει ο ήρωας της νεωτερικότητας καθώς μπαίνει στο πλήθος και βρίσκει τις αισθήσεις του αντιλαμβανόμενος την εποχή του είναι ό,τι διοχετεύθηκε αργότερα στα «Ανθη του Κακού», «Σε μια Διαβάτισσα», στο αυτοβιογραφικό «Le soleil»: «Σκοντάφτοντας πάνω στις λέξεις όπως στις πέτρες του λιθόστρωτου, /Πέφτοντας κάποτε πάνω σε στίχους που από καιρό ονειρεύτηκα».

Ο αναρρώσας αστός, παρά τα εύθραυστα νεύρα, κάνει τα πρώτα, απερίσκεπτα βήματά του στην πόλη από την οποία έχει εξοριστεί προσωρινά και βιώνει μια αίσθηση ελευθερίας ταυτόχρονα αβέβαιη και απότομη. Οι δρόμοι – τους οποίους προσεγγίζει προσεκτικά, ακόμα με πυρετό, στην αρχή ίσως ως παρατηρητής που πρέπει να προστατευθεί κατά το ήμισυ από τις επιπτώσεις της πόλης – είναι ο τόπος της αναρρωτικής επανασύνδεσης με την καθημερινή ζωή.