Καζάνι που βράζει η Ανατολική Ουκρανία

Λένε πως όποιος θέλει ειρήνη πρέπει να ετοιμάζεται για πόλεμο. Στην περίπτωση της Ουκρανίας και της Ρωσίας μπορούμε να είμαστε σίγουροι μόνο για το δεύτερο, ελπίζοντας ότι συμβαίνει και το πρώτο. Και αυτό διότι τα «θερμά επεισόδια» συνεχίζονται και κλιμακώνονται τις τελευταίες εβδομάδες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν ήδη δεκάδες νεκροί – κυρίως ουκρανοί στρατιωτικοί και άμαχοι -, ενώ παράλληλα οι απειλές πολλαπλασιάζονται, η Μόσχα ενισχύει διαρκώς τις δυνάμεις της στα σύνορα με το Ντονμπάς και το Κίεβο πραγματοποιεί ασκήσεις πολεμικής ετοιμότητας. Την ίδια στιγμή, σε διπλωματικό επίπεδο, δεν μπορεί κανείς να πει ότι οι εξελίξεις εμπνέουν ιδιαίτερη αισιοδοξία, τουλάχιστον για την ώρα. Ο καθένας από τους εμπλεκόμενους μοιάζει να ρίχνει τη δική του «ζαριά» με βάση τις προτεραιότητές του. ΗΠΑ και Βρετανία, για παράδειγμα, διά στόματος των υπουργών Εξωτερικών τους Αντονι Μπλίνκεν και Ντόμινικ Ράαμπ επέρριψαν αποκλειστικά την ευθύνη για την αποσταθεροποίηση στη Μόσχα και την κάλεσαν να εκτονώσει άμεσα την κρίση, σεβόμενη τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει στον ΟΑΣΕ.

Προς συνάντηση των 4. Από την πλευρά της, η καγκελάριος της Γερμανίας Ανγκελα Μέρκελ επικοινώνησε εκ νέου με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, προκειμένου να του εκφράσει την ανησυχία της για την κατάσταση και για τη συγκέντρωση ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων στις διαφιλονικούμενες περιοχές της Ανατολικής Ουκρανίας. Του ζήτησε, επίσης, να υπάρξει πολιτική λύση στην κρίση, με συνάντηση το ταχύτερο δυνατό των τεσσάρων χωρών (Γερμανία, Γαλλία, Ρωσία και Ουκρανία) που συγκροτούν την αποκαλούμενη «Πρωτοβουλία της Νορμανδίας» και έβαλαν τη σφραγίδα τους στην εκεχειρία του 2015, που σήμερα απειλείται με κατάρρευση.

Η Μόσχα ωστόσο, διά στόματος του εκπροσώπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, έθεσε προϋποθέσεις προκειμένου να προχωρήσει αυτή η διαδικασία – έστω και αν διεμήνυσε πως οι προετοιμασίες έχουν ήδη ξεκινήσει. Ο Πεσκόφ ισχυρίστηκε πως η χώρα του χαρακτηρίζει αδιανόητο έναν πόλεμο, ταυτόχρονα όμως ξεκαθάρισε πως δεν θα αδιαφορήσει για τους ρωσόφωνους και ρωσικής καταγωγής πολίτες που ζουν στις Δημοκρατίες του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ, οι οποίες έχουν πρακτικά αυτονομηθεί από το Κίεβο. Είναι δε γνωστό ότι τόσο ο ίδιος όσο και ο Σεργκέι Λαβρόφ έχουν προειδοποιήσει ότι εάν ο πόλεμος δεν αποφευχθεί, αυτός θα οδηγήσει στην καταστροφή της Ουκρανίας.

Τουρκικός «δάκτυλος». Στο παιχνίδι μπήκε πιο ενεργά από το Σάββατο και η Τουρκία, η οποία μοιάζει αποφασισμένη να εμπλέκεται σε όλα τα μέτωπα που ανοίγουν, διεκδικώντας πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο Ταγίπ Ερντογάν υποδέχθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με τον οποίο είχαν συνομιλίες οι οποίες διήρκεσαν πάνω από τρεις ώρες. Ο Ερντογάν εξέφρασε την πλήρη υποστήριξή του προς την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και διαβεβαίωσε ότι θα σταθεί στο πλευρό της με κάθε τρόπο.

Ταυτόχρονα, όμως, απέφυγε να εμφανιστεί επιθετικός απέναντι στη Μόσχα, γνωρίζοντας ότι η Ανατολική Ουκρανία δεν είναι Ναγκόρνο-Καραμπάχ και η τουρκική στρατιωτική βοήθεια (που ήδη έχει αρχίσει να φτάνει στο Κίεβο, ενώ οι δύο πρόεδροι υπέγραψαν και συμφωνία συνεργασίας) δεν είναι επαρκής για να ισορροπήσει την υπεροπλία των Ρώσων. Γι’ αυτό, άλλωστε, μία ημέρα πριν υποδεχθεί τον Ζελένσκι, ο Ερντογάν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, με τον οποίο εξακολουθεί να επιδιώκει συνεννόηση και συντονισμό.

Κρίσιμος παράγοντας στις περαιτέρω εξελίξεις είναι, πάντως, το σενάριο που το τελευταίο διάστημα ακούγεται πιο έντονα και θέλει την Ουκρανία να υποβάλλει αίτημα ένταξης στο ΝΑΤΟ. Το θέμα έθεσε ανοιχτά αυτή την εβδομάδα ο Ζελένσκι, με τις ΗΠΑ για την ώρα να κρατούν διακριτικές αποστάσεις. Οσο για τη Μόσχα, αντέδρασε έντονα και πιθανότατα καταστρώνει τα σχέδιά της για το πώς θα αντιδράσει σε μια τέτοια περίπτωση – με αρκετούς να ισχυρίζονται ότι θα είναι μια πρώτης τάξης ευκαιρία για να προσαρτήσει και το Ντονμπάς…