Ενα σμυρναίικο από το 1960 στο YouTube

«Ητανε και ο Στέφος. Ητανε πολύ μικράκι. Το ‘βγαλε στη δουλειά ο μπαμπάς του ο σιχαμένος. Και το παίρνανε πια στσι ταβέρνες κι εδώ κι εκεί, κι ήπαιζε και σαντουράκι. Τα ‘σιαζε τα σαντούρια ο μπαμπάς του μοναχός του. Το παρατσούκλι του μπαμπά του τόνε λέγανε “Ντάουλα”». Ετσι είχε αφηγηθεί η Αγγέλα Παπάζογλου τα πρώτα βήματα του Στέφανου Βέζου, σημαντικού τραγουδιστή που γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1905 και απεβίωσε το 1970 στη Θεσσαλονίκη όπου εγκαταστάθηκε μετά την Καταστροφή. Τα ίχνη του χάνονται ώς το 1931. Αυτή τη χρονιά ηχογραφεί έξι αμανέδες και πέντε τραγούδια του Παναγιώτη Τούντα. Εναν χρόνο μετά μπαίνει ξανά στο στούντιο και ηχογραφεί δύο ακόμα τραγούδια του Τούντα, δύο του Μανώλη Χρυσαφάκη και ένα δικό του.

Ο Βέζος δημιούργησε μουσικό συγκρότημα, το οποίο συνεργάστηκε από το 1936 με τον ιδιωτικό τότε Ραδιοφωνικό Σταθμό, που διήρκεσε σχεδόν τρεις δεκαετίες. Οι ζωντανές αυτές εμφανίσεις πραγματοποιούνταν μεσημέρι Κυριακής. Μια τέτοια στιγμή είναι η ηχοχράφηση στην οποία ο Βέζος τραγουδά το «Μπουρνόβα με τα κρύα νερά». Το κομμάτι αυτό εικονογραφήθηκε με σπάνιες ιστορικές φωτογραφίες από τα ξακουστά προάστρια της τότε Σμύρνης – ορισμένα από τα οποία μάλιστα εμφανίζονται για πρώτη φορά – και προβάλλεται στο YouTube. Μελετητές μάλιστα διαπιστώνουν ότι πρόκειται για παραλλαγή των στίχων ενός άλλου κομματιού της περιοχής – του ίδιου μουσικού ρυθμού -, του «Χελμέ μου με τα κρύα τα νερά», που υπάρχει σε ιστορικές ηχογραφήσεις από το 1911. Από την έρευνα διαπιστώνεται ότι το άκουσμα αυτό το οποίο υμνεί τα ειδυλλιακά προάστια της περιοχής μεταφέρθηκε από Ελληνες που μετοίκησαν την εποχή εκείνη από την Ιωνία.  «Μπουρνόβα με κρύα νερά, Βουτζά με πρασινάδες,/ και συ καημένε Κουκλουτζά με τσ’ όμορφες κυράδες!…/ Μπουρνόβα με κρύα νερά και με πολλές βρυσούλες,/ και με τ’ αηδόνια τα πολλά και με τις βοσκοπούλες!».

Η ηχογράφηση, που εκτιμάται ότι πραγματοποιήθηκε μεταξύ των ετών 1952 και 1960, όταν και άρχισε η καταγραφή των μουσικών εκπομπών του ιδιωτικού τότε Ραδιοφωνικού Σταθμού Θεσσαλονίκης σε μπομπίνες, διασώθηκε από τη θυγατέρα του σμυρναίου τροβαδούρου, Βάσω Παρασκευά -Βέζου. Η τελευταία παρέδωσε τις μπομπίνες από τις ζωντανές ηχογραφήσεις στη δισκογραφική εταιρεία της Θεσσαλονίκης VASIPAP, η οποία τις συμπεριέλαβε σε δύο δίσκους. Το τραγούδι ενσωματώθηκε στον πρώτο κατά σειρά δίσκο με τίτλο «Σμυρνέικα Τραγούδια No 1, με το γνήσιο Σμυρναίο Στέφανο Βέζο». Ο δίσκος αυτός πρωτοκυκλοφόρησε το έτος 1980 με ένδειξη «Vasipap Ελλάδος VAS 284».

Ζωή Λιάκα