Ολοένα και πιο βαθιά κάθε χρόνο η ύφεση της δημοκρατίας στον πλανήτη

Tα 3/4 των κατοίκων του πλανήτη ζουν σε χώρες όπου η δημοκρατία συρρικνώνεται. Αυτό είναι από τα ζοφερά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης του Freedom House, ενός thinktank με έδρα την Ουάσιγκτον που παρακολουθεί τον σεβασμό της δημοκρατίας σε όλες τις χώρες. Η φετινή έρευνα, που δημοσιοποιήθηκε χθες, αποτελεί τη 15η συνεχή χρονιά κατά την οποία η δημοκρατία παγκοσμίως υποχωρεί – «μια μακρά δημοκρατική ύφεση», όπως αναφέρεται, «που βαθαίνει».

Το Freedom House βαθμολογεί τις χώρες βάσει 25 δεικτών που αξιολογούν την κατάσταση της δημοκρατίας, την ελευθερία των πολιτικών δικαιωμάτων και τη γενικότερη κοινωνική ελευθερία. Κατόπιν, το άθροισμα επιτρέπει στην οργάνωση, που λειτουργεί από το 1941, να κατατάξει κάθε χώρα ως «ελεύθερη», «εν μέρει ελεύθερη» ή «ανελεύθερη». Από τις 195 χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο στις 73 καταγράφηκε συρρίκνωση της δημοκρατίας  και μόνο στις 28 ενίσχυση. Πλέον 54 χώρες χαρακτηρίζονται «ανελεύθερες» – πρόκειται για το 38% του παγκόσμιου πληθυσμού, το υψηλότερο ποσοστό τα τελευταία 15 χρόνια. Λιγότερο από το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε χώρες που χαρακτηρίζονται «ελεύθερες».  Η Ελλάδα είναι μια από τις 82 «ελεύθερες » χώρες και βρίσκεται στην 48η θέση με 87 βαθμούς, πιο πάνω από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τη μεγαλύτερη πτώση σημείωσε το Κιργιστάν, εκεί όπου το εκλογικό φιάσκο τον Οκτώβριο οδήγησε σε μαζικές διαμαρτυρίες, την ακύρωση του Κοινοβουλίου και την ανάληψη της εξουσίας από τον εθνικιστή Σαντίρ Τζαπάροφ, που κυβερνά αυταρχικά. Μεγάλες διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας πραγματοποιήθηκαν σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Αλλά από την Αλγερία έως τη Λευκορωσία και το Χονγκ Κονγκ «καθεστώτα που εξεπλάγησαν από τον κόσμο που κατέβηκε στους δρόμους… προχώρησαν σε συλλήψεις και διώξεις διαδηλωτών, υιοθέτησαν πιο αυστηρή νομοθεσία και σε κάποιες περιπτώσεις προέβησαν σε πογκρόμ, τα οποία προκάλεσαν τις αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας». Ισως ο πιο ηχηρός υποβιβασμός ήταν αυτός της Ινδίας – της λεγόμενης μεγαλύτερης δημοκρατίας του κόσμου – που χαρακτηρίσθηκε ως «εν μέρει ελεύθερη», λόγω της παραβίασης δημοκρατικών κανόνων από την κυβέρνηση Μόντι με τη συχνή παρενόχληση δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών, πολιτικές που κάνουν διακρίσεις εις βάρος θρησκευτικών μειονοτήτων, ιδιαίτερα των μουσουλμάνων και την ανάμειξη της κυβέρνησης στις δικαστικές αποφάσεις. H πανδημία χρησιμοποιήθηκε από κυβερνήσεις από την Ουγγαρία και το Ελ Σαλβαδόρ έως τις Φιλιππίνες για να καταστείλουν την αντιπολίτευση, να απαγορεύσουν τις διαδηλώσεις και να υπονομεύσουν την πολιτική διαφάνεια. «Οι επιπτώσεις αυτών των μέτρων θα διαρκέσουν πολύ περισσότερο από την υγειονομική κρίση και θα οδηγήσουν σε περιορισμους στην ελευθερία στο μέλλον», παρατηρεί η Σάρα Ρεπούτσι, μια από τους συγγραφείς της έκθεσης.