Μιχάλης Γιαννακάκος, {LF}ο γλωσσοπλάστης εκφωνητής

Ημέρα της ελληνικής γλώσσας, της γλώσσας που αρχιτεκτόνισε και δρομολόγησε κυριολεκτικά τον ευρωπαϊκό λόγο, εμπλουτίζοντας τη λεξιπενία των λαών της Γηραιάς Ηπείρου με δεκάδες χιλιάδες λέξεις και τον παγκόσμιο λόγο με χιλιάδες πρωτογενείς έννοιες. Το σημαντικότερο, οργάνωσε τη σύνταξη, προσθέτοντας δίπλα στα ρηματοποιημένα ουσιαστικά επίρρημα, πρόθεση, αντωνυμία, σύνδεσμο. Ο μεγάλος Νίτσε, αναγνωρίζοντας τη μοναδικότητά της, μας λέγει ότι αν επισκέπτοντο τον πλανήτη εξωγήινοι, το μόνο ανθρώπινο επίτευγμα που θα τους απασχολούσε θα ήταν η ελληνική γλώσσα.

Τέλη της 10ετίας του ’50 και χαρά των Αθηναίων, όσων, για διάφορους λόγους, δεν μπορούσαν να αποκτήσουν το μαγικό χαρτί, ήταν η κυριακάτικη αναμετάδοση των ποδοσφαιρικών αγώνων. Σε μια εποχή περίεργη, που το αμερικανικό lifestyle γίνεται τρόπος ζωής, μαγκιά να στρίβεις το τσιγάρο σαν τον Λέμι Κόσιον, και το τσιγάρο να ‘ναι πάντα Lucky Strike, μαγκιά να χορεύεις τσικ-του-τσικ τον θηλυκό καημό σου, με τη φωνή του Πολ Ανκα στ’ αφτιά σου, και πάνω απ’ όλα οι λεκτικές αμερικανιές σου. Ετσι γινόσουνα ξεχωριστός και λίαν επιθυμητός στα πάρτι και στις παρέες. Σ’ αυτή λοιπόν την εποχή παροξυσμών, η κυριακάτικη αναμετάδοση σε προσγείωνε μ’ έναν τρόπο ανεπανάληπτο στην ομορφιά της ξεχασμένης γλώσσας σου. Σπίκερ Μιχάλης Γιαννακάκος, σταθμός Ενόπλων Δυνάμεων και μ’ ένα ένρινο ξεπέταγμα φωνής σ’ έφερνε νοερά στο πέταλο ενός γνωστού γηπέδου και με εναλλασσόμενους ρυθμούς σε ταξίδευε δίπλα στη φάση. Και το σημαντικότερο, ελληνοποιούσε τους αφόρητους αγγλικούς όρους. Ετσι, λοιπόν, ο γυμνός όρος «back», που σημαίνει σκέτο «πίσω», έγινε οπισθοφύλαξ, ο ομοιοπαθής όρος «fore» που σημαίνει σκέτο «μπροστά», έγινε «κυνηγός», ο «center-fore» «κεντρικός κυνηγός», οι «extreme» «έξω-αριστερά» και «έξω-δεξιά», οι «half» αγγλιστί «μισοί» έγιναν «ενδιάμεσοι», και αναλόγως γηπεδικής τοποθετήσεως, «μέσα-αριστερά» ή «μέσα-δεξιά».

Το ίδιο το άθλημα έφευγε από τον χαρακτηρισμό «football» και ονομάζετο «ποδόσφαιρο». Η πάμπλουτη λεκτική φαρέτρα του Γιαννακάκου αγκάλιασε κάθε λεπτομέρεια του αθλήματος. Ο όρος «πέναλτι», αγγλιστί «τιμωρία», έγινε «εσχάτη των ποινών». Τα «γκολ-ποστ/gοal-post» έγιναν τέρματα, κι ο «γκολ-κίπερ», από «ο κρατών το γκολ», έγινε «τερματοφύλαξ», κυριολεκτώντας νοηματικά τον ρόλο του. Το «σουτ/shoot» από «πυροβόλημα» γίνεται «λάκτισμα» και η περιβόητη «πάσα/pass» αναγάγεται σε μεταβίβαση. Κάτι ανάλογο και στο «οφ-σάιντ/off-side», όπου το αντικαθιστά η κυριολεκτικότερη έννοια «εκτός πεδιάς». Το «κόρνερ/corner» γίνεται «γωνιαίο λάκτισμα» και το «αράου(ν)τ/around (από γύρω-γύρω)» γίνεται «πλάγια επαναφορά». Οσον αφορά τον αθλητικό χώρο, από «ground», δηλαδή «έδαφος», γίνεται «γήπεδο», και οι αγωνιστικοί του χώροι παίρνουν ταυτότητα και όνομα, «μικρή» και «μεγάλη περιοχή». Και βεβαίως-βεβαίως, το διαβόητο «γκολ»/goal» από «στόχος» πήρε όνομα δικό του, και από επιφώνημα έγινε «επιτυχία τέρματος».

Αναμετάδοση αγώνος λοιπόν από τα Γκρούντινγκ και τα Μπλάουπουνκτ της 10ετίας του ’50 και η φωνή του αείμνηστου Γιαννακάκου προσανατόλιζε ανεπανάληπτα τους όρους του αγαπημένου αθλήματος στη γλώσσα που αποκωδικοποιεί μοναδικά τις έννοιές της. Το γεγονός που πιστοποιεί την αλήθεια του γιαννακάκειου εγχειρήματος είναι ότι οι όροι αυτοί υιοθετήθηκαν στο σύνολό τους και αποτελούν, 70 χρόνια μετά, την ποδοσφαιρική μας ορολογία. Μια μικρή πίκρα στον επίλογο. Ουδαμού μνημονεύεται το όνομα του γλωσσοπλάστη-εκφωνητή, του μετέπειτα διευθυντή της ΕΡΤ, του Μιχάλη Γιαννακάκου, κι αυτό είναι μεγάλο κρίμα.