«Ο ήλιος λάμπει ακόμα»

Ηταν το τέταρτο από συνολικά έξι αδέλφια – μόνο δύο από τα οποία έζησαν πέραν των 25 χρόνων τους. Γεννήθηκε στις 9 Μαΐου του 1921 στο Φόρχτενμπεργκ της Βάδης-Βυρτεμβέργης, ο πατέρας της ήταν τότε δήμαρχος της πόλης, η οικογένεια άλλαξε όμως αρκετές έδρες μέχρι να ενηλικιωθεί η Σόφι, περνώντας πρώτα από το Λούντβιγκσμπεργκ, κατόπιν από την Ουλμ και καταλήγοντας στο Μόναχο. Κανείς δεν μπορεί να πει μετά βεβαιότητας τι ακριβώς μετέτρεψε αυτή τη νεαρή καλομεγαλωμένη Λουθηρανή σε ακτιβίστρια της αντίστασης κατά των Ναζί. Ο μετασχηματισμός της, πάντως, πρέπει να ξεκίνησε εκεί, γύρω στα 12, όταν εντάχθηκε, αναγκαστικά, στην «Ενωση Γερμανών Κοριτσιών» – την κοριτσίστικη πτέρυγα της χιτλερικής νεολαίας.

Ισως να ήταν οι αντίθετες πολιτικές απόψεις του πατέρα της, πολλών φίλων του καθώς και κάποιων από τους δασκάλους της. Ισως να ήταν η σύλληψη, το 1937, των αδελφών της και κάποιων φίλων τους για συμμετοχή στο Γερμανικό Κίνημα Νεολαίας – οι Ναζί δεν επέτρεπαν άλλες ομάδες νέων, πέραν της χιτλερικής νεολαίας. Ισως να ήταν το πάθος της για το διάβασμα, το όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον της για τη φιλοσοφία και τη θεολογία, η πίστη της στον Θεό και στην απαραίτητη αξιοπρέπεια του κάθε ανθρώπου. Ισως να ήταν η εξάμηνη βοηθητική υπηρεσία πολέμου που προσέφερε υποχρεωτικά – αν ήθελε να πάει στο πανεπιστήμιο – ως νηπιαγωγός στο Μπλούμπεργκ. Οταν πια γράφτηκε, σε κάθε περίπτωση, στο πανεπιστήμιο του Μονάχου ως φοιτήτρια βιολογίας και φιλοσοφίας, τον Μάιο του 1942, η Σόφι Σολ ήταν πια έτοιμη.

Ο κατά τρία χρόνια μεγαλύτερος αδελφός της, ο Χανς, σπούδαζε ήδη ιατρική εκεί, και είχε ήδη εμπειρία από το Ανατολικό Μέτωπο, το ίδιο και αρκετοί από τον στενό κύκλο των φίλων του – oι σπουδές τους διακόπτονταν τακτικά από υποχρεωτικές θητείες στο ιατρικό σώμα της Βέρμαχτ. Τα όσα είχαν δει εκεί, τα όσα είχαν ακούσει από αλλού, ήταν που τους έκαναν να ιδρύσουν τον Ιούνιο του 1942 το Λευκό Ρόδο, μία οργάνωση μη βίαιης, παθητικής αντίστασης, στα πρότυπα εκείνης που επιστράτευαν οι φοιτητές κατά των φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ. Συνέταξαν συνολικά έξι αντιναζιστικά πολιτικά φυλλάδια, παραθέτοντας σε αυτά αποσπάσματα από τη Βίβλο, τον Αριστοτέλη, τον Νοβάλις, τον Γκαίτε, τον Σίλερ, καλώντας τους Γερμανούς να αντισταθούν στους Ναζί, ζητώντας αποκατάσταση της δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Αρχικά, ο Χανς θέλησε να κρατήσει τη μικρότερη αδελφή του μακριά από όλα αυτά, όταν όμως εκείνη ανακάλυψε, το φθινόπωρο του 1942, πως ήταν ένας από τους συντάκτες των φυλλαδίων που αφήνονταν μέσα σε τηλεφωνικούς θαλάμους, ταχυδρομούνταν σε καθηγητές και φοιτητές, ή μεταφέρονταν για διανομή σε άλλα πανεπιστήμια, σε έναν σωρό άλλες πόλεις, εντάχθηκε αμέσως στο Λευκό Ρόδο.

Τον Φεβρουάριο του 1943, η Σόφι και ο Χανς Σολ μετέφεραν στο πανεπιστήμιο του Μονάχου μια βαλίτσα γεμάτα αντιναζιστικά φυλλάδια, τα πέταξαν στους διαδρόμους και την αυλή ενόσω οι υπόλοιποι φοιτητές βρίσκονταν ακόμα μέσα στις τάξεις, τους αντιλήφθηκε όμως ένας επιστάτης και σύντομα κατέφτασε η Γκεστάπο. Το θάρρος με το οποίο αντιμετώπισαν τη συνέχεια είναι θρυλικό. «Δικάστηκαν» και καταδικάστηκαν σε θάνατο, μαζί και ο φίλος τους Κριστόφ Προμπστ, μέσα σε μόλις ένα 24ωρο, εκτελέστηκαν στην γκιλοτίνα το απόγευμα της 22ας Φεβρουαρίου του 1943. Ο Χανς ήταν 25 χρόνων, η Σόφι 22. «Die Sonne scheint noch», «O ήλιος λάμπει ακόμα», αυτά ήταν τα τελευταία της λόγια.  Εβδομήντα επτά χρόνια αργότερα, ενώ τα ονόματα της Σόφι, του Χανς, του Λευκού Ρόδου, έχουν δοθεί σε τόσους και τόσους δρόμους και πλατείες στη Γερμανία, ενώ η γερμανική πολιτεία ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει του χρόνου ένα ειδικό ασημένιο κέρμα των 20 ευρώ για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Σόφι Σολ, μία 22χρονη από το Κάσελ ονόματι Γιάνα ανέβηκε το Σάββατο στο βήμα μιας διαδήλωσης κατά του lockdown στο Ανόβερο και δήλωσε πως νιώθει σαν τη Σόφι Σολ, «γιατί είμαι επί μήνες ενεργή στην αντίσταση εδώ, δίνοντας ομιλίες, συμμετέχοντας σε διαδηλώσεις, μοιράζοντας φυλλάδια». «Είμαι 22 χρόνων, όπως ακριβώς και η Σόφι Σολ όταν έπεσε θύμα του εθνικοσοσιαλισμού», διακήρυξε. Ενας νεαρός φύλακας δεν άντεξε, τη διέκοψε, και της παρέδωσε το φλούο γιλέκο του λέγοντας «Δεν δουλεύω φύλακας για να ακούω τέτοιες μπούρδες». Εκείνη σοκαρίστηκε, πέταξε κάτω το μικρόφωνό της και έτρεξε να φύγει – επανήλθε ωστόσο λίγο αργότερα, συγκρίνοντας και πάλι τον εαυτό της με τη Σόφι Σολ.

Το σχετικό βίντεο έγινε viral, ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας ανέβασε ένα συντριπτικό tweet μιλώντας για ευτελισμό του Ολοκαυτώματος και απαράδεκτη ιστορική άγνοια, διαβεβαιώνοντας πως τίποτα – «Τίποτα!» – δεν συνδέει τους διαδηλωτές κατά των περιορισμών που επιβάλλει η πανδημία με τους μαχητές της αντίστασης κατά των Ναζί και η ζωή συνεχίστηκε όπως συνεχίζεται, με τους απανταχού ψεκασμένους να δοκιμάζουν τα νεύρα και τις αντοχές μας.

ΥΓ. Η ιστορία αυτή με έκανε να δω την ταινία «Οι τελευταίες μέρες της Σόφι Σολ», με τη Γιούλια Γιεντς. Το λες, τελικά, και κέρδος.