Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Οι πλήρεις Σονάτες για Πιάνο, οι Παραλλαγές Ντιαμπέλι, Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ, Deutsche Grammophon, 13 cd

Αυτός είναι ο πιο πρόσφατος από τους τέσσερις, πλέον, κύκλους με τις 32 Σονάτες για Πιάνο του Μπετόβεν που έχει ηχογραφήσει ο Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ. Εχουν προηγηθεί ένας στην ΕΜΙ, ένας πάλι στην Deutsche Grammophon και ένας στην DECCA. Ο κύκλος αυτός γεννήθηκε μέσα από τους περιορισμούς που επέβαλε φέτος η πανδημία. Τον Απρίλιο ηχογράφησε πρώτα τις Παραλλαγές Ντιαμπέλι. Αμέσως μετά συνέχισε με αυτόν τον πλήρη κύκλο με τις Σονάτες. Τον Ιούνιο είχε τελειώσει. Κλεισμένος στο στούντιο, έχοντας ματαιωθεί οι συναυλίες του και οι άλλες δραστηριότητες μακριά από τη βάση του, το Βερολίνο, αποφάσισε να εκμεταλλευθεί το κενό. Οπως λέει, συνειδητοποίησε τότε ότι εδώ και πενήντα χρόνια δεν είχε ποτέ τρεις μήνες απόλυτα ελεύθερους για να συγκεντρωθεί αποκλειστικά στο πιάνο. Ισως αυτό να είναι ένα από τα μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού «καλά» που προέκυψαν διεθνώς μέσα στην τραγωδία της πανδημίας. Ο ίδιος χαρακτήρισε αυτή την ηχογράφηση ως ένα είδος «απάντησής» του στην καταστροφή.

ΣΧΕΔΟΝ ΕΠΤΑ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ. Η ιστορία του Μπαρενμπόιμ με τη μουσική του Μπετόβεν είναι τόσο μακρά και η σχέση του τόσο στενή, όσο και η θητεία του στη μουσική και τη δισκογραφία. Ξεκινά στη δεκαετία του ’50, όταν έγραψε για πρώτη φορά τις «Ντιαμπέλι» για τη θρυλική εταιρεία Westminster. Εκτοτε, είτε ως πιανίστας, είτε ως μαέστρος, μα και συχνά με τους δύο ρόλους ταυτόχρονα, ηχογράφησε σχεδόν το σύνολο του έργου του Μπετόβεν για σόλο πιάνο, για μουσική δωματίου με πιάνο, για πιάνο και ορχήστρα καθώς και το συμφωνικό του έργο, τη «Missa Solemnis» και τη μοναδική όπερα του Μπετόβεν, «Φιντέλιο». Σχεδόν όλα αυτά, περισσότερες από μία φορές. Αποτέλεσμα; Σήμερα, είναι πλέον ο περισσότερο ηχογραφημένος μουσικός στην ιστορία στη μουσική του Μπετόβεν.

Για να φτάσει σε αυτό το επίτευγμα χρειάστηκαν σχεδόν επτά δεκαετίες αδιάκοπης δουλειάς, όχι φυσικά μόνον στον Μπετόβεν. Η πιο μεγάλη στιγμή του Μπαρενμπόιμ στη μουσική δωματίου ήταν σίγουρα οι ηχογραφήσεις του με τη Ζακλίν ντι Πρε, την ανεπανάληπτη αγγλίδα τσελίστρια που έφυγε τόσο νέα από τη ζωή. Με την Ντι Πρε, με την οποία ήταν σύζυγοι, ο Μπαρενμπόιμ έδωσαν αξεπέραστες μέχρι και σήμερα ερμηνείες στις Σονάτες για Βιολοντσέλο και Πιάνο του Μπετόβεν που ηχογραφήθηκαν ζωντανά στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου. Το ίδιο αξεπέραστα είναι και τα Τρίο για Πιάνο που ηχογράφησαν μαζί με τον Πίχνας Τσούκερμαν. Οσο για τα κοντσέρτα, εκεί πάλι γράφτηκε ιστορία: τα ηχογράφησε, για πρώτη φορά, με τον γρανιτώδη Οτο Κλέμπερερ, όταν ο μαέστρος είχε περίπου τα τριπλά χρόνια ηλικίας από τον νεαρό τότε πιανίστα. Στις Συμφωνίες, ο Μπαρενμπόιμ έχει πίσω του δύο πλήρεις κύκλους Μπετόβεν – αυτός με τη Σταατσκαπέλε του Βερολίνου είναι μεταξύ των κορυφαίων των τελευταίων δεκαετιών. Και όσο για τις σονάτες για πιάνο, φαίνεται ότι για άλλη μια φορά κατάφερε κάτι σπάνιο: να ξεπεράσει με αυτές εδώ τον εαυτό του – κάτι, που, εν προκειμένω, δεν είναι καθόλου απλή ιστορία. Εν κατακλείδι: με… ορθάνοιχτα αυτιά και κλειστά μάτια.