Σήμα αγωνίας για την ταυτότητα του Ινστιτούτου Βενετίας

Ο προβληματισμός και η αγωνία ότι το μοναδικό ελληνικό ερευνητικό ίδρυμα στο εξωτερικό θα χάσει τον χαρακτήρα του έχει χτυπήσει κόκκινο, καθώς ήδη σε αφίσα επιστημονικού συνεδρίου, το οποίο θα διεξαχθεί στις 15 και 16 Οκτωβρίου, το γνωστό έως σήμερα διεθνώς Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας αναφέρεται σε ορισμένα σημεία μόνο ως Ελληνικό Ινστιτούτο της Βενετίας, ενώ ανάλογη περικοπή έχει γίνει και σε ανακοίνωση-πρόσκληση εγγραφής σε μαθήματα ελληνικής γλώσσας.

Η κίνηση αυτή – αν τελικά υιοθετηθεί πλήρως – αφαιρεί από τον τίτλο του φορέα τον προσδιορισμό του αντικειμένου έρευνάς του, το οποίο εστιάζει στις σχέσεις της βυζαντινής αυτοκρατορίας με τη Δύση και στην ιστορία τού υπό βενετική κυριαρχία ελληνικού χώρου κατά την ύστερη μεσαιωνική και την πρώιμη νεότερη περίοδο μέσα από το πλούσιο αρχειακό υλικό που διαθέτει, αλλά και τα αρχεία της Βενετίας.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει θορυβήσει μεγάλη μερίδα της εξειδικευμένης στις βυζαντινές και μεταβυζαντινές σπουδές επιστημονικής κοινότητας στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς βλέπουν προσπάθεια «άλωσης» του φορέα από τον εκκλησιαστικό χώρο.

Στο μεταξύ βαθαίνει και η κρίση μεταξύ του Ινστιτούτου και της ελληνικής κοινότητας της Βενετίας, γεγονός για το οποίο είχε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου ήδη από το καλοκαίρι ο επικεφαλής της ελληνικής κοινότητας Δημήτρης Ζαφειρόπουλος στα «ΝΕΑ».

Από την αρχή του 2020 η εποπτική επιτροπή σταμάτησε να χρηματοδοτεί την κοινότητα, όπως προβλέπεται από τους όρους της δωρεάς (το 1953 η ελληνική κοινότητα μεταβίβασε ολόκληρη την κινητή – εικόνες, αρχεία, κειμήλια – και ακίνητη περιουσία για την ίδρυση του Ινστιτούτου), σύμφωνα με τον Δημήτρη Ζαφειρόπουλο, για τη μισθοδοσία του δασκάλου εκμάθησης ελληνικών στα παιδιά των Ελλήνων, την κάλυψη λειτουργικών εξόδων (λογαριασμοί ρεύματος, αγορά αναλώσιμων για τη λειτουργία της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου κ.λπ.) και παρέχει μόνο τα χρήματα για την πληρωμή του ιερέα, του ψάλτη, του νεωκόρου και του γραμματέα. Η εφαρμογή προϋπολογισμού ανά τρίμηνο και όχι ετήσιου καθιστά δυσχερή τον όποιο προγραμματισμό.

ΑΠΛΗΡΩΤΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ. «Από τον Οκτώβριο του 2019 μέχρι τον Ιούνιο 2020 οι δάσκαλοι που έκαναν μαθήματα στα Ελληνόπουλα της κοινότητας είναι απλήρωτοι μέχρι και σήμερα αφού η κοινότητα δεν έχει τα χρήματα για τη μισθοδοσία τους. Εχω γραπτώς ζητήσει αυτό το ποσόν (περίπου 12.000 ευρώ τον χρόνο) τουλάχιστον τέσσερις φορές χωρίς αποτέλεσμα» λέει ο επικεφαλής της κοινότητας, ο οποίος παραδέχεται ότι οι σχέσεις με τον νέο πρόεδρο του Ινστιτούτου (ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του το καλοκαίρι και για την τοποθέτησή του υπήρξε έντονη αντίδραση από την επιστημονική κοινότητα, καθώς κρίνεται πως το γνωστικό του αντικείμενο – καθηγητής Θεολογίας στο ΑΠΘ – δεν είναι συναφές με το ερευνητικό έργο του ιδρύματος) είναι τεταμένες.

Η σταγόνα ωστόσο που ξεχείλισε το ποτήρι – σε συνδυασμό με τη διαπίστωση προσπάθειας μετονομασίας του ιδρύματος – ήταν το ηλεκτρονικό μήνυμα που εστάλη, σύμφωνα με το οποίο το Ινστιτούτο φέρεται ότι αποφάσισε τη διοργάνωση μαθημάτων νέων ελληνικών και μάλιστα δωρεάν, ενώ «εσκεμμένα αποκρύπτεται στην ανακοίνωση ότι η κοινότητα επί 40 χρόνια παρέχει μαθήματα νεοελληνικών στα Ελληνόπουλα του νομού του Βένετο και όχι μόνον», λέει ο Δημήτρης Ζαφειρόπουλος. Μεταξύ άλλων επισημαίνει δε, ότι η εν λόγω ανακοίνωση για τη διεξαγωγή μαθημάτων κοινοποιήθηκε από εκπρόσωπο της Μητρόπολης Ιταλίας πριν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου, γεγονός που επιβεβαιώνει τις υποψίες που βλέπουν την επιρροή ισχυρών προσώπων και θεσμών συνδεόμενων με τον εκκλησιαστικό χώρο εκτός ελληνικών συνόρων με στόχο την απαξίωση της επιστημονικής και ερευνητικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου.