Ηχοδύναμα

Σαρλ Μιχν, Πάουλ βαν Κέμπεν, Ευγένιος Γιόχουμ: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις τους στις εταιρίες DECCA και PHILIPS. Australian Eloquence, 10, 14 και 15 cd

Η Australian Eloquence επαναφέρει σημαντικές ηχογραφήσεις που είχαν αγνοηθεί: τρεις μεγάλοι μαέστροι και οι πλήρεις παρακαταθήκες τους στην DECCA και τη PHILIPS. Ο Γάλλος Σαρλ Μινχ, ο Ολλανδός Πάουλ βαν Κέμπεν και ο Γερμανός Ευγένιος Γιόχουμ. Από τους τρεις, το παλιότερο και σπανιότερο υλικό που περιλαμβάνεται εδώ ανήκει στην έκδοση Μινχ ενώ και χρονικά και από πλευράς σπανιότητας ακολουθεί ο Βαν Κέμπεν. Τέλος, οι ηχογραφήσεις της έκδοσης Γιόχουμ, στην πλειονότητά τους στερεοφωνικές σε αντίθεση με τις προηγούμενες, είναι πολύ γνωστότερες: οι περισσότερες αποτελούν σημεία αναφοράς της από την εποχή τους μέχρι σήμερα.

ΣΑΡΛ ΜΙΧΝ. Ο αλσατός αρχιμουσικός Σαρλ Μινχ είχε γερμανικές ρίζες από μεγάλη μουσική οικογένεια. Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο πολιτογραφήθηκε Γάλλος, ενώ στον Δεύτερο έδινε συναυλίες και χρηματοδοτούσε μυστικά τη Γαλλική Αντίσταση. Ηταν παντρεμένος με την κληρονόμο της αυτοκρατορίας Νεστλέ. Είναι πολύ γνωστότερος στο μουσικόφιλο κοινό από τις ηχογραφήσεις του για την αμερικανική RCA που πραγματοποιήθηκαν στην αυγή της στερεοφωνίας όταν ήταν επικεφαλής της Συμφωνικής της Βοστώνης. Εκείνο το corpus συμπληρώνεται από τις ηχογραφήσεις που έκανε μετά την επιστροφή του στο Παρίσι για την EMI, σήμερα Warner. Εξίσου σπουδαίο υλικό με της Βοστώνης, πολύ κοντά στο ρεπερτόριο αλλά πολύ πιο περιορισμένο σε όγκο. Τα παραπάνω αποτελούν σταθερές του καταλόγου, αντίθετα προς το υλικό αυτής της έκδοσης που περιλαμβάνει τις προπολεμικές και τις αμέσως μεταπολεμικές ηχογραφήσεις του στο Παρίσι και το Λονδίνο, για την DECCA, τη PHILIPS, την DG, αλλά και για πολύ σπάνιες πια εταιρείες όπως την POLYDOR, την L’ OISEAU-LYRE ή τη VEGA. Ηχογραφήσεις που τώρα έρχονται για πρώτη φορά στο φως ως σύνολο και είναι κάτι παραπάνω από εντυπωσιακές. Οχι μόνον ως προς τη δουλειά του ίδιου, αλλά και για τον περίφημο ορχηστρικό «γαλλικό ήχο», που διασώζεται εδώ εναργής, στα καλύτερά του. Κάποια έργα που δεν θα μπορούσε να συναντήσει κανείς αλλού υπό τον Μινχ, όπως η Συμφωνία Κονστερτάντε του Χάιντν (με σολίστ όπως οι Ναβάρα και Ουμπραντούς) συμβάλλουν στο να γίνει η έκδοση ακόμα πιο ενδιαφέρουσα, ενώ, τέλος, ο ήχος, που έχει τύχει πολύ φροντισμένης επεξεργασίας, εκπλήσσει. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για μία από τις πιο αξιοσημείωτες πρόσφατες εκδόσεις.

ΠΑΟΥΛ ΒΑΝ ΚΕΜΠΕΝ. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μορφές της διεύθυνσης ορχήστρας πριν και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Βαν Κέμπεν έχει αφήσει πίσω του λίγες αλλά αδαμάντινες ηχογραφήσεις. Οχι τόσο με την κύρια ορχήστρα της χώρας του, την Κονσερτγκεμπάου, αλλά, κυρίως, με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου. Στην Ολλανδία δεν ήταν εύκολα αποδεκτός μετά τον Πόλεμο, καθώς θεωρήθηκε φιλοναζιστής – δύο φορές που ανέβηκε στο πόντιουμ της Κονσερτγκεμπάου έγιναν διαδηλώσεις στο πάρκο μπροστά από την αίθουσα την ώρα της συναυλίας. Στο Βερολίνο, πάντως, οι (λίγες δυστυχώς) συμφωνίες Μπετόβεν στις οποίες οδήγησε τη Φιλαρμονική της πόλης, έχουν γράψει αξεπέραστη ιστορία, όπως και ο αντίστοιχος κύκλος με τα κοντσέρτα για πιάνο του συνθέτη με τον Κεμπφ που, πάντως, δεν περιλαμβάνονται εδώ. Οι ικανότητές του σχετικά και με τον ήχο και με τις δομές εκπλήσσουν ακόμα και σήμερα. Επιπλέον, οι ηχογραφήσεις αυτές έρχονται από την περίοδο που η PHILIPS πρωτοπορούσε στον ήχο, η φυσικότητα του οποίου είναι απλώς αξεπέραστη.

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΓΙΟΧΟΥΜ. Ο Γιόχουμ άφησε τον κύριο όγκο των ηχογραφήσεών του στην Deutsche Grammophon. Ομως, εδώ, στη PHILIPS, υπάρχει μια σπουδαία παρακαταθήκη: ένας πλήρης κύκλος Μπετόβεν, ο δεύτερος κατά σειρά από τους τρεις που ηχογράφησε, εν προκειμένω με την Κονσερτγκεμπάου στα καλύτερά της. Αντίστοιχα σημαντικές είναι οι συμφωνίες Μότσαρτ με την ίδια ορχήστρα, ενώ ο Βάγκνερ του που περιλαμβάνεται εδώ είναι πολύ σπανιότερος από τα προηγούμενα. Για τον Γιόχουμ δεν χρειάζεται να πει κανείς περισσότερα. Το σημερινό κοινό είναι πολύ πιο εξοικειωμένο με το έργο του από ό,τι με τους δύο προηγούμενους μαέστρους, μέσα από αλλεπάλληλες επανεκδόσεις που ουδέποτε έλειψαν από τον κατάλογο. Ο μαέστρος είναι ταυτισμένος με τον Μπρούκνερ. Οχι μόνον, αλλά εκεί είναι απόλυτο σημείο αναφοράς. Και εδώ περιλαμβάνεται η πιο διάσημη από τις ηχογραφήσεις του στον συνθέτη, η «ζωντανή» Πέμπτη Συμφωνία με την ίδια ολλανδική ορχήστρα, της οποίας υπήρξε συνδιευθυντής, σε μία ανάγνωση χωρίς ανταγωνιστή στη δισκογραφία συνολικά.