Το θέατρο με κανόνες… οδικής κυκλοφορίας

Ενταγμένες στο ευρύτερο σκηνικό, που υπαγορεύει η τρέχουσα πραγματικότητα της πανδημίας, είναι οι αποφάσεις που αφορούν στα πολιτιστικά δρώμενα. Με τα θέατρα να παραμένουν κλειστά μέχρι νεωτέρας – προς το παρόν ισχύουν τα μέτρα που ανακοινώθηκαν την περασμένη Παρασκευή και αφορούν στο διάστημα ως την προσεχή Κυριακή 12 Οκτωβρίου – οι προγραμματισμένες πρεμιέρες μεταφέρονται χρονικά.

Ο αυξημένος αριθμός κρουσμάτων, κυρίως στην Αττική, δεν αφήνει περιθώρια ούτε για παραχωρήσεις ούτε για ελαστικότητες. Και είναι πλέον απολύτως σαφές ότι τα μέτρα που θα ληφθούν στον καλλιτεχνικό χώρο δεν μπορούν παρά να αποτελούν τμήμα της ευρύτερης κυβερνητικής πολιτικής της χώρας. Δεν είναι το υπουργείο Πολιτισμού αυτό που λαμβάνει τις αποφάσεις, όπως δεν είναι και το υπουργείο Υγείας. Προτείνουν, εισηγούνται και ύστερα επιστρέφουν στη θέση τους -ως εκεί. Υπάρχει η επιτροπή των ειδικών επιστημόνων, η Πολιτική Προστασία, η κυβέρνηση, το Μαξίμου.

Το θέμα είναι αν και σε τι ποσοστό λαμβάνονται υπόψη οι όποιες εισηγήσεις της Λίνας Μενδώνη και των συνεργατών της, κι αν αυτές αντικατοπτρίζουν την πραγματική εικόνα του θεάτρου. ‘Η αν επιμέρους και μεμονωμένες παρεμβάσεις λειτουργούν πιο δραστικά από τις θεσμικές. Είναι άραγε μόνο θέμα εντυπώσεων;

Και τα πράγματα μπλέκονται περισσότερο, καθώς δεν υπάρχει μια επίσημη ακτινογραφία του ελληνικού θεάτρου – κυρίως του ελεύθερου. Ούτε μια ανθρωπογεωγραφία του χώρου υπάρχει – γίνεται τώρα μια προσπάθεια με το Μητρώο Ηθοποιών, ούτε κάποια χωροταξική αποτύπωση έχει ποτέ πραγματοποιηθεί. Γι΄αυτό και το πεδίο ενδείκνυται για πάσης φύσεως πρωτοβουλίες.

Παραμονές της νέας χειμερινής θεατρικής σεζόν και οι σχετικές αποφάσεις για τους καλλιτεχνικούς χώρους δεν φαίνεται να ξεκαθαρίζουν: Μια σειρά ανακοινώσεων, από εκείνες της 15ης και της 22ας Σεπτεμβρίου ως την πρόσφατη, της 1ης Οκτωβρίου, δεν επιτρέπουν καμία αισιοδοξία – ούτε βέβαια και ο αριθμός των κρουσμάτων.

Το πιθανότερο είναι ότι μετά τις 12 Οκτωβρίου, στις νέες ανακοινώσεις, τα θέατρα δεν πρόκειται να λειτουργήσουν μέσα στο δικό τους, αυτόνομο πλαίσιο, αλλά ενταγμένα στην περιοχή τους. Γι΄αυτό και μαζί με τις πρόβες που συνεχίζονται συστηματικά, αυξάνονται η αγωνία μαζί με την ανασφάλεια.

Μια σκέψη που κυκλοφορεί, κι αν μη τη άλλο, μοιάζει ευφάνταστη, είναι να υπακούσουν και τα θέατρα σε ένα ευρύ σύστημα κανόνων… οδικής κυκλοφορίας.

ΤΑ ΤΡΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ. Τι σημαίνει αυτό; Σκεφτείτε τα τρία χρώματα στα φανάρια: Με το κόκκινο πατάμε φρένο και σταματάμε. Με το πράσινο πατάμε γκάζι και περνάμε. Με το πορτοκαλί λογικά πρέπει να κατεβάσουμε ταχύτητα και να προσέξουμε. Κάπως έτσι λοιπόν θα «βαφτούν» οι περιοχές της χώρας, όχι ανά νομό, αλλά κατά περιοχή ή και συνοικία, σε ό,τι αφορά τις μεγάλες πόλεις και δη την Αθήνα.

Και με βάση αυτόν τον χρωματισμό θα υπόκεινται σε συγκεκριμένα μέτρα και κανονισμούς. Οταν θα κοκκινίζει η περιοχή, τα πράγματα θα είναι άσχημα – και για το θέατρο. Στο πορτοκαλί θα μπαίνει μπρος το σχέδιο περιορισμένης χωρητικότητας – αυτό το 50-60% που περιμένουν παραγωγοί, ηθοποιοί, σκηνοθέτες, συντελεστές και τεχνικοί και στο πράσινο… χαρές και πανηγύρια!!!

Ωστόσο τα χρώματα ενδέχεται να αλλάζουν συχνά, ανάλογα με την εξέλιξη των χαρακτηριστικών της πανδημίας σε κάθε περιοχή. Ενας οδικός χάρτης θα αποτυπώνει, σε καθημερινή ίσως βάση, τις εξελίξεις, άρα και τη λειτουργία ή μη των θεάτρων, και των λοιπών καλλιτεχνικών εκδηλώσεων.

Η μέθοδος αυτή, λένε εκείνοι που ξέρουν, μειώνει τη σύγχυση, καθώς η αλλαγή ενός χρώματος οδηγεί και σε ένα αντίστοιχο πακέτο μέτρων. Ο μόνος κίνδυνος είναι ότι με τις φθινοπωρινές βροχές, συχνά – πυκνά, οι φωτεινοί σηματοδότες στους δρόμους δεν λειτουργούν…

Περί νεποτισμού ο λόγος

Δεν είναι οι πρώτοι και δεν θα είναι σίγουρα ούτε οι τελευταίοι: οι ηθοποιοί που παίρνουν από το χέρι τα παιδιά τους – τα οποία ακολούθησαν το επάγγελμα των γονιών τους – και τα συστήνουν στο κοινό. Με μια παράσταση, μια ταινία, μια τηλεοπτική σειρά. Που παίζουν μαζί τους, τα σκηνοθετούν, τα προτείνουν – με λίγα λόγια, τα στηρίζουν. Και πολύ καλά κάνουν. Ποιος γονιός δεν κάνει το ίδιο; Ποιο επάγγελμα, αλήθεια, δεν οικογενειοκρατείται; Οι δικηγόροι, οι γιατροί, οι μηχανικοί ή μήπως οι δημοσιογράφοι ή οι πολιτικοί;

Αλλά και εδώ είναι η μεγάλη διαφορά: Στο θέατρο, στον κινηματογράφο ή στην τηλεόραση, αν δεν τα φέρνεις, δεν μένεις. Στο σανίδι ή στη μεγάλη οθόνη το ρουσφέτι δεν χωράει. Η αποδοχή και το χειροκρότημα δεν έρχονται κατά παραγγελία. Γι’ αυτό και οι γονείς – όταν έχουν τη δυνατότητα – δίνουν στα παιδιά τους λίγο από τον χώρο και την προβολή που έχουν οι ίδιοι κατακτήσει, ίσα για να φανούν και μετά… Μετά τα παιδιά συνεχίζουν, το καθένα στο μέτρο, στις δυνατότητες, στα προσόντα, στο ταλέντο του.

Η οικογένεια – όπως και οι παρέες – έχει καθορίσει το σύγχρονο ελληνικό θέατρο ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού. Με κορυφαίο παράδειγα την οικογένεια Κοτοπούλη – τους γονείς και τις αδελφές της Μαρίκας – ή την οικογένεια Μυράτ, με την οποία συγγένεψαν. Θα μπορούσε κανείς σήμερα να διανοηθεί ότι η Μαρίκα Κοτοπούλη προωθήθηκε από την οικογένειά της και έγινε αυτό που έγινε; Αστειότητες.

Εντός αλλά και εκτός Ελλάδας τα παιδιά που βάδισαν και βαδίζουν στα χνάρια των γονιών τους είναι πολλά: κάποια τούς ξεπέρασαν, κάποια χάραξαν με επιτυχία τη δική τους πορεία και κάποια χάθηκαν γιατί το όνομα δεν ήταν αρκετό.

Ετσι φέτος ο Αντώνης Καφετζόπουλος θα συμπρωταγωνιστήσει με τον γιο του, και μάλιστα παίζοντας στο έργο που έγραψε ο Γιώργος Καφετζόπουλος («Τάο» στο Νέο Ριάλτο – φωτογραφία), ο Γιώργος Κιμούλης έχει προγραμματίσει να παίξει με την κόρη του Μαριάννα Κιμούλη στον «Πατέρα» του Φλοριάν Ζελέρ (ΚΘΒΕ) αλλά και στον «Φάουστ» του Γκαίτε (που αναβλήθηκε φέτος λόγω κορωνοϊού στο Εθνικό). Με το καλό να ορίσουν λοιπόν και αυτοί και οι επόμενοι.