Ποια κανονικότητα;

Υπάρχουν κάποιες λέξεις που όταν για λόγους κάθε άλλο συμπτωματικούς γενικεύεται η χρήση τους, βοηθάνε και έρχονται στην επιφάνεια χρόνιες κοινωνικές ασθένειες και σοβούντα κοινωνικά προβλήματα. Για παράδειγμα, η λέξη «κανονικότητα». Δεν χρειάζεται να θυμίσει κανείς ούτε για τα μικρά παιδιά τους λόγους που έκαναν τη λέξη αυτή τους τελευταίους μήνες να περάσει πρωταγωνιστικά στην καθημερινή μας επικοινωνία και μάλιστα σε συνδυασμό με μια ακόμη λέξη, δηλαδή ως «επιστροφή στην κανονικότητα». Καταλαβαίνουμε πολύ καλά τι σημαίνουν οι λέξεις αυτές για τους περισσότερους, αν όχι για όλους, ακόμα και αν η πανδημία δεν τις είχε κάνει ακόμη πιο σαφείς και δεν τις είχε μεταβάλει σε λέξεις που να λειτουργούν ταυτόχρονα ως μια μέγιστη προσδοκία και ελπίδα. Θα λογαριαζόταν ταυτόχρονα και δικαιολογημένα ως εξαιρετικά κακόψυχος και κοντόμυαλος όποιος αρνούνταν ως επιτακτική ανάγκη αυτή την επιστροφή, έστω και αν σε μια έρευνα που θα γινόταν με ερώτημα το τι ακριβώς σημαίνει η λέξη «κανονικότητα», θα εισέπραττες απαντήσεις που θα σε άφηναν άναυδο με τη συμβατικότητα και την αστοχασιά τους, παρά το γεγονός ότι οι λέξεις αυτές καίνε και ζεματίζουν σήμερα τόσους πολλούς.

Και δεν θα έπεφτε έξω όποιος ισχυριζόταν πως αν συμβαίνει αυτό είναι γιατί βεβαίως συνιστά μια κανονικότητα το να λειτουργούν τα σχολεία, οι τράπεζες, οι δημόσιοι οργανισμοί, τα μπαρ, οι εκκλησίες, οι οίκοι ανοχής, τα θέατρα με τον τρόπο που μας ήταν γνωστός ως σήμερα και κάθε αλλαγή όσον αφορά τις συστατικές του καθενός προϋποθέσεις να προκαλεί μέσα μας μια ανισορροπία – έστω και αν δεν έχουμε πατήσει ποτέ το πόδι μας σε μιαν εκκλησία ή σε έναν οίκο ανοχής. Ωστόσο κάτι υπάρχει που εμποδίζει αυτή την «κανονικότητα» να έχει μια αδιαμφισβήτητη και καθολική αξιοπιστία. Αφού υπάρχουν άνθρωποι, αδιάφορο αν είναι λίγοι ή πολλοί, που αισθάνονται αυτή την «κανονικότητα» ως εφιάλτη τους καθώς άνεργοι, άστεγοι, άρρωστοι, ή κοινωνικά περιθωριοποιημένοι δεν μπορούν όχι απλά να μην έχουν καμιά σχέση μαζί της αλλά τους καλλιεργεί, επιπλέον, συνεχώς το αίσθημα του παρείσακτου και πως αν εξαφανίζονταν οι ίδιοι δεν επρόκειτο σε τίποτα θα θιγεί η «οικονομία» του κόσμου – αντίθετα μπορεί η εξαφάνισή τους να ήταν και κάτι ανακουφιστικό.

Τρομερό αν σκεφτεί κανείς πως ο «κόσμος» είναι ένα όλον που δεν του περισσεύει τίποτα απολύτως και όσο απαραίτητος του είναι ο μεγιστάνας πετρελαιοπαραγωγός άλλο τόσο του είναι – για να χρησιμοποιήσω μια εικόνα που την πρωτοδιατύπωσε ο ποιητής Γιάννης Κοντός – ένας πλανόδιος οργανοπαίκτης χαμένος στα βάθη μιας ασιατικής χώρας. Οσο η ανισορροπία αυτή θα κυριαρχεί στον κόσμο μας, η κανονικότητα, έστω και αν δεν το αντιλαμβανόμαστε, θα έχει μια δύσμορφη όψη που θα κινδυνεύει να γίνει ακόμη πιο απεχθής, χωρίς καν να είναι η προοπτική μιας πανδημίας που την απειλεί αλλά κάτι φαινομενικά τουλάχιστον ανώδυνο. Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε κάποτε ότι λέξεις που υφίστανται μόνο όταν η αξιοπιστία τους αποδεικνύεται αντικειμενικά, καταβαραθρώνονται όταν χρησιμοποιούνται με έναν μεροληπτικό και προσωποπαγή φωτισμό.