Και στο βάθος, νέος κινηματογραφικός νόμος

Σαν κινηματογραφικό σενάριο με «θύματα», «κακούς», παρασκήνιο και βολές κατά πάντων μοιάζει από χθες το τοπίο στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, μετά την επιστολή παραίτησης από τον πρόεδρο Πάνο Λουκάκο και όλα τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου: Χριστίνα Μανωλοπούλου, Κώστα Φέρρη, Μιρέλλα Παπαοικονόμου, Χρυσάνθη Σωτηροπούλου, Νίκο Μεγγρέλη και Κωνσταντή Φραγκόπουλο. Ως έναν από τους βασικούς λόγους που επικαλέστηκαν προς την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ήταν «οι συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί περί το Ειδικό Πρόγραμμα του ΥΠΠΟΑ για την Ενίσχυση της Κινηματογραφικής Κοινότητας», οι οποίες «καθιστούν αδύνατη την περαιτέρω λειτουργία του ΔΣ». Υπενθυμίζεται ότι το πρόγραμμα που αφορούσε τη στήριξη animation, μικρού μήκους ταινιών και ντοκιμαντέρ είχε ανακοινωθεί από τον περασμένο Απρίλιο, μαζί με τις επιτροπές αξιολόγησης.

Εδώ και καιρό ήταν γνωστό ότι η πέτρα του σκανδάλου ήταν οι εγκρίσεις για τις μικρού μήκους ταινίες και τα ντοκιμαντέρ, καθώς και τα προσκόμματα που έθεταν οι διαφορετικές «φυλές» της κινηματογραφικής κοινότητας, πολλές φορές η μία εις βάρος της άλλης. Στην πρώτη φάση του προγράμματος θα εγκρίνονταν 100 φιλμ που θα έπαιρναν έκαστο 2.500 ευρώ (50 από αυτά θα προχωρούσαν στο στάδιο παραγωγής, με 20.000 ευρώ για τα μικρού μήκους και 30.000 ευρώ για τα ντοκιμαντέρ). Το πρόγραμμα, ωστόσο, προσβλήθηκε νομικά από την Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών, η οποία επικαλέστηκε ότι δεν έγιναν τριμελείς επιτροπές για να κρίνουν τα πρότζεκτ. Ο αντίλογος το περασμένο διάστημα ήταν ότι δεν μπορούσαν να γίνουν τριμελείς επιτροπές διότι το ΕΚΚ δεν είχε δικαίωμα να προσλάβει έμμισθους αξιολογητές – μια χρονοβόρα διαδικασία, για την οποία χρειαζόταν προεδρικό διάταγμα. Τελικά το ΥΠΠΟ ενέκρινε δεύτερη φάση, όπου από τους 1.300 που δεν είχαν επιλεγεί προσέθεσε ακόμη 100 στην πρώτη κατηγορία. Στη δεύτερη, ωστόσο, εκείνη της παραγωγής δηλαδή, ο αριθμός παρέμεινε 50. Ετσι οι πρώτοι επιλεγέντες, ενώ είχαν πιθανότητα 50% να μπουν σε φάση χρηματοδότησης, είδαν τις πιθανότητές τους να γίνονται 25%. Εμοιαζε το δεύτερο πακέτο να ανατρέπει τη λογική του πρώτου και έτσι ο νομικός σύμβουλος του ΕΚΚ γνωμοδότησε ότι η δεύτερη φάση κρίνεται ως παράτυπη διότι δεν κρίθηκαν όλοι με τα ίδια κριτήρια. Η γνωμοδότηση αυτή στάθηκε καταλυτική για την περαιτέρω στάση του Διοικητικού Συμβουλίου, το οποίο ένιωθε πλέον ότι κινδύνευε, καθώς η ευθύνη δεν βαραίνει το ΥΠΠΟ αλλά όποιον εκτελεί και διαχειρίζεται τα οικονομικά. Αυτός ο προβληματισμός υπονοείται πίσω από τη διατύπωση στην επιστολή παραίτησης: «εξόφθαλμα μη νόμιμες διαδικασίες και κατάφωρες και κραυγαλέες παραβιάσεις της αρχής της ίσης μεταχείρισης και του υγιούς ανταγωνισμού». Ηταν αυτά τα δεδομένα μάλιστα που, όπως επίσης αναφέρεται, μπορούσαν «να οδηγήσουν σε κατασταλτικό έλεγχο των χρηματοδοτήσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς επιπροσθέτως αναμένεται και για την πρώτη φάση έλεγχος νομιμότητας και πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, στην οποία έχει προσφύγει συνδικαλιστική ομάδα κινηματογραφιστών».

Δεν ήταν η μόνη αποστροφή της επιστολής για συντεχνιακές πιέσεις. Ο πρόεδρος και τα μέλη, που έτσι κι αλλιώς δεν στρέφονταν κατά της υπουργού Πολιτισμού, έκαναν λόγο για «διαρκείς συκοφαντικές και προσβλητικές επιθέσεις, που έχουμε δεχθεί από συνδικαλιστικούς φορείς κινηματογραφιστών αλλά και φυσικά πρόσωπα του χώρου, τις προσφυγές τους σε εθνικές και διεθνείς Αρχές, τις δηλώσεις τους περί ομαδικών προσφυγών στη Δικαιοσύνη, τις αθλιότητες που αναρτούν στο Διαδίκτυο, σχετικά υποβολιμαία δημοσιεύματα σε ιστοσελίδες και εφημερίδες». Παράλληλα, στην επιστολή επισημαίνονταν οι επιπλοκές στη λειτουργία του Κέντρου λόγω προφανώς και των ειδικών συνθηκών του κορωνοϊού: «Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά και επιτυχώς, ιδίως μάλιστα ευρισκόμενο αντιμέτωπο με ένα πρόγραμμα 1.400 αιτήσεων, που εντός μηνός έπρεπε να διεκπεραιωθεί, όταν ετησίως διαχειρίζεται με δυσκολία 300 περίπου προτάσεις, και αυτές με καθυστερήσεις… Και τούτο με τα επιπρόσθετα μεγάλα προβλήματα επαφών και απευθείας συνεννοήσεων που δημιούργησε η πανδημία και το lockdown. Καταβάλαμε έως τώρα κάθε φιλότιμη προσπάθεια να φέρουμε εις πέρας το Ειδικό Πρόγραμμα, παρά τις τεράστιες δυσκολίες του. Δεν βρήκαμε όμως καμία απολύτως ανταπόκριση από τους ίδιους τους άμεσα ενδιαφερόμενους κινηματογραφιστές». Η υπουργός Πολιτισμού αποδέχθηκε ακαριαία τις παραιτήσεις -προχθές αργά το βράδυ- με μια ολιγόλογη διατύπωση (γεγονός που προκάλεσε αρνητικά έως επιθετικά σχόλια, κυρίως πάντως στα social media).

Η ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ. Το υπουργείο Πολιτισμού επανήλθε χθες με νεότερη ανακοίνωση, όπου επισημαίνονται επίσης «οι παθογένειες του κινηματογραφικού χώρου γενικότερα και του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου». Αναφέρει μάλιστα ένα από τα επόμενα βήματα, που χαρακτηρίζεται προφανώς θετικό εδώ και καιρό από την κινηματογραφική κοινότητα, αλλά μένει να φανεί στην πράξη: τη δημιουργία, δηλαδή, του πολυπόθητου νέου νομικού πλαισίου. «Η προπαρασκευαστική διαδικασία για τον νέο κινηματογραφικό νόμο, η οποία θα διέπει και τη λειτουργία του ΕΚΚ, έχει ήδη ξεκινήσει και θα συζητηθεί ανοικτά με το σύνολο των κινηματογραφικών φορέων». Οσον αφορά την επόμενη ημέρα στο ακέφαλο ΕΚΚ, με τη νέα διατύπωση η υπουργός Πολιτισμού φάνηκε να «διορθώνει» και τις εντυπώσεις που δημιούργησε η πρώτη αποδοχή της παραίτησης: «Σέβομαι την απόφαση των μελών του ΔΣ και ευχαριστώ για τη συμβολή τους ως σήμερα. Θα προχωρήσουν αμέσως όλες οι απαραίτητες νομοθετικές και άλλες ενέργειες που θα θωρακίσουν το EKK, ώστε αφενός να ανταποκρίνεται στον ιδρυτικό του σκοπό και αφετέρου να λειτουργεί αποτελεσματικά και αδιάκοπα, χωρίς καθυστερήσεις, εντάσεις και αγκυλώσεις… Πρόθεσή μας είναι σε συνεργασία με το νέο Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο θα οριστεί τις επόμενες μέρες, να διασφαλίσουμε το Ειδικό Πρόγραμμα, προκειμένου τα 2.800.000 ευρώ με τα οποία έχει χρηματοδοτηθεί να φθάσουν το συντομότερο στην κινηματογραφική κοινότητα, μεριμνώντας παράλληλα για την τήρηση των συμβάσεων που έχει ήδη υπογράψει το απελθόν ΔΣ του ΕΚΚ».