Η ανάπτυξη των γρήγορων test και οι παγίδες

H ανάπτυξη γρήγορων test αποτελεί σημαντικό «εργαλείο» εν μέσω πανδημίας καθώς επιτρέπει τη σημαντική μείωση του χρόνου λήψης αποφάσεων για προληπτικά μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας. Εντούτοις, το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο αξιόπιστα είναι. Οπως αναλύει σε άρθρο της η καθηγήτρια του Τμήματος Χημείας του ΕΚΠΑ Εύη Λιανίδου, σήμερα διατίθεται εμπορικά μία πληθώρα γρήγορων τεστ, τα οποία βασίζονται είτε σε μοριακή ανίχνευση του ιού, είτε σε ανίχνευση αντισωμάτων είτε στην ανίχνευση αντιγόνων του ιού.

Η εφαρμογή τους, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι πολύ σημαντική στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, αλλά και σε κρίσιμους τομείς, όπως σχολεία, γηροκομεία, πύλες εισόδου και κλειστές δομές. Σήμερα έχουν αναπτυχθεί, με βάση επίσημα στοιχεία, περισσότερα από 90 γρήγορα τεστ.

«Ως παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε ένα γρήγορο μοριακού τύπου τεστ που αναπτύχθηκε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Το τεστ αυτό εγκρίθηκε πρόσφατα από το FDA και δίνει απάντηση σε 30 μόλις λεπτά, με πολύ καλή ευαισθησία που δίνει τη δυνατότητα εξέτασης των ασθενών ακόμη και σε πρώιμα στάδια της λοίμωξη» σημειώνει η καθηγήτρια. Αντίστοιχα, πρόσφατα αναπτύχθηκε επίσης στο Imperial College ένα αξιόπιστο γρήγορο μοριακό τεστ, το οποίο δεν απαιτεί εργαστηριακό εξοπλισμό ούτε προκατεργασία του δείγματος.

Το ζητούμενο όμως είναι πόσο αξιόπιστα είναι αυτά τα τεστ, δεδομένο ότι η «χρήση μη-αξιόπιστων τεστ ή, το κυριότερο, η μη-σωστή εφαρμογή αξιόπιστων τεστ στα εργαστήρια μπορεί να οδηγήσει είτε σε χαρακτηρισμό COVID-19-αρνητικών ατόμων ως θετικών στον κορωνοϊό ασθενών ή το αντίθετο. Και στις δύο περιπτώσεις είναι εμφανές ότι οι συνέπειες είναι τραγικές για τα όλα συστήματα υγείας».

Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι προς το παρόν μόνο τα εργαστηριακά μοριακά τεστ που βασίζονται σε RT-qPCR έχουν ελεγχθεί και συστήνονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για διάγνωση. Σε κάθε περίπτωση και όπως η ίδια υπογραμμίζει «ο εργαστηριακός έλεγχος πρέπει να γίνεται σε εξειδικευμένα και κατά προτίμηση διαπιστευμένα εργαστήρια που διαθέτουν τον απαραίτητο ειδικό εξοπλισμό. Για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων των εργαστηρίων δεν αρκεί η χρήση τεστ εγκεκριμένων από διεθνείς οργανισμούς, αλλά είναι απαραίτητη η συμμετοχή των εργαστηρίων σε προγράμματα εξωτερικού ελέγχου ποιότητας και ακολούθως η διαπίστευση των εργαστηρίων κατά ISO-15189».