Παιχνίδια ταυτότητας

Αφιερώνεται στην Ελένη Μπούρα και τη Βενετία Μπαλτά

Κάθε μέρα, τον τελευταίο καιρό, έβλεπα τη γυναίκα να περνάει μπροστά από τη μονοκατοικία μου μαζί με τον σκύλο της, ένα Γκόλντεν Ριτρίβερ, και να κατευθύνεται προς το ποτάμι.

Είχα πάρει σύνταξη και είχα απομονωθεί σε ένα χωριό της Κεντρικής Μακεδονίας, κοντά στον ποταμό Στρυμόνα, όπου αξιοποίησα την κληρονομιά που μου άφησε μια ξεχασμένη από πολύ καιρό θεία. Δεν είχε παιδιά και επειδή, υποθέτω, δεν ήθελε να αφήσει την περιουσία της σε ιδρύματα ή εκκλησίες, θυμήθηκε την ύπαρξή μου και μου άφησε ακίνητα και ένα χρηματικό ποσόν σε μια τράπεζα στο όνομα του δικηγόρου της. Μετά τον θάνατό της, για τον οποίο δεν είχα ειδοποιηθεί από κανέναν, έλαβα μια επιστολή από τον εκτελεστή της διαθήκης της που μου ανακοίνωνε ότι είμαι ο τυχερός κληρονόμος τής ούτως ή άλλως μεγάλης περιουσίας της, στην οποία συγκαταλέγονταν δύο μονοκατοικίες, μία σε χωριό κοντά στον ποταμό Στρυμόνα και μία άλλη δίπλα στη λίμνη Κερκίνη, πέρα από τα ακίνητα στον Νομό Θεσσαλονίκης. Η θεία μου είχε χόμπι να αγοράζει γη και σπίτια, μάλλον από μια εσωτερική ανάγκη για ισχύ και τη βεβαιότητα ότι είναι αθάνατη.

Στην αρχική μου έκπληξη προστέθηκε η αγωνία για το πώς θα μπορούσα να διαχειριστώ όλο αυτό το ανέλπιστο δώρο, εγώ που δεν τα πήγαινα καλά με τους αριθμούς, τα οικονομικά και τις πολλές σκοτούρες. Μου αρέσει η άνετη ζωή, και σε ποιον δεν αρέσει άλλωστε, αλλά να τα βρίσκω όλα έτοιμα, να μην ταλαιπωρούμαι, κι ας μένω με τα λίγα. Ημουν γεμάτος αμφιβολίες για το αν θα τα καταφέρω να συντηρήσω και να διατηρήσω την περιουσία χωρίς χασούρα και επιπλέον μπελάδες. Σαν να ήξερε η θεία Ιωάννα την προτίμησή μου για το νερό, τις λίμνες και τα ποτάμια, και να θέλησε να μου προσφέρει μια σταθερότητα, έστω περιοδική, δίπλα τους. Και να ‘μαι εδώ, αφού έκανα κάτι μικροεπισκευές στο σπίτι, να περνώ το φθινόπωρο και την άνοιξη, γράφοντας, ακούγοντας μουσική και κάνοντας παραποτάμιες βόλτες. Κανείς δεν με ενοχλεί, εφόσον από την πρώτη στιγμή έδειξα ότι δεν είμαι διατεθειμένος να χάνω τον χρόνο μου σε ανούσιες κοινωνικές επαφές. Καταλαβαίνω ότι όλοι οι κάτοικοι της περιοχής με θεωρούν εκκεντρικό και περίεργο, αλλά αυτό δεν με πειράζει καθόλου. Αρκεί να μη με ενοχλούν με ξένες υποθέσεις. Ο καθένας ας μένει στον μικρόκοσμό του και να μην ασχολούνται μαζί μου.

Οταν πρωτοήρθα, κάποιοι γείτονες, που δεν έμεναν και πολύ κοντά στο δικό μου σπίτι, που είναι απομονωμένο, στην έξοδο του χωριού, προσπάθησαν να με πλησιάσουν, να διερευνήσουν την ταυτότητά μου, τις επιδιώξεις μου. Ακόμα και οι λιγότερο έμπειροι, όμως, αντιλήφθηκαν ότι δεν επρόκειτο να ανοιχτώ και τα παράτησαν σύντομα. Δεν μπόρεσαν να ανακαλύψουν το κάτι που θα με έκανε να τους πλησιάσω. Συχνά αναρωτιέμαι αν αυτό το κάτι υπάρχει. Τέλος πάντων, η ζωή περνάει εδώ ήρεμα και χωρίς απρόοπτα. Μόνο ο ήχος της καμπάνας από την εκκλησία όταν ακούγεται, καταλαβαίνω ότι ο ληξίαρχος θα χρειαστεί να βάλει άλλο ένα όνομα στα κατάστιχά του, ότι θα κάνει αφαίρεση. Φίλοι μου μακρινοί είναι τα αδέσποτα σκυλιά και οι γάτες που μπαινοβγαίνουν απρόσκλητα στον κήπο μου και το μικρό περιβόλι που έχω με επιτυχία στήσει. Είμαι ο πιο αντικοινωνικός τύπος στην περιοχή, το καταλαβαίνω, αλλά δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι’ αυτό και να αλλάξω τα πράγματα. Απολαμβάνω τη μοναξιά μου, και τις παρέες που δημιουργώ με τη φαντασία μου. Ακόμα και με τους κακούς τύπους των ιστοριών μου περνώ περίφημα.

Λίγο προτού φύγω για τα νότια, αρχές Ιουνίου, όταν θα ξεκινούσε να δυναμώνει η ζέστη και να πυκνώνει η υγρασία, πρόσεξα μια αλλαγή. Κάθε απόγευμα, για μία εβδομάδα περίπου, πάντα την ίδια ώρα γύρω στις επτά, περνούσε, μπροστά από το σπίτι μου, η νεαρή γυναίκα παρέα με τον σκύλο της, που χανόταν πίσω από τα δέντρα της απλωσιάς, η οποία εκτεινόταν από το σπίτι μου και μέχρι τους πρόποδες του τεχνητού λόφου. Αφηνε τον σκύλο της να τρέχει και εκείνη παρακολουθούσε τα καμώματά του. Ακόμα και όταν με έβλεπε στον κήπο μου, απέφευγε να με χαιρετήσει και σκέφτηκα ότι είχα ένα κοινό μαζί της, την απέχθεια να συναναστρεφόμαστε τους άλλους, ιδιαιτέρως όταν αυτοί είναι ξένοι. Εκανε σαν να μην υπήρχα, σαν να μην με είχε προσέξει. Πρέπει να πω, ωστόσο, ότι η γυναίκα που ήταν όμορφη πλήγωσε με την αδιαφορία της τον αντρικό μου εγωισμό. Στην αρχή την αγνόησα, έπειτα όμως άρχισα να αναρωτιέμαι ποια είναι και πώς βρέθηκε από το πουθενά στη γειτονιά μου. Αραγε κληρονόμησε και αυτή κάποια ανέλπιστη περιουσία; Εδειχνε να μην έχει ανάγκη τη συντροφιά και αυτό ήταν κάτι που με έκανε να θέλω να τη γνωρίσω. Δεν αναγνώριζα τον εαυτό μου που τον έπιασα να την περιμένει κάθε μέρα να περάσει μπροστά από το σπίτι μου και τις δύο φορές, μιας και η επιστροφή γινόταν από το ίδιο σημείο.

Εκείνο το απόγευμα περιποιόμουν τα φυτά μου, όταν την είδα να περνάει. Οπως πάντα δεν γύρισε να με κοιτάξει, αφού ήταν αφοσιωμένη στη μουσική ή ό,τι άλλο άκουγε από τα ακουστικά. Ο σκύλος της έτρεχε ώσπου χάθηκε στην κατηφόρα που οδηγούσε στην όχθη του ποταμού. Είχε πάει εννιά η ώρα και πήρα θέση πίσω από το παράθυρο για να τους δω να επιστρέφουν στο χωριό. Μάταια, όμως, περίμενα. Ή αυτή τη φορά έμεινε κάπως παραπάνω στο παραποτάμιο αλσύλλιο ή βρήκε άλλο μονοπάτι για να αποφύγει τον σίγουρο δρόμο που περνούσε μπροστά από το σπίτι μου. Με έτρωγε η περιέργεια να μάθω τι απέγινε και δεν ήξερα τι να υποθέσω. Σκέφτηκα, κάποια στιγμή, να βγω και να πάω να την αναζητήσω.

Αφησα τα φώτα αναμμένα και βγήκα στον δρόμο. Είχε αρχίσει να πέφτει το σκοτάδι, και δεν φαινόταν ψυχή εκεί γύρω. Αναψα τον φακό μου και προσπάθησα να διακρίνω σχήματα, να μη μου ξεφύγει και ο παραμικρός ψίθυρος. Μόνο όταν πλησίασα στην όχθη άκουσα το κλάμα του σκύλου. Προχώρησα προς την κατεύθυνση από όπου αυτό προερχόταν και έριξα εκεί το φως του φακού. Είδα τον σκύλο να στριφογυρίζει γύρω από το σώμα της αφεντικίνας του. Εκανε σαν να είναι λυσσασμένος. Οταν με αντιλήφθηκε, κάθισε στο έδαφος και κάρφωσε το βλέμμα του πάνω μου. Περίμενε να βοηθήσω τη γυναίκα. Σαν να με παρακαλούσε. Γονάτισα και αφού έριξα το φως πάνω στο πρόσωπό της, πρόσεξα το αίμα και το τραύμα στο κεφάλι της. Εβαλα τα δάχτυλα στην καρωτίδα και διαπίστωσα ότι δεν υπήρχε καμία ένδειξη ζωής. Η γυναίκα ήταν νεκρή. Αλλωστε, το αίμα που έχασε ήταν τόσο πολύ που δεν είχα καμιά αμφιβολία. Σκέφτηκα να τρέξω αμέσως στο σπίτι και να ειδοποιήσω τις Αρχές του χωριού. Μια δεύτερη σκέψη όμως με έκανε να αμφιταλαντευτώ. Και αν οι αστυνομικοί έριχναν πάνω μου την ευθύνη; Τότε τι θα γινόταν; Μέχρι να φτάσω στο σπίτι είχα πάρει την οριστική απόφαση. Το πρώτο πράγμα που έκανα ήταν να τηλεφωνήσω στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής και να δώσω όλα τα στοιχεία. Μάλιστα είπα στην κοπέλα, που απάντησε στην κλήση μου, ότι θα περίμενα τους αστυνομικούς στο σπίτι μου για να τους οδηγήσω στο σημείο όπου είχα δει τυχαία τη νεκρή γυναίκα. Σίγουρα δεν θα τα έλεγα όλα· ότι την παρακολουθούσα από μακριά και ότι όταν είδα πως δεν επέστρεψε από τη βόλτα της, ανησύχησα και βγήκα να την αναζητήσω. Ποιος θα με πίστευε; Και δεν θα τους παρεξηγούσα καθόλου αν με θεωρούσαν ένοχο μετά από αυτήν την αποκάλυψη. Επιτέλους, σκέφτηκα, θα μάθαινα την ταυτότητά της. Ποια είναι. Ανόητη σκέψη, αφού δεν είχε σημασία τώρα που εκείνη δεν είναι ζωντανή, αλλά δεν με εγκατέλειπε, επανερχόταν συνέχεια, είχε γίνει έμμονη ιδέα.

Είχαν όλα τελειώσει ή έτσι νόμιζα: ανακρίσεις, ερωτήσεις του τύπου τι είδατε, τι γνωρίζετε, πώς τη βρήκατε, είχατε πάει βόλτα και άλλα πολλά τέτοια, όταν μου τηλεφώνησαν οι αστυνομικοί και μου ζήτησαν να περάσω από την Υποδιεύθυνση Ασφάλειας Σερρών. Είχαν βρει κάτι ενδιαφέρον το οποίο ήθελαν να συζητήσουν μαζί μου. Δεν μπορούσα να καταλάβω τι ζητούσαν από εμένα αφού τους είχα ήδη πει ό,τι ήξερα. Αραγε υπολόγιζαν στη βοήθειά μου για να λύσουν το μυστήριο του θανάτου της άγνωστης σε εμένα γυναίκας; Ποιος ξέρει άραγε; Ισως να έμαθαν ότι γράφω αστυνομικές ιστορίες και να ήθελαν να με αξιοποιήσουν, να γίνω συνεργάτης τους. Μήπως όμως είναι παγίδα;

Ο επικεφαλής των ερευνών ήταν σαφής. Εχουμε στοιχεία που δείχνουν ότι γνωρίζατε τη γυναίκα, μου είπε, μόλις μπήκα στην αίθουσα όπου με οδήγησαν. Ενιωσα να θολώνουν όλα γύρω μου, δεν καταλάβαινα τι μου λένε. Μάλλον κάνετε λάθος. Τη γυναίκα δεν τη γνώριζα, επαναλάμβανα. Μίλησε το κινητό της, με διέκοψε. Είδαμε τις κλήσεις σας και ένα απειλητικό μήνυμα που της στείλατε. Μα, δεν ξέρω καν ποια ήταν, απάντησα. Δεν ήταν η υπεύθυνη του εκδοτικού οίκου που απέρριψε τα δύο τελευταία σας βιβλία; με ρώτησε. Ιδέα δεν έχω, του απάντησα. Μου έδειξε το μήνυμα στο κινητό της και το ότι είχε σταλεί από τον δικό μου αριθμό. Τα είχα χαμένα. Θυμήθηκα τότε ότι είχε χτυπήσει το κινητό μου όσο ήμουν στην Ασφάλεια την πρώτη φορά. Κατάλαβα ότι η κλήση είχε γίνει από τους αστυνομικούς εκεί μπροστά μου, ενώπιόν τους για να ελέγξουν, αν και ήξεραν τον αριθμό μου. Γιατί όμως με είχαν αφήσει να φύγω; Τι επεδίωκαν; Ηθελαν να με παρακολουθήσουν; Ενιωθα ότι βρίσκομαι στο μέσον μιας συνωμοσίας, ότι οι αστυνομικοί έψαχναν να βρουν τον δράστη αυτής της δολοφονίας και επειδή δεν τα κατάφερναν, έστησαν την πλεκτάνη στο επίκεντρο της οποίας είχα βρεθεί εγώ, ο μονήρης και ακοινώνητος τύπος. Θα ερευνήσουμε το σπίτι σας και θα εξετάσουμε τον υπολογιστή σας, είπε στο τέλος ο υπεύθυνος και μου έδειξε το ένταλμα έρευνας που είχε εκδοθεί από τις δικαστικές Αρχές. Δεν χάνουν χρόνο, σκέφτηκα. Ζήτησα να μου φέρουν καφέ για να αυτοσυγκεντρωθώ και να σκεφτώ. Τη γυναίκα δεν την είχα δει στη ζωή μου παλιά. Οντως είχα κάποιες προστριβές με την υπεύθυνη του εκδοτικού οίκου, αλλά δεν είχε τύχει να συναντηθούμε, μιλούσαμε μόνο στο τηλέφωνο και ανταλλάσσαμε μηνύματα στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Εβγαλα από την τσέπη μου το κινητό και έψαξα να βρω τις εξερχόμενες κλήσεις, κάτι που δεν έκανα ποτέ. Πρόσεξα ότι υπήρχαν πέντε – έξι κλήσεις προς τον αριθμό που αντιστοιχούσε σ’ αυτόν, που, όπως μου είπαν, ανήκε στη Μ.Β. Θόλωσα και άρχισα να πιστεύω ότι κάτι δεν πάει καλά με το μυαλό μου. Τα αφτιά μου βούιζαν και φοβήθηκα ότι θα με έπιαναν οι κρίσεις πανικού.

Εφερα στο μυαλό μου εικόνες από τις τελευταίες ημέρες, ποιους συνάντησα, με ποιους μίλησα. Για άλλη μία φορά διαγραφόταν θολό το τοπίο, όταν ξαφνικά θυμήθηκα ότι είχα χάσει προ ημερών το κινητό μου, το οποίο είχε βρει η πρόεδρος του συλλόγου «δημιουργικής ωριμότητας» στην αίθουσα όπου γίνονταν οι εκδηλώσεις τους, σε μία από τις οποίες είχα πάει για λίγο. Ηταν η μοναδική υποχώρηση που είχα κάνει στις εκκλήσεις της να παραστώ σε κάποια από τις δράσεις του συλλόγου. Το είπα στον υπεύθυνο των ερευνών και έδειξε να βρίσκει ενδιαφέρουσα την πληροφορία που του έδωσα. Του ανέφερα ημέρα και ώρα για να συγκρίνουν με τα στοιχεία του κινητού. Είπε ότι θα εξέταζε την πρόεδρο. Δεν ξέρω, αν έχει σημασία, πρόσθεσα, αλλά πρέπει να σας πω κάτι που σκέφτηκα. Παλιά δημοσιεύτηκε μια ιστορία μου σε ηλεκτρονικό περιοδικό. Ηρωίδα είναι κάποια που επιθυμεί να εκδώσει διηγήματα, δεν τα καταφέρνει και σκοτώνει την υπεύθυνη του εκδοτικού οίκου που της τα απορρίπτει. Φροντίζει παράλληλα να ρίξει τις υποψίες σε άλλον που είχε επαγγελματικές σχέσεις με το θύμα, αλλά είναι αθώος.

Οταν οι αστυνομικοί έφτασαν στο σπίτι της προέδρου, δεν βρήκαν ίχνος της. Η γειτόνισσα τους είπε ότι έφυγε ταξίδι, θα επισκεπτόταν την κόρη της στην Γερμανία. Οταν τη ρώτησαν για το αν γράφει διηγήματα, εκείνη απάντησε ότι δεν ξέρει τίποτα. Δεν μπορούσε να πιστέψει ότι είχε τόσο πολλές ανησυχίες η Μ.Β., ότι δεν της έφτανε η προεδρία του συλλόγου…

Τελικά όλοι κάνουν λάθη. Το δικό της ήταν να αφήσει ίχνη στο κινητό μου, να μου το δώσει η ίδια, αλλά και να το σκάσει από το χωριό. Αν ήταν αλήθεια όσα μάθαμε, δεν θα ήταν δύσκολο να την ξετρυπώσει η Ιντερπόλ. Θα περίμενα να μάθω κι άλλα στοιχεία. Μου έλειπαν το δικό της γιατί και το πώς έγινε το έγκλημα, αν και η φαντασία μου τα συνέθετε όλα. Φτάνει που δεν με υποψιαζόταν εμένα πια κανείς. Αυτό είχε σημασία. Ακόμα και εγώ, όμως, είχα αρχίσει να έχω τις αμφιβολίες μου… Είμαι μήπως συνένοχος, έστω έμμεσα; Εγώ δεν είχα δώσει, εξάλλου, την ιδέα, με εκείνο το διήγημα, στην πρόεδρο; Εμένα ποιος θα με έκρινε; Ποιος θα με δίκαζε;