Είναι εφικτή {LF}η «οικονομία {LF}της ευτυχίας;»

Λέμε συνήθως ότι οικονομία και προσωπική επιθυμία είναι έννοιες ασύμπτωτες. Η «οικιακή» ευδαιμονία που αναζητά κανείς δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τις ανάγκες της οικονομικής πολιτικής. Πάνω σ’ αυτό το δίπολο βασίζει τη μελέτη του ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, με τίτλο «Οικονομική ανάπτυξη και ευτυχία των πολιτών: ανθρώπινη ανάπτυξη και η θέση της Ελλάδας στον διεθνή χώρο», το οποίο εκδίδεται από το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ (σε συνεργασία με την Αθηνά Καρατζά και τη Λίλα Παπαβασιλείου). Οπως αναφέρει ο ίδιος στην εισαγωγή: «Χρειάζεται να αντιπαραθέσουμε στην αφηρημένη και κοινωνικά μη χρήσιμη γνώση που προωθεί η κυρίαρχη οικονομική́ σκέψη τη γνώση που θα σέβεται περισσότερο τους ανθρώπους και τις πραγματικές καταστάσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι, και θα αναδεικνύει τις ουσιαστικές αιτίες των διαφόρων μορφών κοινωνικής οδύνης που πλήττουν τους εργαζομένους, άντρες και γυναίκες, των σύγχρονων κοινωνιών».

Η μελέτη έχει ως βασικό αντικείμενο την ανάπτυξη και τη διερεύνηση των όρων ενοποίησης του οικονομικού και κοινωνικού παράγοντα, της οικονομικής ανάπτυξης και της ευτυχίας των πολιτών. Η παρουσίαση των επιστημονικών επιχειρημάτων για την αναγκαιότητα και τη δυνατότητα επίτευξης μιας οικονομίας της ευτυχίας λαμβάνει υπόψη όλα αυτά που ο κυρίαρχος οικονομικός λόγος αφήνει έξω από τους υπολογισμούς του, δηλαδή τις κοινωνικές συνέπειες των ασκούμενων πολιτικών. Στο πλαίσιο αυτό, η συστηματική συσχέτιση οικονομικών δεικτών με κοινωνικούς δείκτες (εργασιακά ατυχήματα, ασθένειες, αλκοολισμός, ναρκωτικά, εγκλήματα κ.λπ.) απολήγει στο να συγκροτηθούν οι βάσεις μιας οικονομίας της ευτυχίας. Γι’ αυτό και η εργασία επιχειρεί να δείξει πώς είναι δυνατόν να συγκροτηθεί μια οικονομική σκέψη που να συνδυάζει τεχνοκρατική αποτελεσματικότητα και κοινωνική ευημερία, μια γνώση η οποία θα σέβεται περισσότερο τους ανθρώπους και τις πραγματικές καταστάσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι.

Δείκτες. Με τον τρόπο αυτό ο Ν. Παναγιωτόπουλος αποδεικνύει ότι παρακολουθεί τη διεθνή έρευνα και βιβλιογραφία, ενσωματώνοντας μάλιστα απόψεις κορυφαίων ερευνητών και στοχαστών, όπως οι Αμάρτια Σεν και Πιερ Μπουρντιέ. Εχει ενδιαφέρον, εξάλλου, ότι αναλύει τι κρύβεται πίσω από δείκτες, όπως ο Δείκτης Ανθρώπινης Ανάπτυξης της Ελλάδας, η τιμή του οποίου για το 2018 ήταν 0,872, τοποθετώντας τη χώρα στην κατηγορία πολύ υψηλής ανθρώπινης ανάπτυξης και στην 32η θέση (μαζί με την Πολωνία) από τις 189 χώρες και περιοχές (τις πρώτες δύο θέσεις καταλαμβάνουν η Νορβηγία και η Ελβετία). Μέχρι το τέλος ο αναγνώστης θα έχει σχηματίσει μία εικόνα για την κατάσταση σε επιμέρους τομείς, όπως η εκπαίδευση, η εργασία, το ποσοστό θνησιμότητας, τις εξαγωγές, την υποβαθμισμένη γη κ.λπ.

Η ενδιάμεση έκθεση για το 2020, λοιπόν, είναι μια πρώτη αντικειμενοποίηση της κατάστασης της ευδαιμονίας των ελλήνων πολιτών και εργαζομένων μέσα στο διεθνές περιβάλλον.