Αναίσθητος φόβος

Eνα τυχαίο άκουσμα πολλές φορές μπορεί ν’ αποβεί διαφωτιστικότερο από ό,τι θα το επετύγχανε μια εμβριθής κοινωνιολογική μελέτη προκειμένου να αντιληφθεί κανείς το τι πραγματικά συμβαίνει γύρω του. Η οργισμένη αντίδραση ενός οδηγού λεωφορείου – στην τηλεόραση – κορυφώθηκε με τη φράση «Δεν μπορώ να κάνω τίποτε. Αν απαγορεύσω να ανέβουν στο λεωφορείο όσοι δεν φοράνε μάσκα, θα με λιντσάρουν».

Μπορεί το ρήμα «λιντσάρουν» να περιείχε κάτι το εξαιρετικά υπερβολικό, κανείς όμως δεν θα αμφισβητούσε ότι μια τέτοιου είδους απαγόρευση σίγουρα θα είχε ως αποτέλεσμα ο οδηγός του λεωφορείου που θα την αποτολμούσε να έρθει στα χέρια ή να συγκρουστεί με ακόμη πιο βίαιο τρόπο με υποψήφιους χωρίς μάσκα επιβάτες. Το θέμα αυτό καθεαυτό φαίνεται να προσλαμβάνει διαστάσεις πολύ σοβαρότερες σε σχέση με μια σύγκρουση ή με ένα λιντσάρισμα καθώς αποδεικνύει με έναν δραματικό τρόπο ότι ζούμε μέσα σε ένα περιβάλλον που εγκυμονεί ανά πάσα στιγμή τόσο για ιδιαζόντως σοβαρούς ή και για αμελητέους λόγους ένα ξέσπασμα με κόστος όχι μόνο υλικές ζημιές αλλά και ανθρώπινες ζωές.

Χωρίς το κόστος αυτό ή μάλλον η προοπτική του κόστους αυτού να τρομάζει πραγματικά και βαθιά ένα σεβαστό ποσοστό τού κοινωνικού συνόλου, πράγμα που αν συνέβαινε θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για παντοειδείς καταστροφές και συμφορές που ο καθένας μπορεί εύκολα να θυμηθεί και να απαριθμήσει. Το περίεργο είναι πως ενώ αυτή την ατμόσφαιρα που εγκυμονεί το ολέθριο ξέσπασμα την οσμίζεται ή την εισπράττει κανείς σε αναρίθμητες συμπεριφορές συνανθρώπων του μέσα στην καθημερινότητα (που είναι ασφαλέστερος δείκτης αν υπάρχει ένας στοιχειώδης πολιτισμός, ή αν τελικά είναι η βαρβαρότητα που κυριαρχεί) μια ανεξήγητη συνήθως εθελοτυφλία μας κάνει να συζητάμε ή να μεριμνούμε για οτιδήποτε άλλο παρά για έναν επερχόμενο ζόφο που τα σημάδια του είναι ορατά διά γυμνού οφθαλμού.

Γεγονός τόσο απεχθές, για να μην γράψουμε αηδιαστικό, όσο και ο υπολογισμός που σίγουρα θα έχει κάνει όποιος αισθάνεται πως δεν έχει κανένα λόγο να ενδιαφερθεί μια και το ξέσπασμα της οποιασδήποτε συμφοράς δεν θα περιλάμβανε και τον ίδιον μέσα του. Οποιος θα άκουγε τον οδηγό του λεωφορείου να μιλάει για την απειλή τού λιντσαρίσματος και θα έλεγε «Και εμένα τι με νοιάζει, προσωπικά δεν χρησιμοποιώ ποτέ τα μέσα μαζικής κυκλοφορίας», θα είχε ασύνειδα συντείνει ώστε η απειλή αυτή να πάρει ακόμη δραματικότερες μορφές με αποτέλεσμα κανείς να μην μπορεί να εξαιρεθεί της προοπτικής της είτε χρησιμοποιεί είτε όχι τα μέσα μαζικής κυκλοφορίας.

Ο φόβος του να πνιγεί κανείς στη θάλασσα έχει δημιουργήσει το επάγγελμα του ναυαγοσώστη σε πολλές θαλάσσιες περιοχές. Τι κάνουμε όμως με τον πολύ σοβαρότερο κίνδυνο να ξεσπάσει μια καταιγίδα που δεν έχει τα προειδοποιητικά σημάδια των αστραπών και των μπουμπουνητών ενώ επιπλέον όλα μοιάζουν – αλλά είναι μόνον φαινομενικά – ήρεμα;