ΣΥΡΙΖΑ: Ενας χρόνος αμηχανίας

Στις 9 Ιουλίου του 2019, ορκίστηκε η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ο χάρτης είχε βαφτεί γαλάζιος σε τρεις συναπτές εκλογικές μάχες. Την ίδια ώρα ο ΣΥΡΙΖΑ περνούσε στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και ο Αλέξης Τσίπρας, το βράδυ των εθνικών εκλογών, όταν το αποτέλεσμα ήταν αναμφισβήτητο, το ερμήνευσε και ως εντολή μετασχηματισμού της παράταξής του.

Εναν χρόνο μετά, το πολιτικό σκηνικό έχει τα χαρακτηριστικά εδραιωμένου διπολισμού, έχει όμως για την πλευρά ΣΥΡΙΖΑ και τρία δυσμενή στοιχεία. Ο μετασχηματισμός του κόμματος έχει κολλήσει σε κορωνοϊό και εσωστρέφεια. Οι διάφορες αποκαλύψεις για τις ημέρες διακυβέρνησης – αρχικά με τα ηχογραφήματα Μιωνή και τώρα με διάφορες καταγγελίες του επιχειρηματία Χρήστου Καλογρίτσα – θέτουν στο κάδρο κορυφαία στελέχη και πρώην υπουργούς όπως τον Νίκο Παππά και φέρνουν σε αμηχανία το υπόλοιπο κόμμα που βρίσκεται στα σχοινιά από τους αντιπάλους του για το λεγόμενο ηθικό πλεονέκτημα. Το τρίτο δε στοιχείο μοιάζει να είναι το πιο δύσκολο στοίχημα για την Κουμουνδούρου, στο ένα έτος της παρουσίας της στα έδρανα της μείζονος αντιπολίτευσης. Είναι η επιχειρούμενη επανασύνδεση με τη μεσαία τάξη και η διαμόρφωση μιας κοινωνικής συμμαχίας που θα φέρει ξανά με όρους ηγεμονίας το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ στο προσκήνιο.

Αρα, ο ένας χρόνος κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι από την άλλη και ένας χρόνος αμηχανίας και αναζήτησης βηματισμού για την Κουμουνδούρου. Μια εν πολλοίς δικαιολογημένη εξήγηση είναι πως ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κόμμα εν κινήσει. Δηλαδή μαζί με τον μετασχηματισμό του, που θα επικυρωθεί ενόψει του 3ου Συνεδρίου του, ασκεί και τα καθήκοντα της μείζονος αντιπολίτευσης.

ΜΕ ΤΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Κι εδώ μπαίνει ένας ακόμη προβληματισμός, ακόμη και από στελέχη του που σε πλειάδα οργάνων το έχουν θέσει. Τι είδους αντιπολίτευση. Μέσα στον χρόνο, ο ΣΥΡΙΖΑ επέδειξε τρία πρόσωπα. Το ένα ήταν αυτό της συναίνεσης σε θέματα όπως η πανδημική κρίση και τα ελληνοτουρκικά – π.χ. η κρίση στον Εβρο. Το δεύτερο ήταν μια χαμηλής έντασης αντιπολίτευση που ασκήθηκε μετά την άρση των μέτρων για τον κορωνοϊό και εστίαζε στην ενίσχυση στο ΕΣΥ αλλά και στην ανάγκη προστασίας επαγγελματικών κατηγοριών από τα λουκέτα. Το τρίτο πρόσωπο το βλέπουμε τώρα. Και είναι αυτό που εγκαινιάσθηκε στη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας την εβδομάδα που διανύσαμε και σηματοδοτήθηκε με την επιθετική ομιλία του Αλέξη Τσίπρα. Εδώ δεν απλώθηκε απλώς ασπίδα στον Νίκο Παππά και τις ημέρες διακυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ. Δεν κατακεραυνώθηκε απλώς σημείο σημείο η διακυβέρνηση Μητσοτάκη διά στόματος του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ. Εντάχθηκαν και νέοι όροι πολεμικής στη φαρέτρα που σε πολλούς θύμισαν αντιμνημονιακές εποχές. Ακόμη και η αποστροφή Τσίπρα για επιστροφή στα κοινωνικά κινήματα και εκ νέου γείωση και ώσμωση με αυτά αποσαφήνισαν πως η εποχή των όποιων συναινέσεων πέρασε και πάμε σε σκληρό ροκ – μια γεύση ήταν και το νομοσχέδιο για τις διαδηλώσεις και η σφοδρή σύγκρουση στη Βουλή. Αν σε όλο το πρώτο διάστημα του έτους που συμπληρώσαμε από τη νίκη της ΝΔ υπήρξε και μια εικόνα θεσμικής αντιπολίτευσης από μεριάς ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και μια σαφής πρόθεση για άνοιγμα στον κεντρώο χώρο, ακόμη και κείμενα στελεχών για προγραμματικές συγκλίσεις με το Κίνημα Αλλαγής, εδώ και μέρες όλο αυτό δείχνει να εκπνέει. Σύμφωνα εξάλλου με μια άποψη ορισμένων επιτελών της Κουμουνδούρου, το άνοιγμα του ΣΥΡΙΖΑ θα επέλθει μέσω της σύγκρουσης ενόψει και του δύσκολου φθινοπώρου.

ΚΟΠΗΚΑΝ ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ ΜΕ ΤΟ ΚΙΝΑΛ. Εδώ θα πρέπει να μετρηθεί πως με αφορμή το νομοσχέδιο για τις διαδηλώσεις και τη στάση του Κινήματος Αλλαγής, έχασαν εσωτερικά πολύ έδαφος όσοι καλόβλεπαν μια προσέγγιση με τη Χαριλάου Τρικούπη. Η δε σκληρή και αδιαπραγμάτευτη στάση της Φώφης Γεννηματά και στην υπόθεση Νίκου Παππά, που η ίδια και το κόμμα της βλέπει ευθύνες και στον Αλέξη Τσίπρα, ολοκλήρωσε μια λογική στην Κουμουνδούρου που πλέον δεν ρίχνει στρατηγικά γέφυρες με το ιστορικό κόμμα αλλά απλώς στοχεύει στην «αντιδεξιά» βάση του και κατακεραυνώνει την ηγεσία του.

Σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μετατοπιστεί εκ νέου, ως κόμμα εν κινήσει, αναζητά εναγωνίως κάτι από την παλιά του ταυτότητα όταν καβάλησε το αντιμνημονιακό κύμα. Εν τω μεταξύ έχει κυβερνήσει. Με όλες τις αμαρτίες που φέρει να έχεις υπάρξει ένοικος στο Μέγαρο Μαξίμου, και σε μια λογική διαχείρισης και συναλλαγών με τις ελίτ. Η αποξένωση από τη βάση του 2015 που έκανε τον ΣΥΡΙΖΑ πλειοψηφικό ρεύμα, η εφαρμογή Μνημονίου, το ΤΑΙΠΕΔ, οι ιδιωτικοποιήσεις, αποξένωσαν τον ΣΥΡΙΖΑ από το πιο αριστερόστροφο ακροατήριο. Την ίδια ώρα που μια σειρά τακτικών του (η συνύπαρξη με τους ΑΝΕΛ) τον αποξένωσαν και από το πιο κεντρώο.

Το ερώτημα σήμερα «πού είναι ο ΣΥΡΙΖΑ;» εναλλάσσεται με το «ο κόσμος θέλει πρακτικές λύσεις και όχι πια βερμπαλισμούς», που μονολογούν παλιά και πεπειραμένα στελέχη του μελετώντας και τις συναπτές δυσμενείς για την Κουμουνδούρου δημοσκοπήσεις των ημερών.

ΕΣΩΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΚΩΧΗ. Η τρέχουσα πραγματικότητα πάντως για πρώτη φορά έπειτα από καιρό έχει στο κέντρο της μια ανακωχή εσωτερική μεταξύ των φατριών και των βαρόνων του κόμματος. Οι 53, οι πολλές τάσεις των προεδρικών, οι πασοκογενείς και οι της Προοδευτικής Συμμαχίας βρήκαν ένα modus vivendi με αφορμή και τα τελευταία γεγονότα και τη νέα γραμμή Τσίπρα πως «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση». Το είδαμε στην οξεία ρητορική του κατά του Μητσοτάκη στην ΚΟ του κόμματος, σε συνέντευξή του στο Ισπανικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στην ομιλία του στη Βουλή για το νομοσχέδιο για τις διαδηλώσεις – όλα αυτά σε διάρκεια τεσσάρων ημέρων. Η προσταγή (ευχή) του Τσίπρα στους βουλευτές του να μη «διπλώσει» (συμπληρώσει δύο έτη) η διακυβέρνηση Μητσοτάκη εκλήφθηκε από πολλούς και ως σάλπισμα πολέμου αλλά και ως προπαρασκευή για τυχόν εκλογικό αιφνιδιασμό – κάτι τέτοιο το έχουν πιθανό στελέχη πολύπειρα όπως ο Νίκος Βούτσης, αλλά πλέον το συζητούν και πιο κεντρικά. Στο ίδιο τραπέζι που συζητούν τον φόβο της παγίωσης των ποσοστών τους για καιρό σε ένα 20% που θα καταδικάζει τον χώρο σε μια θεσμική και πολιτική στασιμότητα.