Η οικονομία βρήκε θετικό βηματισμό

Με υψηλές προσδοκίες για αλλαγή του σκηνικού στην οικονομία και μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις η Νέα Δημοκρατία ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας στις 7 Ιουλίου 2019, με καθαρή νίκη στις κάλπες. Οι αγορές μάλιστα πριν από τις εκλογές είχαν προεξοφλήσει το εκλογικό αποτέλεσμα στέλνοντας σήματα εμπιστοσύνης στη νέα κυβέρνηση, η οποία με τις πρώτες κινήσεις επιβεβαίωσε σε έναν βαθμό τις εκτιμήσεις για αποκατάσταση της σταθερότητας στο μέτωπο της οικονομίας. Εναν χρόνο μετά τις εκλογές, το τοπίο στην οικονομία είναι τελείως διαφορετικό.

Μπορεί η οικονομία να βρήκε θετικό βηματισμό και το κλίμα να βελτιώθηκε από τις πρώτες μέρες της νέας κυβέρνησης λόγω θετικών αποφάσεων που έλαβε σε κρίσιμους τομείς, όμως άλλες προτεραιότητες του κυβερνητικού έργου έμειναν πίσω, υπήρξαν αστοχίες και έγιναν λάθη. Το ξέσπασμα της πανδημίας του κορωνοϊού έφερε ανατροπές στην οικονομική πολιτική και η μεγάλη ύφεση που προκάλεσε έβαλε την οικονομία σε νέες περιπέτειες, κάνοντας πάνω απ’ όλα σαφές ότι για να ξεφύγουμε από την κρίση χρειάζονται ένα ισχυρό κύμα μεταρρυθμίσεων και τολμηρές αποφάσεις. Η μεσαία τάξη που σήκωσε το βάρος της οικονομικής κρίσης περιμένει ακόμη τις φορολογικές ανάσες που είχε υποσχεθεί προεκλογικά η ΝΔ, οι επιχειρήσεις διψούν για ρευστότητα για να κρατηθούν όρθιες, οι εργαζόμενοι αγωνιούν για την επόμενη μέρα, ο εφιάλτης της ανεργίας έχει επιστρέψει, ενώ μεταρρυθμίσεις, μεγάλα έργα και επενδύσεις που θα ξεμπλόκαραν από την επόμενη μέρα των εθνικών εκλογών βρίσκονται ακόμη στα χαρτιά.

Στις διεθνείς αγορές το κλίμα τον τελευταίο χρόνο είναι θετικό.

Η αυτοδυναμία της ΝΔ έφερε ράλι στα ελληνικά ομόλογα, με την απόδοση του δεκαετούς τίτλου να καταγράφει ιστορικά χαμηλά επιτρέποντας στη νέα κυβέρνηση, δέκα ημέρες μετά τις εκλογές, να εκδώσει 7ετές ομόλογο και να δανειστεί από τις αγορές με επιτόκιο 1,9%. Το κλίμα στην οικονομία αρχίζει να αλλάζει. Ο δείκτης οικονομικού κλίματος από 101 που ήταν τον Ιούνιο, λίγο πριν από τις εθνικές εκλογές, εκτινάχθηκε στο 105,3 τον Ιούλιο, για να φθάσει στο 108,4 τον Αύγουστο, επιστρέφοντας στα επίπεδα του 2008, πριν η χώρα δηλαδή μπει στην περιπέτεια των Μνημονίων. Να σημειωθεί ότι η χαμηλότερη τιμή του δείκτη είχε καταγραφεί τον Αύγουστο του 2015 και ήταν μόλις 75, καθώς η οικονομική εμπιστοσύνη είχε καταρρακωθεί από το επικίνδυνο πείραμα της δήθεν υπερήφανης διαπραγμάτευσης του ΣΥΡΙΖΑ, που οδήγησε τη χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας και της εξόδου από την ευρωζώνη.

H πλήρης άρση των capital controls την 1η Σεπτεμβρίου, λίγο προτού η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη συμπληρώσει 2 μήνες στην εξουσία, έρχεται να βάλει τέλος σε μια τετραετή περίοδο ανασφάλειας.

Στο πεδίο των φόρων ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κάνοντας μια «θετική κωλοτούμπα», όπως ο ίδιος τη χαρακτήρισε, ανακοινώνει κατά την εκφώνηση των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης τη μείωση του ΕΝΦΙΑ του 2019 κατά 22% μεσοσταθμικά για όλους τους ιδιοκτήτες ακινήτων, φέρνοντας έναν χρόνο νωρίτερα την εφαρμογή μιας βασικής προεκλογικής δέσμευσης της ΝΔ.

Ωστόσο, τα μέτρα ελάφρυνσης για τη μεσαία τάξη, η οποία στα χρόνια των Μνημονίων και ειδικά του ΣΥΡΙΖΑ λύγισε από το βάρος της υπερφορολόγησης, ήταν περιορισμένης εμβέλειας και δεν έδωσαν τις ανάσες που περίμεναν τα κοινωνικά στρώματα με μεσαία εισοδήματα. Οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης στη φορολογία εισοδήματος οι οποίες ενεργοποιήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2020 αφήνουν εκτός ελαφρύνσεων τα νοικοκυριά με μεσαία εισοδήματα. Οι έχοντες εισοδήματα από 20.000 έως 50.000 ευρώ είναι οι μεγάλοι αδικημένοι των νέων φορολογικών ρυθμίσεων, καθώς οι ελαφρύνσεις που προκύπτουν με την εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας είναι από ελάχιστες έως και μηδενικές.

Πίσω όμως έμειναν μεταρρυθμίσεις, αποκρατικοποιήσεις και επενδύσεις-σύμβολα, όπως το Ελληνικό, στο οποίο έναν χρόνο μετά τις κάλπες δεν έχουν μπει ακόμη μπουλντόζες.

Στις καθυστερήσεις αυτές συνέβαλε και η κρίση του κορωνοϊού που ξέσπασε στις αρχές Μαρτίου ανατρέποντας τους αρχικούς σχεδιασμούς, τα χρονοδιαγράμματα και τις εξαγγελίες για μειώσεις φορολογικών βαρών προκαλώντας παράλληλα ντόμινο παρενεργειών σε όλο το φάσμα της οικονομίας. Η πανδημία ακύρωσε την αναπτυξιακή δυναμική και οδηγεί την οικονομία φέτος σε βαθιά ύφεση, η έκταση της οποίας δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί. Οι καλοκαιρινοί μήνες είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι, καθώς οι εξελίξεις στον τουρισμό, ο οποίος αποτελεί τον μεγάλο ασθενή του κορωνοϊού, θα καθορίσουν το βάθος και την έκταση της ύφεσης που θα παρουσιάσει φέτος η ελληνική οικονομία.

Οι εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στις αρχές του 2020 για σταδιακή μείωση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης από το φετινό καλοκαίρι και νέα μείωση του φετινού λογαριασμού του ΕΝΦΙΑ πάγωσαν, καθώς δόθηκε προτεραιότητα στην αύξηση των δαπανών για τη στήριξη των εργαζομένων, των επιχειρήσεων, των νοικοκυριών που πλήττονται από την υγειονομική κρίση.

Από τον Σεπτέμβριο η κυβέρνηση, όπως συνηθίζει να λέει ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, θέλει να πιάσει το νήμα από εκεί που το άφησε τον Φεβρουάριο, πριν από την επέλαση του κορωνοϊού, και να αρχίσει να ξεδιπλώνει τον νέο οδικό χάρτη για την επανεκκίνηση της οικονομίας και την επιστροφή στην ανάπτυξη.