Η πανδημία έφερε… επιδημία άγχους και κατάθλιψης

Ο αναγκαστικός κατ’ οίκον περιορισμός υπό την απειλή του SARS-CoV-2, η αγωνία για την υγεία των αγαπημένων μας ανθρώπων αλλά και η γενικευμένη ανασφάλεια είναι οι αιτίες που σε σύντομο χρονικό διάστημα αυξήθηκε το ποσοστό του πληθυσμού που βιώνει έντονο άγχος και κατάθλιψη και βασανίζεται από αυτοκτονικές τάσεις.

Μάλιστα, οι νεότεροι όχι μόνο δεν έμειναν αλώβητοι από τις επιπτώσεις της πανδημίας αλλά όπως προκύπτει από τα ίδια στοιχεία φαίνεται να έχουν «τραυματιστεί» σημαντικά.

Είναι ενδεικτικό ότι το ποσοστό των φοιτητών που παραδέχτηκε ότι οδηγήθηκε σε μαύρες σκέψεις – και εγκλωβίστηκε νοητικά ακόμη και σε σκέψεις αυτοκτονίας – κυμαίνεται μεταξύ 2,5% και 3%. Σύμφωνα δε, με τους ειδικούς το ποσοστό αυτό είναι υψηλό καθώς υπό κανονικές συνθήκες δεν ξεπερνά το 0,5%.

Και παρότι κατά κανόνα οι τάσεις αυτές δεν υλοποιούνται, το εύρημα προκαλεί προβληματισμό για τις επιπτώσεις της επιδημίας στον πληθυσμό.

Τα αποκαλυπτικά αυτά πρώτα συμπεράσματα προκύπτουν από μελέτη που έβαλε στο… μικροσκόπιο την ψυχολογία των φοιτητών και σχεδιάστηκε με ευθύνη του καθηγητή Ψυχιατρικής στην Γ’ Ψυχιατρική Κλινική του ΑΠΘ Κωσταντίνου Φουντουλάκη, έπειτα από πρωτοβουλία του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ).

Πάντως και όπως εξηγούν στα «ΝΕΑ» οι συγγραφείς της ίδιας μελέτης, ο ευάλωτος ψυχισμός των νέων δεν αποτέλεσε έκπληξη για τους ίδιους. Και αυτό διότι η ψυχολογική λειτουργία του ανθρώπου αλλάζει κατά κανόνα μετά τα 25 ή 30 πρώτα έτη ζωής. Πρόκειται δηλαδή για ένα σημαντικό χρονικό ορόσημο, κατά το οποίο το συναίσθημα μετατοπίζεται προς τη λογική.

Το «παζλ» της ψυχολογίας των Ελλήνων έρχεται να ολοκληρώσει μία ακόμη μελέτη – επέκταση της πρώτης που διεξάγεται σε ακόμη 26 χώρες – με πολύ μεγαλύτερο και λεπτομερέστερο πρωτόκολλο, που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Τομέα Ψυχικής Υγείας του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών του ΠΙΣ και αφορά τον γενικό πληθυσμό κατά τη διάρκεια της καραντίνας.

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ. Σύμφωνα με αυτήν οι γυναίκες αποδείχτηκε ότι επίσης δέχτηκαν ιδιαίτερη πίεση κατά την περίοδο της καραντίνας, με αποτέλεσμα η επόμενη ημέρα να τις βρίσκει με ευαίσθητο ψυχισμό. Ο ύπνος, η ηρεμία, η σεξουαλική ζωή, ακόμη και η εικόνα του σώματός τους (εξαιτίας της αύξησης βάρους που σύμφωνα με τη ζυγαριά τους αγγίζει έως και τα τέσσερα κιλά) διαταράχτηκαν εκείνο το κρίσιμο διάστημα, μαρτυρώντας τις δυσκολίες του «lockdown». Επίσης, ιδιαίτερα ισχυρός παράγοντας που επιβάρυνε την ψυχολογία τους ήταν και ο φόβος για την υγεία των αγαπημένων προσώπων τους.

Είναι σημαντικό δε να σημειωθεί ότι την ίδια αγωνία μοιράστηκαν και οι νεότεροι, καθώς ανησυχούσαν λιγότερο για τη δική τους υγεία – ακόμη κι αν έπασχαν από κάποιο υποκείμενο νόσημα, όπως το άσθμα – και περισσότερο για τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς τους.

Επιπρόσθετα, στο δύσκολο αυτό πλαίσιο – όπως έχει διαμορφωθεί – κομβικό ρόλο παίζουν και οι θεωρίες συνωμοσίες, που όπως αποδεικνύεται από τις δύο αυτές έρευνες μεταδίδονται ακόμη πιο γρήγορα στη χώρα μας εν συγκρίσει με τον νέο κορωνοϊό.

Είναι ενδεικτικό ότι το 50% των Ελλήνων αποδέχεται μία ή και περισσότερες από τις θεωρίες συνωμοσίες που «άνθισαν» τους τελευταίους μήνες – σημειώνεται ότι το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 30% έως 60% ανάλογα με τη θεωρία και τον βαθμό επιρροής της.

Η διείσδυσή τους δε στην κοινωνία εντείνει τον φόβο και τον θυμό με τα αποτελέσματα να είναι συχνά απρόβλεπτα, εξαιτίας της αβεβαιότητας και συνεπακόλουθα του αισθήματος απουσίας ελέγχου που βιώνουν όσοι τις υιοθετούν.

Το παράδοξο δε είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα (95%) των συμμετεχόντων στις έρευνες εκτίμησε την πληροφόρηση ως επαρκή.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το 20% των Ελλήνων δήλωσε ότι αυξήθηκαν οι θρησκευτικές ανησυχίες ή οι ενασχολήσεις του κατά την περίοδο της καραντίνας.