Καλύτερη προετοιμασία σε μελλοντικές απειλές

Στο πλαίσιο ήδη υπάρχουσας πρωτοβουλίας της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ υπό την αιγίδα της Πρυτανείας για την ψυχική υγεία των φοιτητών κατά τη διάρκεια της καραντίνας έγινε επέκταση της έρευνας ώστε να μελετηθεί η επίδραση της επιδημίας στην ψυχική υγεία τόσο των φοιτητών όσο και του γενικού πληθυσμού. Το δεύτερο σκέλος αποτέλεσε πρωτοβουλία του Τομέα Ψυχικής Υγείας του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών του ΠΙΣ σε συνεργασία με την Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ και η οργάνωση ήταν τόσο αξιόπιστη και επιτυχημένη ώστε ως σήμερα υιοθετήθηκε από 29 άλλες χώρες οι οποίες επέλεξαν να τεθούν υπό την ερευνητική ομπρέλα του ΠΙΣ στη μελέτη της ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια της επιδημίας. Στις χώρες αυτές περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Ινδονησία, Αίγυπτος, Τουρκία, οι βαλκανικές χώρες και χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η Αυστραλία, ο Καναδάς και άλλες.

Μόνο προκαταρκτικά αποτελέσματα είναι διαθέσιμα, και αυτά δείχνουν μια μεγάλη αύξηση της κατάθλιψης, του έντονου στρες και των αυτοκτονικών σκέψεων (αλλά όχι και των πράξεων) στον γενικό πληθυσμό, και ενδεχομένως περισσότερο στους νέους και τις γυναίκες. Επίσης φαίνεται ότι οι θεωρίες συνωμοσίας έχουν μεγάλη εξάπλωση, πιθανότατα εκφράζοντας αισθήματα φόβου, ανασφάλειας και θυμού. Δεν φαίνεται να επηρέασαν ιδιαίτερα τη συμμορφωση με τα μέτρα κατά της επιδημίας, αλλά είναι άγνωστο τι θα συμβεί σε δεύτερο χρόνο, π.χ. όταν θα χρειαστεί να γίνει μαζικός εμβολιασμός του πληθυσμού.

Τα παραπάνω αναδεικνύουν το θέμα της ψυχικής υγείας ως κεντρικό άξονα σχεδιασμού της πολιτικής προστασίας και επίσης αναδεικνύουν την ανάγκη συνεχούς, σταθερής και στοχευμένης παρέμβασης με ενημέρωση και κοινωνική ενδυνάμωση όσον αφορά τη μείωση της επίδρασης των θεωριών συνωμοσίας. Σημειώνεται ότι για μερικές από αυτές η αποδοχή είναι τόσο μεγάλη ώστε μόνο μια μειοψηφία του πληθυσμού τις απορρίπτει σαφώς.

Εκτιμάται ότι τα δεδομένα θα είναι διαθέσιμα σε έναν-δύο μήνες, ενώ προγραμματίζονται δύο ακόμα φάσεις για την έρευνα, μία κατά τον Οκτώβριο ώστε να εκτιμηθούν οι μεσοπρόθεσμες συνέπειες και μία σε περίπου έναν χρόνο από τώρα για να εκτιμηθούν οι μακροχρόνιες συνέπειες της επιδημίας στην ψυχική υγεία του γενικού πληθυσμού και να εξαχθούν συμπεράσματα που θα βοηθήσουν στην καλύτερη προετοιμασία για την αντιμετώπιση μελλοντικών απειλών μαζικής καταστροφής.

Ο Κωνσταντίνος Ν. Φουντουλάκης MD είναι καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.