Μάης 1968 – Covid 2020: Δύο γενιές, δύο χρονιές χωρίς εξετάσεις

H ιστορία επαναλαμβάνεται, το λέμε συχνά. Και όχι απαραίτητα ως φάρσα. Στην οικογένεια του Ζαν-Μαρκ Ροζέρ, ο κύκλος ξεκίνησε και κλείνει (μέχρι να ανοίξει και πάλι;) με ένα τρόπον τινά «χαρισμένο» baccalauréat – ή bac, όπως αποκαλούν ευρέως στη Γαλλία το απολυτήριο του λυκείου, που όμως εμπεριέχει και την έννοια των καθ’ ημάς Πανελλαδικών Εξετάσεων, μιας και ανοίγει τον δρόμο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Μάιος του 1968. Ο 70χρονος σήμερα Ροζέρ είναι τελειόφοιτος της Γ’ Λυκείου στο λύκειο Αλέν του Αλανσόν. Ετοιμάζεται να δώσει εξετάσεις για το bac C, το αντίστοιχο της πάλαι ποτέ δικής μας Α’ Δέσμης. Οι διαδηλώσεις και οι αποκλεισμοί λυκείων δεν επηρεάζουν ιδιαίτερα αυτή τη μεσαία πόλη της Νορμανδίας, διαταράσσουν ωστόσο την εθνική οργάνωση των εξετάσεων, που πρέπει κανονικά να γίνουν έναν μήνα αργότερα. Προκειμένου να μη χαθούν εντελώς, μετατρέπονται σε μία σειρά προφορικών εξετάσεων, που ολοκληρώνονται σε μία μόνο μέρα, με τα αποτελέσματα να ανακοινώνονται αμέσως μετά. Απολογισμός: ένα ποσοστό επιτυχίας της τάξεως του 81,3%, έναντι περίπου 60% τις προηγούμενες χρονιές, και η φήμη ενός baccalauréat κάπως «παρακατιανού».

Απρίλιος του 2020. Αυτή τη φορά, και για πρώτη φορά από όταν καθιερώθηκαν, το 1808, υπό τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, οι εξετάσεις του Ιουνίου για το bac ακυρώνονται – το επιβάλλει η πανδημία του κορωνοϊού, και το lockdown που εφαρμόστηκε στη Γαλλία από τις 17 Μαρτίου έως τις 11 Μαΐου, οπότε και άρχισε σιγά σιγά να χαλαρώνει. «Απ’ όταν μάθαμε ότι θα αποκτούσαμε το bac χάρη στους βαθμούς που είχαμε πάρει σε διαγωνίσματα και εργασίες από την αρχή της χρονιάς, παρατήσαμε τις επαναλήψεις», λέει στη γαλλική «Libération» η Τανιά, η εγγονή του Ζαν-Μαρκ. Τόσο η ίδια όσο και η στενή της φίλη Μπερενίς, η δεύτερη «εγγονή της καρδιάς» του, θα λάβουν στις 7 Ιουλίου το bac τους με άριστα, και χωρίς το άγχος των εξετάσεων.

Η Τανιά, μαθήτρια στο λύκειο Ελέν-Μπουσέρ της γαλλικής πρωτεύουσας, θα ακολουθήσει τον Σεπτέμβριο μία προπαρασκευαστική τάξη για τη Σχολή Ανωτάτων Εμπορικών Σπουδών του Παρισιού. Η Μπερενίς, μαθήτρια στο λύκειο Μορίς-Ραβέλ του Παρισιού, επέλεξε μια σχολή Καλών Τεχνών. «Μου έκανε λίγο περίεργο στην αρχή», λέει. «Το bac είναι εν πάση περιπτώσει κάτι μεγάλο. Μας προετοιμάζουν για αυτό σχεδόν από το δημοτικό». Απεναντίας, η Τανιά, βίωσε την είδηση σαν απελευθέρωση: «Ημουν κυρίως ανακουφισμένη. Το μόνο, έτσι, αλλόκοτο, είναι που δεν αποχαιρετιστήκαμε. Είναι σαν να χάσαμε την τελευταία μας εβδομάδα στο λύκειο, μαζί με τους καθηγητές και τους συμμαθητές μας» – ενώ ο Μάης του ’68 είχε, αντιθέτως, συσφίξει τις σχέσεις.

Ο παππούς Ζαν-Μαρκ, πάντως, δεν ανησυχεί καθόλου για τη φήμη του «χαρισμένου» bac. «Το 1968», λέει, «γνωρίζαμε ήδη πως αυτό που μετρούσε επαγγελματικά δεν ήταν τόσο το bac όσο οι ανώτερες σπουδές. Το bac ήταν κυρίως σημαντικό ώστε να φύγεις από την οικογενειακή εστία, για το τελετουργικό πέρασμα στην ενήλικη ζωή». Πτυχιούχος μηχανικός της Ecole Centrale ο ίδιος, έκανε καριέρα στη διεύθυνση επενδύσεων σε ακίνητα των γαλλικών Ταχυδρομείων, κατόπιν των γαλλικών Σιδηροδρόμων.

Στην πραγματικότητα, τα στοιχεία αποδεικνύουν πως η γενιά του ’68 τα πήγε καλύτερα επαγγελματικά από άλλες: έρευνα του 2005 έδειξε πως, αποκτώντας πιο εύκολα το bac, περισσότεροι νέοι από εργατικά περιβάλλοντα απέκτησαν πρόσβαση στο πανεπιστήμιο, και μαζί με αυτό, σε μία καριέρα και ανέλπιστα εισοδήματα. Θα επαναληφθεί (και αυτή) η ιστορία με τους φετινούς πτυχιούχους; Το 1968, τα μαθήματα είχαν σταματήσει αρχές Μαΐου, το σχολικό πρόγραμμα είχε καλυφθεί. Αυτή τη φορά, τα σχολεία έκλεισαν τον Μάρτιο, ο Ζαν-Μαρκ Ροζέρ δεν κρύβει πως φοβάται μήπως ο δρόμος κάποιων μαθητών υπονομευτεί από τα κενά που αναπόφευκτα έχουν.