Σαν στυμμένη λεμονόκουπα

Εκ πρώτης όψεως είναι το γνωστό καβγαδάκι σε λούπα. Ο Αλέξης Τσίπρας διακηρύττει στο Φόρουμ των Δελφών πως έχει αποφασίσει να φτιάξει έναν κεντροαριστερό ΣΥΡΙΖΑ γιατί είναι ηγέτης κι οι ηγέτες χαράσσουν τις πορείες των κομμάτων. Ο Πάνος Σκουρλέτης του απαντά – μέσα από τις σελίδες του εντύπου που διαβάζει σαν ευαγγέλιο το ποίμνιο του 4% – ότι στον χώρο δεν υιοθέτησαν ποτέ το μοντέλο του προσωποπαγούς κόμματος. Κι αφήνει και μπηχτές για το τσιπρικό ηγετικό μέταλλο. Κάπως έτσι οδηγούνται οι συριζαίοι σε μια συνεδρίαση της Πολιτικής τους Γραμματείας στην οποία ο αρχηγός επιτίθεται στον γραμματέα. Οι περισσότεροι παριστάμενοι ερμηνεύουν την κίνηση σαν οιωνό πως οι μέρες του δεύτερου στα ηνία της Κουμουνδούρου είναι μετρημένες. Αν δει κανείς το περιστατικό έξω από τον αριστερό μικρόκοσμο, ωστόσο, θα προσέξει ότι η λούπα δεν εξηγείται μόνο από τη γνωστή στους διαδρομιστές κακή χημεία Τσίπρα – Σκουρλέτη.

Το μοτίβο επαναλαμβάνεται διακομματικά: Ο αρχηγός επιλέγει κάποιους για να συνεργαστεί μαζί τους στενά,  χωρίς απαραίτητα να υπάρχει εγγύτητα μεταξύ εκείνου κι αυτών των στελεχών – όπως στην περίπτωση Τσίπρα – Σκουρλέτη. Οταν όμως αποφασίζει ότι η συνεργασία δεν αποδίδει πια τα επιθυμητά αποτελέσματα, ή ακόμη χειρότερα πως τον τραβάει πίσω, τους πετάει σαν στυμμένη λεμονόκουπα – η πιο ταιριαστή παρομοίωση στη συγκεκριμένη περίπτωση, βέβαια, θα ήταν σαν την τρίχα από την κολλαρισμένη του ποσέτ.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου, για παράδειγμα, δεν δίστασε να καρατομήσει τον τσάρο της οικονομίας Γεράσιμο Αρσένη – παρότι εκείνος τον είχε ενθρονίσει – επειδή η σοσιαλιστική οικονομική πολιτική οδηγούσε τη χώρα στη χρεωκοπία. Σύμφωνα, πάλι, με τις διηγήσεις του ιδίου του τσάρου του σοσιαλισμού – όπως ήταν το παρατσούκλι του Αρσένη – αυτός ζητούσε έκτακτα μέτρα προκειμένου να εξυγιανθεί η οικονομία, αλλά ο Ανδρέας δεν ήθελε να πάρει το πολιτικό κόστος.

Το 2003 ο Κώστας Σημίτης πριν από μια συνεδρίαση του πράσινου Εκτελεστικού Γραφείου ζητά από τον Κώστα Λαλιώτη να εγκαταλείψει τη θέση του γραμματέα του κόμματος και να μπει στην κυβέρνηση – τι κι αν μόλις δυο χρόνια πριν είχε επιλεγεί για το πόστο ως ο καλύτερος περφόρμερ του περιλάλητου σκληρού ροκ; Ο Λαλιώτης αρνήθηκε κι εξαναγκάστηκε στην πραγματικότητα σε παραίτηση. Ο τότε πρωθυπουργός τον θυσίασε στον βωμό της ριζικής ανανέωσης της πασοκικής εικόνας με στόχο να μεταστραφεί το αρνητικό για το κυβερνών κόμμα κλίμα.

Ο Κώστας Καραμανλής, από την άλλη, εξόρισε τον Αρη Σπηλιωτόπουλο από τον στενό κύκλο των συνεργατών του, παρά τη διακηρυχθείσα από τον δεύτερο ειλικρινή φιλία που τους συνέδεε, όταν χάθηκαν οι εκλογές του 2000. Και τον κράτησε μακριά από το υπουργικό συμβούλιο ολόκληρη την πρώτη τετραετία του νεοκαραμανλισμού.

Το έργο παίζεται συνέχεια σε επανάληψη, έστω και με διαφορετικούς κάθε φορά πρωταγωνιστές. Η αιτία είναι απλή: τα κόμματα εξουσίας στην Ελλάδα είναι αρχηγοκεντρικά. Κι όσο κι αν διατυμπανίζει ο Σκουρλέτης ή οι λοιποί των διαφόρων συριζαϊκών ιερατείων την κουλτούρα της Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πάψει από τα κυβερνητικά του χρόνια να κατηγοριοποιείται ως φορέας της. Εχει μετεξελιχθεί σε κόμμα εξουσίας. Χάρη στην απήχηση του Τσίπρα, η οποία ήταν – και παραμένει – κατά τους δημοσκόπους μεγαλύτερη εκείνης του ΣΥΡΙΖΑ. Για να το πούμε αλλιώς, τα μεγαλοστελέχη οφείλουν να μην ξεχνούν ποτέ ότι ο αρχηγός είναι σαν το καζίνο. Στο τέλος πάντα κερδίζει.