Αναλογία υλικών

Εγινε αρκετή συζήτηση περί της έννοιας της «ατομικής ευθύνης» το πρώτο διάστημα της λήψης μέτρων για την πανδημία. Η επίκλησή της ήταν μεν συνεχής αλλά δεν αναδείχθηκε, τελικά, σε τόσο αποφασιστικό παράγοντα των καλών μας επιδημιολογικών επιδόσεων, αφού οι πολίτες κλήθηκαν να την εφαρμόσουν σε ένα πλαίσιο πολύ περιοριστικών κανόνων και ελεγχόμενης κυκλοφορίας. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε την άσκηση πολιτικής, από τη μια, και την ατομική ευθύνη, από την άλλη, ως δυο υλικά που το ένα απαιτεί την ύπαρξη του άλλου σε συγκεκριμένες αναλογίες. Αν οι αναλογίες είναι σωστές, η συνταγή πετυχαίνει. Αν όχι, το ένα ακυρώνει την ύπαρξη του άλλου και έχεις φάει τζάμπα χρόνο στην κουζίνα. Η ζυγαριά της δοσολογίας, λοιπόν, για το διάστημα της καλής διαχείρισης του υγειονομικού μέρους της πανδημικής έξαρσης, έγειρε στο μέρος της άσκησης πολιτικής και της κρατικής παρέμβασης.

Το πολύ περιοριστικό πλαίσιο έπρεπε βεβαίως να αναθεωρηθεί. Κι ήταν καλό νέο όταν συνέβη.

Η ανάγκη για τη σωστή δοσολογία όμως παραμένει πάντα και αυτό φαίνεται τώρα, που αναδεικνύονται τα όρια της ατομικής ευθύνης σε μια περίοδο που η πανδημία έχει υποχωρήσει από τη δημόσια ατζέντα. Με απλά λόγια, αν στον πολιτικό λόγο, τη συμπεριφορά των πολιτικών προσώπων, το σχέδιο, η πανδημία πάψει να είναι θέμα ή αν κάποια μέτρα αποδειχθούν ανεπαρκή ή υπεραισιόδοξα, στα χαρτιά ή την εφαρμογή, ο πολίτης πια είναι μόνος του με τη δική του συνείδηση και δεν μπορεί να κατηγορείται συνεχώς επειδή συμπεριφέρεται αναλόγως.

Οπου χρειάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις οφείλει η πολιτεία να τις κάνει και αυτό θα είναι πιο αποδοτικό από το να κυνηγούν οι δημοσιογράφοι καθημερινά με τις κάμερες τους πολίτες για το αν συνωστίζονται σε μαγαζιά για να φάνε ή να χορέψουν (οι εργαζόμενοι σε χώρους αναψυχής κι εστίασης δυστυχώς παραμένουν σε δεύτερο πλάνο). Εξάλλου, οι φωτογραφίες πολιτικών, προσώπων που εκπροσωπούν την πολιτεία δηλαδή, που έχουν σπάσει τα όρια του social distancing, μας ενημερώνουν επαρκώς για το φαινόμενο. Ο κίνδυνος πάντως είναι προφανής: σε περίπτωση που η πανδημία επανέλθει κάπως απότομα πάλι ως δημόσιο ζήτημα, να πηγαίνουμε από το ένα άκρο στο άλλο, στο δημόσιο αίσθημα, από τον φόβο και  στην ξεγνοιασιά και πάλι πίσω.