Ο Ψυχρός Πόλεμος {LF}των συγγραφέων

Μεταξύ του Φεβρουαρίου και του Μαΐου του 1955, μια μυστική ομάδα που χρηματοδοτούνταν από τη CIA επιστράτευσε ένα νέο υπερόπλο στη μάχη του Ψυχρού Πολέμου και το χρησιμοποίησε εναντίον κομμουνιστικών στόχων: τη λογοτεχνία. Αυτούς τους τρεις μήνες εκτόξευαν μπαλόνια στο εσωτερικό των οποίων είχαν τοποθετήσει αντίτυπα της «Φάρμας των ζώων» του Τζορτζ Οργουελ. Μαζί τους και χιλιάδες άλλα βιβλία, φυλλάδια και αφίσες. Η επέλαση ήταν τέτοια που οι αρχές της Τσεχοσλοβακίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας προειδοποίησαν τους πολίτες τους ότι η κατοχή τέτοιου υλικού ήταν παράνομη και επιστράτευσαν ακόμα και αντιαρματικά όπλα ή μαχητικά αεροπλάνα για να τα καταρρίψουν.

Ιστορίες σαν κι αυτήν περιλαμβάνονται στο βιβλίο «Cold Warriors: Writers Who Waged the Literary Cold War» του Ντάνκαν Γουάιτ που κυκλοφόρησε πρόσφατα, αναδεικνύοντας την οικειοθελή ή επιβεβλημένη συμμετοχή συγγραφέων με τα έργα τους στον Ψυχρό Πόλεμο.

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕΙΣ. O Ρίτσαρντ Γουάιτ βρισκόταν διαρκώς υπό τη στενή παρακολούθηση του FBI επειδή ήταν συμπαθών του κομμουνισμού τη δεκαετία του 1950, ενώ την ίδια στιγμή η CIA τον χρησιμοποιούσε διεθνώς ως παράδειγμα ελευθερίας της έκφρασης. Από την άλλη, ο Χάουαρντ Φαστ, αφού αρνήθηκε να παρουσιαστεί ενώπιον της επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων στις αρχές της δεκαετίας του 1950, εξέδωσε μόνος του το «Spartacus» που έγινε best seller κι αργότερα ταινία του Κιούμπρικ με τον Κερκ Ντάγκλας.

Στην πρώην Σοβιετική Ενωση, ο Μπορίς Παστερνάκ όταν ολοκλήρωσε τον «Δόκτορα Ζιβάγκο» έπρεπε να βγάλει το βιβλίο κρυφά από τη χώρα, ενώ η KGΒ προσπάθησε να εμποδίσει την κυκλοφορία του. Ο ίδιος υπέφερε πολύ. Αν και ήξερε ότι θα εξοργίσει τις σοβιετικές αρχές, δεν σταμάτησε τη συγγραφή του. Ούτε βέβαια περίμενε την υποστήριξη που θα δεχόταν από δυτικές δυνάμεις για τους δικούς τους σκοπούς προπαγάνδας. Η CIA, το Βατικανό και οι ολλανδικές μυστικές υπηρεσίες συμμάχησαν ώστε να διανείμουν εκδόσεις του βιβλίου σε όλους τους Ρώσους που επισκέφτηκαν την Παγκόσμια Εκθεση Βιβλίου το 1958 στις Βρυξέλλες. Ο «Δρ Ζιβάγκο» ήταν το τέλειο εργαλείο προπαγάνδας. Οσο το βιβλίο κέρδιζε δημοτικότητα στη Δύση, στη Σοβιετική Ενωση ο Παστερνάκ περιθωριοποιούνταν από τις εφημερίδες και τον λογοτεχνικό κόσμο. Η KGΒ ήταν διαρκώς στο κατόπι του, η ένωση συγγραφέων τον απέβαλε και όταν κέρδισε το Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1958 έχασε τη σύνταξή του εξαιτίας «της ντροπιαστικής, αντιπατριωτικής συμπεριφοράς του». Ο ίδιος αναγκάστηκε να απορρίψει το βραβείο, κατήγγειλε τη Δύση και ανάπτυξε αυτοκτονικές τάσεις. Πέθανε τελικά ως βασανισμένος άνθρωπος. Στον αντίποδα οι Ερνεστ Χέμινγουεϊ, Γκράχαμ Γκριν και Ντέιβιντ Κόρνγουελ (ο μελλοντικός Τζον Λε Καρέ) προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στα συμφέροντα του δυτικού ψυχροπολεμικού πολιτισμού.