ΗΠΑ εναντίον Κίνας στο σπριντ για το εμβόλιο

Ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας μέχρι τώρα, τόσα κεφάλαια και τόση γνώση δεν είχε επενδυθεί για τη δημιουργία ενός εμβολίου. Ηδη τις τελευταίες ημέρες οι υπεύθυνοι σε δύο από τις απόπειρες αυτές έκαναν ανακοινώσεις με θετικό πρόσημο, τονίζοντας βέβαια ότι ακόμα υπάρχουν αρκετά που πρέπει να γίνουν μέχρι να φθάσει το εμβόλιο για τον κορωνοϊό σε εμάς.

Πολλές διαφορετικές εταιρείες και θεσμοί σε όλο τον κόσμο δίνουν αγώνα δρόμου για τη δημιουργία εμβολίου σε χρόνο – ρεκόρ, χρησιμοποιώντας διαφορετικές προσεγγίσεις – ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει καταγράψει 76 διεκδικητές του εμβολίου που πια αποτελεί το Αγιο Δισκοπότηρο της λοιμωξιολογίας.

Εξι είναι οι πιο σοβαρές προσπάθειες που γίνονται για το εμβόλιο. Η αμερικανική εταιρεία βιοτεχνολογίας Moderna ήταν η πρώτη που ξεκίνησε κλινικές δοκιμές, μόλις οκτώ εβδομάδες μετά τη δημοσιοποίηση της γενετικής αλληλουχίας του ιού τον Ιανουάριο. Την περασμένη Δευτέρα η εταιρεία με έδρα τη Μασαχουσέτη ανακοίνωσε πως οι νεότεροι υγιείς εθελοντές που μετείχαν στην πρώτη φάση δοκιμών ανέπτυξαν αντισώματα στον ιό, ακόμα και όταν το υποψήφιο εμβόλιο τους δόθηκε σε μικρές δόσεις. Σύμφωνα με την ανακοίνωση το εμβόλιο ήταν «γενικά ασφαλές και έγινε καλά ανεκτό» από τους εθελοντές. Το υποψήφιο εμβόλιο δόθηκε στους 45 εθελοντές ηλικίας 18 έως 55 ετών σε τρεις διαφορετικές δόσεις – μέχρι στιγμής έχουν ανακοινωθεί τα αποτελέσματα για τους νεότερους. Οσο πιο μεγάλη ήταν η δόση που τους δόθηκε τόσο περισσότερα αντισώματα εντοπίσθηκαν. Βέβαια, όπως ισχύει και με τα τεστ αντισωμάτων, δεν είναι ακόμα σαφές εάν η αντίδραση του οργανισμού θα εμποδίσει τη μόλυνση από τον ιό, καθώς δεν υπήρξε αντίδραση από τα Τ-λεμφοκύτταρα, όπως θα ήταν επιθυμητό, ούτε γνωρίζουμε πόσο θα διαρκεί μια πιθανή ανοσία.

Η Moderna σχεδιάζει να ξεκινήσει σύντομα μια δοκιμή μεσαίας φάσης με 600 εθελοντές και στη συνέχεια να ξεκινήσει μια δοκιμή τρίτης φάσης τον Ιούλιο με στόχο το εμβόλιό της να είναι έτοιμο για πιθανή έκτακτη χρήση το φθινόπωρο σ’ ένα χρονοδιάγραμμα που δεν θα έχει προηγούμενο στην ιστορία της ανάπτυξης εμβολίων.

Η πρόοδος αυτή ανακοινώθηκε μία μόλις ημέρα μετά την αποκάλυψη ότι η βρετανική κυβέρνηση έκλεισε συμφωνία για να εξασφαλίσει 30 εκατομμύρια δόσεις ενός άλλου υποψηφίου εμβολίου, που ετοιμάζει το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης – φυσικά, εάν αποδειχθεί επιτυχές.

Το πανεπιστήμιο δημοσιοποίησε αποτελέσματα από δοκιμές ασφαλείας σε μακάκους. Το εμβόλιο τους προστάτεψε από το να αναπτύξουν πνευμονία, αλλά δεν μπλοκάρισε τη μόλυνση από τον ιό. Ο καθηγητής Μοριακής Ιολογίας του Πανεπιστημίου του Νότιγχαμ Τζόναθαν Μπολ εξηγεί πως τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά επειδή απέτρεψαν σοβαρή ασθένεια. Ομως ακόμα υπάρχει αρκετός δρόμος. Δοκιμές του πιθανού εμβολίου έχουν γίνει και σε περισσότερους από 1.000 εθελοντές ηλικίας 18 έως 55 ετών, σε μια διαδικασία που ξεκίνησε τον περασμένο μήνα. Σε λίγες ημέρες θα γίνουν γνωστά τα πρώτα αποτελέσματα.

Mόλις χθες η εταιρεία AstraZeneka που συνεργάζεται με το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ανακοίνωσε πως έχει τη δυνατότητα να φτιάξει 1 δισεκατομμύριο δόσεις εάν το εμβόλιο αποδειχθεί αποτελεσματικό. Η παραγωγή θα ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο κιόλας.

Και το Imperial College προσπαθεί να δημιουργήσει ένα εμβόλιο RNA, όπως η εταιρεία Moderna, αν και η προσέγγιση είναι διαφορετική. Ο Ρόμπιν Σάτοκ, καθηγητής Λοιμωξιολογίας και Ανοσολογίας που είναι επικεφαλής των δοκιμών του Imperial, θεωρεί τα αποτελέσματα που παρουσίασε η Moderna ενθαρρυντικά.

H Moderna ελπίζει ότι θα μπορέσει να ξεκινήσει την τρίτη φάση των δοκιμών τον Ιούλιο, με τη συμμετοχή χιλιάδων εθελοντών, και μάλιστα σε διάφορα μέρη του κόσμου. Ακόμα και εάν η αποτελεσματικότητά του φθάνει το 60% με 70%, θα είναι χρήσιμο για να ανακόψει την πορεία δεύτερου κύματος. Αυτή η τρίτη φάση θεωρείται πως θα έχει δώσει αποτελέσματα έως το τέλος της χρονιάς.

Στον αγώνα δρόμου για το εμβόλιο, μπροστά βρίσκεται και η κινεζική εταιρεία CanSino Biologics, μια και ήταν η πρώτη που προχώρησε στη δεύτερη φάση των δοκιμών, οι οποίες διεξάγονται στην Ουχάν. Η εταιρεία συνεργάζεται με την Ιατρική Ακαδημία των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων, αλλά ακόμα δεν έχει δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης, στην οποία συμμετείχαν περίπου 500 άτομα. Οι ειδικοί πάντως περιμένουν πολλά από αυτή τη δοκιμή με δεδομένο την πλούσια πείρα των κινέζων επιστημόνων στον ιό και τη μεγάλη πολιτική πίεση που υπάρχει για μια σχετική επιτυχία.

Εχει νόημα ποιος θα φτάσει πρώτος στο εμβόλιο; Σίγουρα, γιατί διακυβεύονται πολλά – από οικονομικές απολαβές έως γεωπολιτικές ισορροπίες. Ομως υπάρχει και η άλλη άποψη. Πως καμία εταιρεία δεν μπορεί να φτιάξει όλα τα εμβόλια που απαιτούνται για τον παγκόσμιο πληθυσμό. Αρα μπορεί να υπάρξουν αρκετά επιτυχή εμβόλια, ώστε να είναι μεγαλύτερη η συνολική μαζική παραγωγή τους και να μην παρατηρηθούν φαινόμενα όπως αυτά που ζήσαμε με την «κλοπή» ιατρικού προστατευτικού εξοπλισμού από χώρες, κατά την κορύφωση της πανδημίας.

Ενα εμβόλιο σε χρόνο – ρεκόρ μπορεί να σηματοδοτήσει πολλά. Και κυρίως πως η ανθρωπότητα είναι ικανή, όταν παραστεί ανάγκη, να εργασθεί γρήγορα και αποτελεσματικά προς το κοινό καλό.