«Το εμβόλιο ίσως να μη χρειαστεί»

Την εκτίμηση ότι το τέλος της πανδημίας πλησιάζει εξέφρασε, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο διακεκριμένος βρετανός επιστήμονας Κάρολ Σικόρα, πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Μπάκιγχαμ και σύμβουλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, του οποίου διετέλεσε διευθυντικό στέλεχος τη δεκαετία του 1990. Ο κορωνοϊός ενδέχεται να εξαφανιστεί από μόνος του, υποστήριξε ο καθηγητής, ο οποίος ειδικεύεται στην ανοσολογία και στην ογκολογία. Παρά την αντίθετη γνώμη αρκετών συναδέλφων του, ο 72χρονος πρώην σύμβουλος του βρετανικού υπουργείου Υγείας ανέφερε ότι το εμβόλιο κατά του COVID-19 μπορεί να μη χρειαστεί.

Πού εδράζεται η αισιοδοξία σας ως προς την εξέλιξη της πανδημίας;

Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο ιός να εξαλειφθεί προτού καν αναπτυχθεί το εμβόλιο. Ενδέχεται να εξαφανιστεί από μόνος του. Οι περισσότεροι από αυτούς που μολύνονται έχουν είτε ήπια είτε καθόλου συμπτώματα. Αυτό ίσχυε και σε όλες τις προηγούμενες πανδημίες: SARS, MERS, πανώλη κ.λπ. Υπάρχουν, πράγματι, ενδείξεις ότι η πανδημία πλησιάζει στο τέλος της. Αυτό αποτυπώνεται στις στατιστικές: στον αριθμό των νέων ασθενών, των νοσηλευομένων και των θανάτων οι οποίοι, τις τελευταίες εβδομάδες, μειώνονται σταθερά. Εν μέρει αυτό οφείλεται στην εφαρμογή των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης, αλλά υπάρχει και κάτι άλλο: ο ιός αποδυναμώνεται. Δεν αντέχει σε θερμότερα κλίματα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο ζεστός καιρός τον εξασθενίζει. Σε μια ζεστή επιφάνεια, π.χ. σε ένα τραπέζι, ο ιός σκοτώνεται μέσα σε λίγα λεπτά. Κάτι ακόμη που είναι πολύ ενθαρρυντικό είναι ότι οι χώρες που βγήκαν πρώτες από το lockdown – η Αυστρία, η Τσεχία, η Νορβηγία – δεν κατέγραψαν πολλά νέα κρούσματα.

Εχετε πει ότι η ανοσία του πληθυσμού ενδέχεται να βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι νομίζουμε. Πού το βασίζετε αυτό;

Μολονότι μόνο το ένα τρίτο του πληθυσμού ή ακόμη λιγότεροι έχουν μολυνθεί, φαίνεται ότι αρκετοί πολίτες έχουν αποκτήσει ανοσία. Αλλά δεν είναι μόνο τα αντισώματα. Υπάρχουν και άλλοι ανοσοποιητικοί μηχανισμοί που αποτρέπουν τη μόλυνση με κορωνοϊό, όπως π.χ. η κυτταρική ανοσία. Οσο περνά ο καιρός, είναι πιθανό ο ιός να αλλάζει και να γίνεται λιγότερο μολυσματικός και ο πληθυσμός να αποκτά υψηλότερο επίπεδο ανοσίας διαφορετικών τύπων. Ετσι, στο τέλος η πανδημία θα φύγει.

Εάν αυτό συμβεί σύντομα, εκτιμάτε ότι δεν θα χρειαστεί το εμβόλιο;

Η έρευνα για το εμβόλιο πρέπει να ολοκληρωθεί για παν ενδεχόμενο. Βέβαια, εμβόλιο δεν χρειάστηκε ούτε στον SARS ούτε στον MERS, παρόλο που καταβλήθηκε τεράστια προσπάθεια για να αναπτυχθεί. Το πρόβλημα με τον COVID-19 ήταν ότι στην κορύφωσή του ήταν πανίσχυρος. Τώρα, όμως, φαίνεται ότι έχει αποδυναμωθεί. Εν τω μεταξύ, η παραγωγή του εμβολίου και η έγκριση της χορήγησής του θα πάρουν πολύ περισσότερο χρόνο από όσο νομίζουμε.

Δεν πιστεύετε ότι υπάρχει κίνδυνος ενός δεύτερου κύματος του ιού το φθινόπωρο;

Το βρετανικό ΕΣΥ προετοιμάζεται για ένα δεύτερο κύμα και ορθώς το κάνει. Ωστόσο, δεν νομίζω ότι υπάρχει μεγάλος λόγος ανησυχίας, διότι τα έως τώρα στοιχεία δεν δείχνουν ότι θα υπάρξει δεύτερο κύμα. Εκτιμώ ότι έως το τέλος του καλοκαιριού θα έχουμε επιστρέψει στην κανονικότητα.

Παρ’ όλα αυτά, θεωρείτε ότι τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης πρέπει να παραμείνουν σε ισχύ;

Νομίζω ότι πρέπει να αρθούν σταδιακά. Το ερώτημα είναι αν πρέπει να τηρούμε απόσταση ενός ή δύο μέτρων. Ο ΠΟΥ συνιστά ένα μέτρο, αλλά οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες λένε δύο μέτρα. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι επαρκή για να είμαστε σίγουροι. Προσωπικά, θα έλεγα ότι η απόσταση ενός μέτρου στα εστιατόρια είναι αρκετή.

Αρκετές χώρες έχουν χαλαρώσει τα μέτρα. Στη Βρετανία, όμως, έχουν αρθεί ελάχιστοι περιορισμοί. Πιστεύετε ότι πρέπει να τερματιστεί το lockdown;

Το πρόβλημα εδώ είναι οι μετακινήσεις. Για να επανέλθει η ομαλή λειτουργία του δικτύου συγκοινωνιών, θα πρέπει να αρθεί το μέτρο της αποστασιοποίησης. Σε ό,τι αφορά τα εστιατόρια και τις παμπ, φαντάζομαι ότι θα μπορούσαν να ανοίξουν έως το τέλος του Ιουνίου. Οταν η κοινωνία αποδεχθεί ότι ο κίνδυνος ελαχιστοποιείται, τότε θα τελειώσει πραγματικά η πανδημία. Σταδιακά, ο κόσμος θα την ξεχάσει και τα πράγματα θα επανέλθουν στους κανονικούς ρυθμούς.

Και με τις καλοκαιρινές διακοπές τι θα γίνει; Είναι ασφαλή τα ταξίδια;

Νομίζω ότι τα διεθνή ταξίδια θα είναι το τελευταίο πράγμα που θα αποκατασταθεί, καθώς θα απαιτηθεί να συμφωνήσουν μεταξύ τους πολλές χώρες. Αλλά πριν τελειώσει το καλοκαίρι είναι πιθανό να γίνει και αυτό.

Πώς χειρίστηκε την πανδημία η Βρετανία;

Θεωρώ ότι το lockdown άργησε μερικές ημέρες, αλλά ούτως ή άλλως δεν νομίζω ότι επιβλήθηκε ποτέ ουσιαστική απαγόρευση. Υποψιάζομαι ότι αυτό έγινε στην Ελλάδα, αλλά εδώ τα μέτρα ήταν πιο χαλαρά. Οι δύο μεγαλύτερες αδυναμίες ήταν η απουσία διαγνωστικών τεστ και οι ελλείψεις σε προστατευτικό εξοπλισμό. Αλλά, και τώρα, η στρατηγική του Μπόρις Τζόνσον για την έξοδο από τα μέτρα είναι συγκεχυμένη. Η έλλειψη ηγέτη είναι προφανής.

Πού πρέπει να ρίξει το βάρος της η κυβέρνηση;

Στους διαγνωστικούς ελέγχους. Το προσωπικό στα νοσοκομεία πρέπει να ελέγχεται κάθε εβδομάδα. Επίσης, πρέπει να υπάρξει ολοκληρωμένο σχέδιο εξόδου από το lockdown.

Εχετε πει ότι η κρίση του κορωνοϊού έπληξε καίρια τους καρκινοπαθείς. Με ποιον τρόπο;

Από τον Απρίλιο και μετά, όσοι πάσχουν από άλλα νοσήματα – καρκινοπαθείς, ασθενείς με καρδιολογικά προβλήματα κ.ά. – εγκαταλείφθηκαν εξαιτίας του κορωνοϊού. Εάν δεν επανέλθει η κανονική λειτουργία των νοσοκομείων, φοβάμαι ότι θα χάσουμε περισσότερους ασθενείς από καρκίνο παρά από κορωνοϊό.