Μια καλή διαδρομή, αλλά σε αχαρτογράφητο πεδίο

Η 4η Μαΐου αποτελεί ημερομηνία – ορόσημο, καθώς ήταν η ημέρα επανεκκίνησης των μηχανών της οικονομίας. Εκτοτε κάθε 24ωρο που περνάει αποτελεί μία «δοκιμασία» για την πορεία της χώρας, που ακολουθεί μεν μια καλή και στρωμένη διαδρομή, σε ένα όμως αχαρτογράφητο πεδίο.

Πρόκειται, δε, για μία εξίσωση υψηλής δυσκολίας, υπό την έννοια ότι δύο ανόμοιοι και ασύγκριτοι παράγοντες – η δημόσια υγεία και η οικονομία – έπρεπε να σταθμιστούν με έναν αρμονικό τρόπο. Οικονομολόγοι και επιδημιολόγοι αναζήτησαν τη χρυσή τομή στα μαθηματικά μοντέλα.

Ετσι, μπορεί να φάνηκε οξύμωρο ότι το unlocking ξεκίνησε από τα κομμωτήρια και τα κέντρα αισθητικής – όπου η εγγύτητα ανάμεσα στον πελάτη και τον επαγγελματία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση -, στην πραγματικότητα όμως για τις «task force» που απαρτίζονται από οικονομολόγους και επιστήμονες του χώρου της υγείας το ζητούμενο δεν ήταν ποιοτικό αλλά ποσοτικό.

Το πρώτο βήμα

Η λύση στην εξίσωση δόθηκε με βάση το ποσοστό των επιχειρήσεων που θα ξεκλείδωνε, το οποίο δεν έπρεπε να υπερβαίνει το 10%, σύμφωνα με τους επιδημιολόγους. Στόχος ήταν το πρώτο βήμα να είναι προσεκτικό και μετρήσιμο αναφορικά με την επίπτωσή του στην επιδημιολογική καμπύλη.

Εκτοτε έχουν μεσολαβήσει τρεις εβδομάδες, με τα δεδομένα που καταγράφονται, καθρεφτίζοντας την επενέργεια της πρώτης φάσης της κρίσιμης αυτής διαδρομής, να είναι ενθαρρυντικά. Στο μεσοδιάστημα εντούτοις εξελίχθηκε ένα πιο δυναμικό (συγκριτικά με τους αρχικούς σχεδιασμούς) unlocking, που αφενός τέθηκε σε εφαρμογή εξαιτίας της καλής επιδημιολογικής εικόνας και αφετέρου διότι οι σκηνές συγχρωτισμού σε πάρκα, πλατείες και παραλίες επέβαλλαν την ανάγκη λήψης μέτρων για αύξηση των σημείων κοινωνικής συναναστροφής.

Ειδικότερα, ο αριθμός των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και των θανάτων τα τελευταία 24ωρα δείχνει ότι η αρχική δειλή επαναφορά στη νέα κανονικότητα δεν προκάλεσε… αναταράξεις στην επιδημιολογική καμπύλη.

Η αβεβαιότητα μεγαλώνει

«Δεδομένου ότι έχουμε μικρό αριθμό κρουσμάτων, η στατιστική αβεβαιότητα μεγαλώνει. Πάντως, το βέβαιο είναι ότι η διάμεση τιμή του R0 είναι το 0,4 και συνεπακόλουθα ότι είναι χαμηλότερο του 1, που αποτελεί και το κρίσιμο όριο. Εντούτοις, υπάρχουν 50% πιθανότητες ο δείκτης να είναι χαμηλότερος από τη διάμεση τιμή αλλά και 50% πιθανότητες να είναι υψηλότερος», σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο επίκουρος καθηγητής Επιδημιολογίας στο Εργαστήριο Επιδημιολογίας, Υγιεινής και Ιατρικής Στατιστικής του ΕΚΠΑ, όπου είναι επιστημονικά υπεύθυνος, και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Γκίκας Μαγιορκίνης.

Σε κάθε περίπτωση, ο ίδιος παραδέχεται ότι σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις «θα έπρεπε να παρατηρήσουμε κάποια αλλαγή», όμως στην πράξη αυτές διαψεύστηκαν. Πού αποδίδει ο καθηγητής τη θετική αυτή εξέλιξη; «H επανεκκίνηση συνοδεύτηκε με μέτρα αποστασιοποίησης (distancing), μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την πυκνότητα του συγχρωτισμού στο 50%».

Υπενθυμίζεται ότι οι νέοι κανόνες επιβάλλουν η κίνηση των επιβατών στα μέσα μαζικής μεταφοράς να είναι μειωμένη κατά το ήμισυ με υποχρεωτική χρήση μάσκας, περιορισμούς στα καταστήματα ανάλογα με τα τετραγωνικά, 40% πληρότητα στους ανελκυστήρες κ.ο.κ.

Ενας εξίσου καθοριστικός παράγοντας, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι και ο χαμηλός αριθμός των ασθενών στην κοινότητα. «Εάν είχαμε 50.000 κρούσματα, την ώρα που έμπαινε σε εφαρμογή το unlocking, η αύξηση του δείκτη R0 θα ήταν βέβαιη. Αυτή τη στιγμή υπολογίζεται ότι υπάρχουν στην κοινότητα λιγότερα από 1.000 “ενεργά” άτομα, ενδεχομένως και 500 (δηλαδή πολίτες που δεν έχουν διαγνωστεί αλλά μεταδίδουν τον ιό). Εάν οι φορείς αυτοί παρέμεναν στο σπίτι τους εξαιτίας ήπιων συμπτωμάτων, τότε δεν θα είχαν καμία επίπτωση στην εξέλιξη της επιδημίας», καταλήγει.

Οπως άλλωστε αποκάλυψε ο καθηγητής Παθολογίας – Λοιμώξεων Σωτήρης Τσιόδρας, η επίδραση της καραντίνας στην κυκλοφορία του ιού ήταν καθοριστική καθώς έπεσε κατά 80%, αφήνοντας να εννοηθεί μεταξύ άλλων ότι το restart έλαβε χώρα σε ιδανικές συνθήκες.

Η κομβική ημερομηνία

H επίδραση της επιστροφής των μαθητών της Γ’ Λυκείου, στις 11 Μαΐου, επίσης εκτιμάται ότι δεν θα επηρεάσει σημαντικά την πορεία της χώρας, αφενός γιατί οι αυστηροί κανόνες αποστασιοποίησης τέθηκαν και στις σχολικές αίθουσες και αφετέρου διότι η προσέλευση αποδείχτηκε στην πράξη χαμηλή.

Παρ’ όλα αυτά, η 11η Μαΐου παραμένει «κομβική» ημερομηνία, καθώς το ίδιο πρωί ανέβασαν ρολά όλα τα καταστήματα του λιανικού εμπορίου, έπειτα από επτά ημέρες οι ναοί άνοιξαν τις πόρτες τους στους πιστούς και την επομένη τα μεγάλα εμπορικά καταστήματα, οι ζωολογικοί κήποι και οι αρχαιολογικοί χώροι στους πολίτες.

Συνεπώς, δεν έχει ακόμη γραφτεί ο επίλογος του πορίσματος αναφορικά με το κρίσιμο «τεστ» που δίνει η χώρα μας. Ειδικότερα, όπως διευκρίνισε ο Σωτήρης Τσιόδρας, «οποιαδήποτε αύξηση σε αυτό που ονομάζουμε μαζικές συγκεντρώσεις και οι επιπτώσεις της στην πορεία μιας επιδημίας σε έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο δεν φαίνονται αμέσως. Θέλει τουλάχιστον 15-20 μέρες, μάλιστα για τα σοβαρά περιστατικά μπορεί να είναι και λίγο παραπάνω».

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τους επιδημιολόγους, εκτός από τα επιβεβαιωμένα κρούσματα, σημαντικός δείκτης αξιολόγησης είναι και ο εντοπισμός «ορφανών» κρουσμάτων. Καθώς ενδεχόμενη (σημαντική) αύξηση θα σήμαινε υγειονομικό συναγερμό για διασπορά στην κοινότητα.