Οι εξαγωγές {LF}της Αγγλίας, {LF}οι αίθουσες {LF}της Γαλλίας {LF}και τα fake news

Την ώρα που πλησιάζει η κρίσιμη περίοδος για την επιστροφή στην κανονικότητα, η Ευρώπη μετράει τις πληγές της. Ενας από τους χώρους που δέχτηκαν πλήγμα είναι η κινηματογραφική και τηλεοπτική παραγωγή. Το Οπτικοακουστικό Παρατηρητήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, λοιπόν, έδωσε στη δημοσιότητα μια αναφορά όπου αναλύει την κατάσταση της βιομηχανίας την περασμένη χρονιά, λίγο πριν από την επέλαση της πανδημίας.

Για τους συντάκτες της αναφοράς το 2019 ήταν χρονιά της Disney, αφού η εταιρεία αναδείχτηκε σε παίκτη-κλειδί. Πέτυχε ρεκόρ στο box office ελέγχοντας το 33% των κυκλοφοριών, αγόρασε τα στούντιο της 20th Century Fox μαζί με μερίδια σε τηλεοπτικούς σταθμούς ενώ τον περυσινό Νοέμβριο λάνσαρε τη συνδρομητική υπηρεσία Disney+.       Στο κομμάτι της τηλεόρασης, η παραγωγή έφτασε στην κορυφή με 500 νέες σειρές να κάνουν πρεμιέρα σε Ευρώπη και Αμερική. Η Βρετανία είναι η χώρα με τις περισσότερες εξαγωγές σειρών στην Ευρώπη (το 64% της αγοράς), η Ισπανία αναδεικνύεται σε ανερχόμενη δύναμη (10%), και ακολουθούν Γαλλία (7%), Γερμανία (4%) και Ιταλία (2%).

ΤΑΙΝΙΕΣ. Ως προς τον κινηματογράφο, το Παρατηρητήριο εκτιμά πως μέσα στο 2018 οι ευρωπαϊκές ταινίες έκοψαν 468 εκατομμύρια εισιτήρια σε όλο τον κόσμο, δεύτερη καλύτερη επίδοση της πενταετίας. Εξίσου καλά τα πήγε και εντός Ευρωπαϊκής Ενωσης με 287 εκατομμύρια εισιτήρια. Αν και 696 παραγωγές ταξίδεψαν εκτός Γηραιάς Ηπείρου, αριθμός-ρεκόρ πενταετίας,  παρατηρήθηκε πτώση στις εξαγωγές, αξίας 16 εκατομμυρίων, εξαιτίας της μέτριας πορείας των ευρωπαϊκών ταινιών στις κινεζικές αγορές. Ο Νο1 προορισμός των ευρωπαϊκών φιλμ είναι οι ΗΠΑ και ο Καναδάς, προσελκύοντας το 33% των εξαγωγών με δεύτερη την Κίνα με 23%. Τη μερίδα του λέοντος εξασφάλισαν οι βρετανικές ταινίες με 64%, για να ακολουθήσουν οι γαλλικές (10%), οι ιταλικές και οι ισπανικές (6%), οι ρωσικές (5%) και τέλος οι γερμανικές (4%).

Η υπεροχή των συγκεκριμένων χωρών αποτυπώνεται ξεκάθαρα, αναλύοντας την οπτικοακουστική αγορά τους. Τη στιγμή που 13 από τις 37 ευρωπαϊκές χώρες έχουν αγορά με αξία μικρότερη του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, η Γερμανία έχει 23 δισ., η Βρετανία 22 δισ. και η Γαλλία 16 δισ., αποτελώντας το 48% της συνολικής ευρωπαϊκής αγοράς. Τη μεγαλύτερη ανάπτυξη γνώρισαν μεταξύ 2014 και 2018 οι Σλοβακία, Πορτογαλία και Βουλγαρία. Οι χώρες με τις περισσότερες κινηματογραφικές αίθουσες είναι οι Γαλλία (5.982), Ρωσία (5.233) και Ιταλία (5.205), ενώ εκείνες με την καλύτερη αντιστοιχία ανά 100.000 κατοίκους είναι οι Ισλανδία (12,3), Ιρλανδία (9,6) και – πάλι – η Γαλλία (8,9). Η ψηφιοποίησή τους είναι σχεδόν ολοκληρωτική με ευρωπαϊκό μέσο όρο 97,3%. Εξαίρεση όμως αποτελούν τέσσερις χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, με μέσο ποσοστό 82,2%. Ως προς τα χρήματα που ξοδεύονται σε εισιτήρια, οι σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται στην κορυφή της κατανάλωσης με περισσότερα από 300 ευρώ το άτομο ενώ η Ελλάδα κυμαίνεται μεταξύ 100 και 199 ευρώ ετησίως.

Ενα ακόμη χαρακτηριστικό της αγοράς είναι η ανισότητα ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες δημιουργούς. Εξετάζοντας την κινηματογραφική παραγωγή από το 2003 έως το 2018 εντός ευρωπαϊκών συνόρων, μόλις 21% έφερε γυναικεία υπογραφή (2.997). Το ανησυχητικό είναι πως οι μισές από αυτές έκαναν μόνο μία ταινία ενώ το 30% προχώρησε σε δεύτερη ή τρίτη. Στις ταινίες μεγάλου μήκους, το 17% έγινε από γυναίκες (το 2003 ήταν 15%). Οι χώρες με τις περισσότερες σκηνοθέτριες στην Ευρώπη είναι οι Γαλλία, Ολλανδία, Σουηδία, Λιθουανία, Αυστρία.

ON DEMAND. Μοχλός ανάπτυξης της οπτικοακουστικής παραγωγής στην Ευρώπη φαίνεται πως είναι οι υπηρεσίες on demand περιεχομένου. Το 2018 ο συγκεκριμένος τομέας είχε έσοδα 1,55 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή το 82% των συνολικών εσόδων της βιομηχανίας του θεάματος εντός των ευρωπαϊκών συνόρων.

Τον ανταγωνισμό αλλάζει η είσοδος νέων παικτών στην αγορά, όπως το ΗΒΟ Max, το Disney+ και το Apple TV που κοντράρονται με τις αντίστοιχες υπηρεσίες ευρωπαϊκών καναλιών. Ακόμα, οι συμφωνίες για τη διανομή περιεχομένου των πρωταγωνιστών Netflix και Amazon μέσα από συμβατικές τηλεοπτικές πλατφόρμες αυξάνει τη διείσδυση των νέων προϊόντων στα νοικοκυριά. Ετσι, το Netflix μετράει 35 εκατομμύρια συνδρομητές στην Ευρωπαϊκή Ενωση των 28, κρατώντας το 46% της on demand αγοράς με την Amazon να ακολουθεί με ποσοστό 32% και 24,5 εκατομμύρια συνδρομητές.

Βάζοντας κάτω τα νούμερα, η ευρωπαϊκή παραγωγή φαίνεται να βαδίζει καλά γιατί αυξήθηκε κατά 1,7% το 2018, με έναν ρυθμό ανάπτυξης 1,9% την τελευταία δεκαετία. Ως έναν βαθμό αυτή η εικόνα είναι πλασματική. Αφαιρώντας τον πληθωρισμό, η αγορά αυξήθηκε κατά μέσο όρο 0,4% σε σχέση με το 2009 και στην πραγματικότητα μειώθηκε κατά 0,2% το 2018. Βγάζοντας από την εξίσωση τις on demand υπηρεσίες που τραβούν την ανηφόρα, η οπτικοακουστική βιομηχανία την τελευταία δεκαετία συρρικνώθηκε γιατί οι παραδοσιακοί τομείς εσόδων αντιμετωπίζουν προβλήματα: η συνδρομητική τηλεόραση, η διαφήμιση, το κινηματογραφικό box office, οι κρατικές επιχορηγήσεις και βέβαια η ελεύθερη τηλεόραση.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ. Εξετάζοντας το κομμάτι της ενημέρωσης, οι Ευρωπαίοι φαίνονται παραδοσιακοί αφού προτιμούν να μαθαίνουν τα νέα μέσα από τις εφημερίδες και τα περιοδικά, ακόμα κι αν είναι στην ηλεκτρονική τους έκδοση (42%). Τα social media βέβαια κεντρίζουν το ενδιαφέρον τους ως πηγή πληροφόρησης (22%) όπως και οι μηχανές αναζήτησης (21%), αφήνοντας πιο πίσω τις ανεξάρτητες ενημερωτικές σελίδες (14%). Παρά την ανάπτυξη τον περυσινό Μάρτιο από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ενωσης μιας υπηρεσίας ελέγχου της αλήθειας της πληροφορίας, ωστόσο η παραπληροφόρηση καλά κρατεί. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για τα fake news, το 37% των Ευρωπαίων πέφτουν θύματα παραπληροφόρησης από τις ειδήσεις μία φορά την ημέρα ενώ τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα το 31%.