Βιβλικός κόσμος

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Κόντε, στη μάχη του με το Βερολίνο για το ζήτημα της ευρωπαϊκής βοήθειας στην αντιμετώπιση των συνεπειών του ιού, αναφέρθηκε στην Ελλάδα λέγοντας στους Γερμανούς ότι κανείς δεν ξεχνά τι έκανε η Ευρώπη στους Ελληνες – και ότι δεν θα επιτρέψει να γίνουν τα ίδια και τώρα: μιλούσε για την πτώχευση του 2010. Η νέα κρίση, της πανδημίας, βρήκε την Ελλάδα ακριβώς στα δέκα χρόνια της προηγούμενης, αυτής του χρέους. Στις 23 Απριλίου 2010, η Ελλάδα έγινε η πρώτη χώρα της ΕΕ που προσέφυγε στο ΔΝΤ προκειμένου να αποφύγει την πτώχευση. Η κυβέρνηση Παπανδρέου προκάλεσε, υπό συνθήκες που ακόμα και σήμερα δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί ούτε καν σχετικά με την απόλυτη αναγκαιότητά τους, το αίτημα αυτό. Οχι μόνον προς το ΔΝΤ, αλλά και προς τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης. Αποτέλεσμα υπήρξε η διαμόρφωση του μηχανισμού διεθνούς οικονομικού ελέγχου που έγινε γνωστός με διάφορα ονόματα διαδοχικά: η τρόικα, οι θεσμοί κοκ. Ο μηχανισμός αυτός επέβαλε την τήρηση των όρων των λεγόμενων «Μνημονίων» που ξεκίνησαν με την πρώτη «Σύμβαση δανειακής διευκόλυνσης» 80 δισ. ευρώ, στις 8 Μαΐου 2010. Από τότε, πέρασαν δέκα χρόνια και έγιναν πάρα πολλά στην Ελλάδα. Τι άφησαν πίσω τους;

Παρά τα όσα θέλουν πολλοί να λένε και, ίσως και να πιστεύουν, τα δέκα πρώτα χρόνια του διεθνούς οικονομικού ελέγχου δεν είναι τίποτα άλλο παρά τα δέκα πρώτα χρόνια. Το μύθευμα ότι όλα αυτά έχουν δήθεν τελειώσει, στο οποίο καταφεύγουν οι πολιτικές δυνάμεις σε πλήρη μάλιστα ομοφωνία, είναι ό,τι πιο εξωπραγματικό μπορεί να φανταστεί κανείς. Η Ελλάδα όχι απλώς θα βρίσκεται για πολλές δεκαετίες υπό σκληρό διεθνή οικονομικό έλεγχο, αλλά, ακόμα χειρότερα, θα βρίσκεται δέσμια του χρέους που έχει σήμερα πολλαπλασιαστεί από εκείνο που είχε η χώρα όταν αναγκάστηκε να καταφύγει στους δανειστές της. Και όσο το δημόσιο χρέος μεγάλωνε, τόσο η οικονομία συρρικνωνόταν: χάθηκε περίπου το ένα τρίτο του ΑΕΠ σε αυτά τα χρόνια, ενώ, ταυτόχρονα, περίπου μισό εκατομμύριο παραγωγικοί νέοι άνθρωποι, κατά τεκμήριο οι ικανοί να επιβιώσουν επαγγελματικά σε ξένα περιβάλλοντα, έφυγαν για πάντα από την Ελλάδα, με όλα αυτά που κάτι τέτοιο συνεπάγεται ως επιπλέον καταστροφές για το μέλλον της.

Οταν ξεκίνησαν αυτά τα προγράμματα, πολλοί ήταν εκείνοι που, με καλή πίστη, τα θεωρούσαν «σωτήρια» για την ελληνική οικονομία. Τώρα, ουδείς πια αναφέρεται σε αυτά με τέτοια ορολογία η οποία τότε ήταν η κυρίαρχη στον δημόσιο λόγο. Σήμερα, η Ευρώπη βρέθηκε μπροστά στη φονική πανδημία. Η ορολογία που κυριάρχησε στην αρχή, ήταν επικεντρωμένη στην «αλληλεγγύη» – αλλά κι αυτή κατέρρευσε, εν προκειμένω πολύ πιο γρήγορα: η Ευρώπη δεν στήριξε: αντίθετα, είδε όλη αυτή την τραγωδία πιο πολύ σαν ευκαιρία ηγεμονίας μέσα από νέους επαχθείς δανεισμούς – εξ ου και η πιο πάνω φράση του Κόντε.

Μέσα σε δέκα χρόνια, ήρθαν δύο μεγάλες απανωτές καταστροφές, περίπου όπως στην Παλαιά Διαθήκη, στα σκληρά βιβλικά χρόνια των γραφών. Και έφεραν έναν επίσης σχεδόν βιβλικό κόσμο, όπου τα πάντα είναι υπό αίρεση, όπου η σταθερότητα και η ασφάλεια είναι πια άγνωστες έννοιες. Εναν νέο κόσμο, που θα φανεί στην πλήρη ανάπτυξή του μετά το πέρασμα του ιού, τον οποίο πολλές εξουσίες ανά τον πλανήτη ήδη τον χρησιμοποιούν για τους δικούς τους στόχους που ουδεμία σχέση με το κοινό συμφέρον έχουν. Εναν κόσμο κάθε μέρα και πιο δύσκολο, όλο και πιο σκοτεινό.