Να μη γίνει η Δικαιοσύνη {LF}ο χαμένος της κρίσης

Μετά από έναν μήνα αποτελεσματικής εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων και με ήδη εκκινούσα τη συζήτηση για τον τρόπο της σταδιακής επανέναρξης των κρατικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, ήδη έχουν υπάρξει θεαματικές μεταβολές στις λειτουργίες αυτές. Κορυφαίο παράδειγμα η εκπαίδευση, όπου σε όλες τις βαθμίδες της η εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται από απόσταση. Παρακολουθώ, όχι χωρίς ζήλεια ομολογώ, τα παιδιά μου, ένα στη μέση και δύο στην ανώτατη εκπαίδευση, να κλείνουν έναν μήνα ήδη απολύτως προσαρμοσμένα στη συμμετοχή τους στην εκπαίδευση από το σπίτι. Επίσης τους πολλούς φίλους στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και στον δημόσιο, να εξακολουθούν την προσφορά εργασίας με τα μέσα που μέχρι τώρα είχαν στη διάθεσή τους, χωρίς επιπλέον δαπάνες από τον εργαζόμενο ή τον εργοδότη. Το σημαντικό δεν είναι μόνο ότι η μεταβολή αυτή θα αποτελέσει σημαντικό εφόδιο για το μέλλον, αλλά σήμερα κυρίως το ότι η εξ αποστάσεως εργασία θα διευκολύνει και θα κάνει πιο ευέλικτο και ασφαλές το μεταβατικό στάδιο που θα χρειαστεί για την ασφαλή επάνοδο της κοινωνικής ζωής σε φυσιολογικούς ρυθμούς.

Ενώ όμως παρατηρούνται μεγάλες προσπάθειες για την εξ αποστάσεως εργασία σε όλους τους σημαντικούς τομείς της δημόσιας ζωής, απουσιάζει οποιαδήποτε προσπάθεια για τη θεσμοθέτηση τέτοιων ρυθμίσεων στην απονομή της δικαιοσύνης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Δικαιοσύνη, ως ανεξάρτητη εξουσία και βασικό θεσμικό αντίβαρο για την κοινωνική εξισορρόπηση, αποτελεί τη σημαντικότερη κρατική λειτουργία για την ομαλή κοινωνική πορεία. Ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης της υγειονομικής κρίσης μέχρι στιγμής  είναι η αποχή από την εκδίκαση της συντριπτικής πλειονότητας των υποθέσεων, χωρίς να έχει γίνει ούτε μια παρέμβαση, σε οποιοδήποτε επίπεδο, είτε νομοθετικό, με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου ή υπουργική απόφαση, είτε διοικητικό, με εγκύκλιο, για την εκτέλεση οποιασδήποτε διαδικαστικής πράξης με ηλεκτρονικό τρόπο.

Στον χώρο μάλιστα της Δικαιοσύνης υπάρχει το παράδοξο ότι, ενώ ένα υπερμέγεθες ποσοστό των απασχολουμένων – δικαστών, εισαγγελέων, δικηγόρων και γραμματέων – για τη διεκπεραίωση της εργασίας του χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό υπολογιστή, με δικές του δαπάνες, δημιουργεί και επεξεργάζοται ψηφιακά αρχεία, η άμεση παράδοση της εργασίας του γίνεται με τον παραδοσιακό προτεχνολογικό τρόπο.

Το εντελώς παράδοξο και ανησυχητικό είναι ότι η απονομή της δικαιοσύνης στη χώρα μας αποτέλεσε και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της κρατικής λειτουργίας σε ό,τι αφορά τον χρόνο της απονομής της. Θεωρείται μάλιστα ότι η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης θα δώσει πολλαπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης της χώρας. Παράλληλα η ψηφιοποίηση της λειτουργίας της θεωρείται πλέον το κρίσιμο μέγεθος για την επίτευξη της επιτάχυνσης.

Η υγειονομική κρίση και η κοινωνική αποστασιοποίηση λειτούργησαν παράλληλα και ως επιταχυντής της πορείας προς τη λεγόμενη 4η βιομηχανική επανάσταση. Στον χώρο όμως της Δικαιοσύνης δεν κινείται τίποτε προς αυτή την κατεύθυνση, παρά την υποδομή σε προσωπικό και εξοπλισμό. Επείγουν επομένως ο άμεσος σχεδιασμός και η εισαγωγή της εξ απόστασης λειτουργίας της Δικαιοσύνης, όπου αυτό είναι άμεσα εφικτό, όπως στη διαδικασία των δικαστικών συμβουλίων, είτε δικαιοδοτικά για την έκδοση βουλευμάτων είτε διοικητικά για την υπηρεσιακή κατάσταση δικαστικών λειτουργών και υπαλλήλων.

Πολύ ανησυχητικό είναι και το γεγονός ότι σε όλον τον πλούσιο δημόσια διάλογο για την κλιμακωτή αποκλιμάκωση και τη σταδιακή άρση των μέτρων ή αντικατάστασή τους με ελαφρότερα, που γίνεται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αλλά και από όλους τους παράγοντες του δημοσίου βίου, απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στο πώς θα γίνει η διαδικασία αυτή στην Δικαιοσύνη. Ας μη γελιόμαστε, ο τρόπος που λειτουργούσε η Δικαιοσύνη από υγειονομική άποψη δημιουργεί υπερεστίες μετάδοσης του ιού. Οποιαδήποτε μέτρα και αν αρθούν, η άρση θα έχει ολέθριες επιπτώσεις αν δεν διασφαλιστεί η αποτροπή συγκέντρωσης προσώπων κατά τη διεξαγωγή των διαδικασιών απονομής της δικαιοσύνης.

Ας μη χάσουν η Δικαιοσύνη και η χώρα και αυτή την ευκαιρία.

Ο Ευστάθιος Βεργώνης είναι αντεισαγγελέας Εφετών Αθηνών, μέλος του ΔΣ της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων