Αγνωστες στιγμές μιας ηρωικής διαδρομής

Εικόνα πρώτη: Μεσημέρι Δευτέρας και οι καμπάνες χτύπησαν πένθιμα στην Παναγιά την Απεραθίτισσα στην Απείρανθο της Νάξου. Η γενέτειρα του Μανώλη Γλέζου δεν τον ξέχασε. Καμάρι της εξάλλου, για χρόνια κοινοτάρχης και πρωτοπόρος μιας σχεδόν αμεσοδημοκρατικής τοπικής αυτοδιοίκησης με πλούσιο περιβαλλοντικό έργο – before it was cool – επέστρεφε συνεχώς εκεί.

Εικόνα δεύτερη: Δευτέρα. Σε μπαλκόνια της Αθήνας άνθρωποι χειροκροτούν, ενώ πέφτει η νύχτα. Αυτή τη φορά όχι για το ηρωικό προσωπικό του ΕΣΥ και τη μάχη με την πανδημία. Μα για τον Γλέζο που έφυγε στα 98 του έτη, πλήρης αγώνων. Την ίδια ώρα οι ανακοινώσεις από φορείς, κόμματα, οργανώσεις, πρόσωπα ακόμη και χθες μέχρι αργά το απόγευμα εξεδήλωναν τη θλίψη τους για την αποδημία του εμβληματικού αγωνιστή της Αριστεράς. Ανάμεσά τους, δύο πολιτικοί του αντίπαλοι και πρώην πρωθυπουργοί. Ο Αντώνης Σαμαράς που είπε: «Ο Μανώλης Γλέζος υπήρξε ένας παθιασμένος αγωνιστής για τα πιστεύω του μέχρι το τέλος της ζωής του». Και ο Κώστας Καραμανλής: «Αναγνωρίζουμε στο πρόσωπό του το σύμβολο της ηρωικής αντίστασης του λαού μας στον ναζισμό».

Τι κάνει όμως ανθρώπους από ετερόκλητα φάσματα να μιλούν τόσο θερμά για τον Γλέζο; Η παράτολμη πράξη του, μαζί με τον Λάκη Σάντα, να αποκαθηλώσουν τη ναζιστική σημαία απ’ την Ακρόπολη τον Μάη του 1941; Ή μια διαδρομή και ζωή ενός αιώνα που είχε θυσία, ανιδιοτέλεια, καθαρότητα; Ο Μανώλης Γλέζος συνδέθηκε και συνδιαμόρφωσε τις μεγάλες στιγμές της νεότερης πολιτικής και κοινωνικής μας Ιστορίας. Από τις πρώτες παρέες που συμμετείχε ως νέος και φοιτητής της Ανωτάτης Εμπορικής (φίλος με Σάντα και Αντώνη Μοσχοβάκη).

Μέχρι τα πρώτα ιδεολογικά σκιρτήματα, τη στράτευση στην ΕΠΟΝ, το ΕΑΜ, τις φυλακίσεις και τις διώξεις εν μέσω Κατοχής, Εμφυλίου αλλά και μετεμφυλιακών χρόνων. Ο ίδιος πάντως επέμενε σε μια καθολικότητα της αντίστασης. Μεταγενέστερα όταν μιλούσε σε ακροατήρια σε αυτό στεκόταν. Πως για παράδειγμα, η πράξη του να κατεβάσει τη ναζιστική σημαία, τον καθιστούσε μαζί με τον Σάντα φορείς απλώς μιας συλλογικής πρόθεσης. Θύμιζε την ιστορία του αστυνομικού Παναγιώτη Βουτόπουλου, που τους έπιασε στην Καπνικαρέα την ώρα που έφευγαν αλλά έκανε τα στραβά μάτια και τους άφησε.

ΠΛΗΡΩΣΕ ΑΚΡΙΒΑ. «Ηταν πατριώτης», θα πουν 40 χρόνια μετά σε τηλεοπτική εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού, ο Σάντας και ο Γλέζος. Ηταν αυτή η μεγαλοψυχία που έβλεπε τα πράγματα. Ο τρόπος που στεκόταν πάνω απ’ τις αντιμαχίες και παρά το γεγονός πως υπήρξε πρόσωπο που πλήρωσε με βαρύ κόστος τις ιδέες του. Φυλακίσεις, καταδίκες σε θάνατο, εξορίες. Τον Δεκέμβριο του 1958 συλλαμβάνονται δεκαεπτά στελέχη της ΕΔΑ. Μεταξύ τους και ο Γλέζος. Κατηγορία, η κατασκοπεία υπέρ της ΕΣΣΔ. Στο Παρίσι ιδρύεται «Διεθνής Επιτροπή για την υπεράσπιση του Μ. Γλέζου». Καταδικάζεται σε πέντε χρόνια φυλακή. Στις 2 Ιουλίου του 1959, ο Πάμπλο Πικάσο σχεδιάζει έναν «Παρθενώνα». Στην κορυφή του αετώματος στέκεται η μορφή του Γλέζου να εγείρει μια σημαία με το περιστέρι της ειρήνης.

Συνοδοιπόρος του Γρηγόρη Λαμπράκη, εξέχων μέλος των κινημάτων του ΄60 (και ως πρόεδρος της ΕΔΑ). Μαχόμενος δημοσιογράφος και μάλιστα διευθυντής σε Ριζοσπάστη, Αυγή. «Σχισματικός» της Αριστεράς αφού διαφώνησε με την επέμβαση της ΕΣΣΔ στην Τσεχοσλοβακία το ’68. Αθεράπευτα ριζοσπαστικός. Δεν δίστασε να ταχθεί με τον απεργό πείνας Χρήστο Ρούσσο. Με τους καταληψίες του Χημείου τον Μάη του ’85, που οργάνωσε διαδήλωση για να τους φυγαδεύσει. Να πάει στην κηδεία των μελών της RAF στη Στουτγάρδη με τον Γιώργο Βότση και τον Παναγιώτη Κανελλάκη. Να κατέβει στις αντιμνημονιακές διαδηλώσεις. Αλλά και να ασκήσει σκληρή κριτική στην κυβερνώσα Αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ μετά το 2015.