«Περιμένω πάντα την έκπληξη από τα έργα μου»

Οταν τη συστήνουν, συχνά μαζί με το όνομά της αναφέρουν τη φράση «τη γνωρίζετε, σίγουρα, από τους Κολυμβητές της». Και είναι αλήθεια ότι η δουλειά της Μαρίας Φιλοπούλου έχει ως σήμα κατατεθέν το υγρό στοιχείο: ανθρώπινες φιγούρες, συχνά γυμνές, που κολυμπούν στα γαλανά νερά του Αιγαίου, ξαπλώνουν δίπλα στο κύμα, αφήνονται στην κάθαρση που προσφέρει το νερό καθώς πέφτει με ορμή από τους καταρράκτες.

Το ζωγραφικό της σύμπαν όμως δεν περιστρέφεται μόνο γύρω από το νερό, που εισέβαλε στον καμβά της από το 2002. Περιλαμβάνει τα έργα στα οποία έχει αποδώσει όσα έβλεπε από την τζαμαρία του εργαστηρίου της στο Παρίσι όσο ήταν φοιτήτρια. Τη σιδερένια σκάλα που κυριαρχούσε στο πρώτο της ατελιέ στην Αθήνα, σε ένα παλιό νεοκλασικό στην οδό Τροφωνίου, και συνδιαλεγόταν περίεργα με το δυνατό ελληνικό φως. Τα θερμοκήπια στον Σχοινιά τα οποία επισκεπτόταν σε μια εποχή που δεν υπήρχε ψυχή, όπως λέει, και μέσω των οποίων εμμέσως επέστρεφε στην παιδική της ηλικία, καθώς ο πατέρας της ήταν γεωπόνος. Εικόνες που βρήκαν καταφύγια στα έργα της και τελικά συνέθεσαν τους «Προσωπικούς παραδείσους» της, όπως είναι και ο τίτλος της αναδρομικής έκθεσής της με 14 έργα από τη Συλλογή Σωτήρη Φέλιου, καθώς και από ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές σε επιμέλεια δική της και του ζωγράφου Αλέξη Βερούκα και με κείμενα που υπογράφουν οι ιστορικοί τέχνης Ελισάβετ Πλέσσα και Χριστόφορος Μαρίνος.

Χωράει μια διαδρομή τριών δεκαετιών σε 14 έργα;

Είναι μια ενδεικτική επιλογή – αναγκαστικά περιορισμένη λόγω του χώρου – ώστε να δίνει στον επισκέπτη μια καλή αίσθηση της πορείας μου από τα έργα που έκανα ακόμη από την περίοδο της σχολής με τις τζαμαρίες έως ένα έργο που το πειράζω ως την τελευταία στιγμή.

Πώς έγινε η μεταστροφή και από τον κλειστό χώρο του εργαστηρίου σας στο Παρίσι και το εσωτερικό  των θερμοκηπίων καθιερωθήκατε ζωγραφίζοντας ανθρώπους λουσμένους στο φως να απολαμβάνουν τη θάλασσα;

Είχα πάντα μια εμμονή με το φως και γι’ αυτό ζωγράφιζα στην αρχή την τζαμαρία του εργαστηρίου μου. Ηταν μόδα ο κλειστός χώρος και ταμπού να ξεφύγεις από αυτό. Η μετάβαση ωστόσο έγινε σταδιακά, όταν επέστρεψα στην Ελλάδα και ήρθα αντιμέτωπη με το ελληνικό φως, το οποίο με τον καιρό εξελίχθηκε σε μεγάλη αγάπη και τελικά σε εμμονή, όπως και η σχέση μου με το νερό. Οι κολυμβητές αποτελούν το αντίδοτό μου προς την καθημερινότητα. Ολες αυτές οι αντανακλάσεις, τα παιχνιδίσματα του νερού, μου ανοίγουν την όρεξη να δημιουργήσω τον δικό μου κόσμο. Οσο ανακαλύπτω πράγματα σε σχέση με την απόδοση του νερού στον καμβά, ανακαλύπτω και πράγματα και για μένα. Κι αυτό είναι κάτι μαγικό.

Μια αναδρομική έκθεση 11 χρόνια μετά την προηγούμενη ανάλογη έκθεσή σας, στη Σύρο. Ποιες διαφορές διαπιστώνετε στην προσέγγισή της δουλειάς σας αυτή τη φορά;

Είναι διαφορετική εμπειρία τώρα. Ξαναβλέπω έργα που είχα να δω καιρό, ενώ παράλληλα προστίθεται ένα επιπλέον κομμάτι της δουλειάς μου, όπως οι καταρράκτες, που δεν υπήρχαν τότε. Αισθάνομαι συγκίνηση, καθώς πρόκειται για τα νιάτα μου, τη ζωή μου. Δεν θα μπορούσα σήμερα να κάνω ένα έργο που είχα φτιάξει το 1993. Είμαι ο ίδιος άνθρωπος και ταυτοχρόνως εντελώς διαφορετικός. Περιμένω κι εγώ να έρθω αντιμέτωπη με την έκπληξη βάζοντας απέναντι τα έργα μου από το 1986 έως σήμερα.

Το ευρύ κοινό σάς έχει γνωρίσει, αλλά και ταυτίσει, με τους Κολυμβητές σας. Αισθάνεστε ότι κατά κάποιον τρόπο σάς έχουν εγκλωβίσει;

Οταν ξεκίνησα να ζωγραφίζω τους Κολυμβητές το 2002, το συγκεκριμένο θέμα δεν υπήρχε ως εικόνα και φοβόμουν ότι δεν θα έχει και ανταπόκριση. Δεν αισθάνομαι καθόλου εγκλωβισμένη, διότι οι Κολυμβητές είμαι εγώ. Οταν βρίσκομαι στο νερό, μαγεύομαι. Λατρεύω τις ανεξάντλητες δυνατότητες που μου δίνουν ο βυθός και το σώμα όταν χάνει τη βαρύτητά του. Με γοητεύει όταν είναι χαλαρό, αφημένο  έξω από τα προβλήματά και χάνει τη βαρύτητά του. Οι Προσωπικοί Παράδεισοι είναι μέρη που μπορώ να καταφύγω, βρίσκονται έξω από κάθε πρόβλημα.  Είτε πρόκειται για τις Τζαμαρίες, είτε για τα Θερμοκήπια, είτε για τους Κολυμβητές, για μένα όλα είναι φωλιές. Το νερό για μένα είναι η ζωή μου, το οξυγόνο μου.

Υπάρχουν τελικά παράδεισοι στις μέρες μας;

Για μένα υπάρχουν όταν καταφεύγω στο νερό. Εκεί αισθάνομαι γαλήνια, ήρεμη. Είναι πολύτιμη ώρα. Οταν το ζωγραφίζω, είναι σαν να προσπαθώ να το προστατεύσω. Αισθάνομαι να ησυχάζει η ψυχή μου.

INFO{CR}Η αναδρομική έκθεση της Μαρίας Φιλοπούλου είναι προγραμματισμένο να εγκαινιαστεί απόψε στον χώρο «16 Φωκίωνος Νέγρη». Διάρκεια: έως 16 Μαΐου