Ο νικητής τα παίρνει όλα;

Είναι στυγνά ρεαλιστικό, αλλά και απολύτως λογικό: η κυβέρνηση χειρίστηκε την αλλαγή του εκλογικού νόμου έχοντας στο μυαλό της πως το διάστημα από σήμερα έως την ώρα της κάλπης θα θυμίζει σε ύφος το γνωστό τραγούδι των ABBA. Η διάταξη που θέτει προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής δεν διαφέρει από τη συνταγή που ακολούθησε κάθε ελληνικό κόμμα που κράτησε τα ηνία της εξουσίας. Συμφέρει, βασικά, το ίδιο το κόμμα που την εμπνεύστηκε. Το μπόνους στον πρώτο, λόγω της κλίμακας που χρησιμοποιείται, μπορεί να μην είναι εξόφθαλμα μεγάλο, δίνει όμως την απαιτούμενη ώθηση και μια εύλογη κοινοβουλευτική πλειοψηφία σε όποιον σχηματισμό εκλεγεί με τα νούμερα που εξελέγη η ΝΔ τον περασμένο Ιούλιο.

Υπό μια έννοια, είναι ένας νόμος που προσφέρει σταθερότητα, χωρίς να δημιουργεί άγχος για διπλές κάλπες σε αχρείαστο ή επικίνδυνο χρόνο. Από την άλλη, όμως, ανακυκλώνει την ίδια νοοτροπία στην οποία βασίστηκε ο ΣΥΡΙΖΑ για να δικαιολογήσει την καθιέρωση της απλής αναλογικής – που, στα ελληνικά δεδομένα, μόνο δυσκολίες μπορεί να δημιουργήσει στον σχηματισμό κυβέρνησης. Η συναίνεση συνεχίζει να μην είναι απαραίτητη, το σύστημα παραμένει δικομματικό και, όπως θα έλεγαν οι ABBA, ο νικητής για άλλη μια φορά τα παίρνει όλα. Ο νέος νόμος, βέβαια, έχει μια ενδιαφέρουσα υποσημείωση. Το μπόνους του πρώτου δίνεται μόνο σε κόμματα και όχι σε συνασπισμούς κομμάτων. Που όχι μόνο πάει να πει πως σχήματα όπως το Κίνημα Αλλαγής δεν θα το πάρουν ποτέ (οι πιθανότητες, έτσι κι αλλιώς, δεν είναι με το μέρος τους), όμως δεν θα το πάρουν ούτε δύο κόμματα που ενδεχομένως επιχειρήσουν κοινή κάθοδο στην κάλπη. Η αίτηση αντισυνταγματικότητας απορρίφθηκε. Πώς αλλιώς; Η διάταξη ίσχυε κανονικότατα επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ πριν τη νομοθέτηση της απλής αναλογικής. Ομως η επαναφορά της δείχνει πως η κυβέρνηση δεν είναι όσο άνετη θέλει να φαίνεται. Ή τέλος πάντων, φυλάει τα νώτα της, κάνοντας ακόμα πιο δύσκολη την επίτευξη μιας συμφωνίας που θα την άφηνε εκτός.

Habemus νέο εκλογικό νόμο, λοιπόν. Ομως όχι ακόμα – τα κόμματα πρέπει πρώτα να περάσουν τον σκόπελο της απλής αναλογικής. Κι εκεί τα πράγματα είναι το ίδιο περίπλοκα για όλους. Για τη σημερινή κυβέρνηση, που «καίει» τις πιθανότητες συναίνεσης με τις συνεχείς δημόσιες δηλώσεις περί διπλής κάλπης, ποντάροντας σε μια δύναμη που πρέπει να διατηρήσει αν θέλει να επανεκλεγεί με τους όρους της. Για την αξιωματική αντιπολίτευση, που αν δεν πετύχει η συνταγή του «προοδευτικού μετώπου» χάνει το πιο δυνατό της χαρτί, τον πιο εύκολο δρόμο για την επάνοδό της στην εξουσία – και μαζί, το αφήγημά της τόσο για την ήττα του 2019 όσο και για τον ρόλο της στο πολιτικό σύστημα. Και, βέβαια, για το τρίτο κόμμα, που πρέπει να αποφασίσει πώς θα διαχειριστεί την αυτονομία του. Αν, δηλαδή, θα πέσει θύμα κάποιου εκ των δύο μεγάλων ή αν θα καταφέρει να επιπλεύσει σε ένα περιβάλλον πίεσης από τη μία και την άλλη πλευρά. Ισως, μάλιστα, η στάση του Κινήματος Αλλαγής στις επόμενες εκλογές να είναι αυτή με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Σε μια κάλπη χωρίς μπόνους, τον πρώτο λόγο για τον σχηματισμό κυβέρνησης τον έχει ο «ρυθμιστής».

Κι αυτή η συζήτηση, όμως, δεν είναι ακόμα της παρούσης. Ή μήπως είναι;