Το «Τσερνόμπιλ» του ιρανικού καθεστώτος

«Η έκρηξη στο Τσερνόμπιλ ενδεχομένως ευθύνεται περισσότερο κι από ό,τι η πολιτική μου της περεστρόικας για τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, πέντε χρόνια αργότερα. Το Τσερνόμπιλ αναδείχθηκε σε κρίσιμη ιστορική καμπή: υπήρχε η περίοδος πριν και η περίοδος μετά την καταστροφή» είχε δηλώσει ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ τον Απρίλιο του 2006, στην 20ή επέτειο του πυρηνικού δυστυχήματος. Πολλοί αναρωτιούνται τώρα αν η από λάθος κατάρριψη ενός ουκρανικού αεροσκάφους με 176 επιβαίνοντες, την οποία η Τεχεράνη παραδέχθηκε έπειτα από τρεις ημέρες ψεμάτων, μπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα το «Chernobyl moment» του ιρανικού καθεστώτος.

Σύμφωνα με νέο βίντεο που δημοσιοποιήθηκε χθες το βράδυ από τους «New York Times», η κατάρριψη αυτή έγινε με δύο ιρανικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν με διαφορά 30 δευτερολέπτων από ιρανική στρατιωτική εγκατάσταση σε απόσταση 13 χιλιομέτρων από το αεροπλάνο. Κανείς από τους δύο πυραύλους δεν κατέρριψε αμέσως το αεροπλάνο, το οποίο φαίνεται στο βίντεο να έχει πάρει φωτιά και να κατευθύνεται κάνοντας κύκλους προς το αεροδρόμιο της Τεχεράνης.

Οι διαδηλώσεις που ακολούθησαν κατά του καθεστώτος είναι πλέον καθημερινές, ενώ πολλαπλασιάζονται οι καταγγελίες από γνωστούς καλλιτέχνες, αθλητές, τηλεοπτικούς παρουσιαστές και διανοουμένους, που τολμούν πλέον να γυρίσουν επιδεικτικά την πλάτη στην ηγεσία.

To Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Φατζρ, που πραγματοποιείται στην Τεχεράνη κάθε Φεβρουάριο στην επέτειο της Ισλαμικής Επανάστασης, βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης μετά την απόσυρση πολλών σκηνοθετών, ηθοποιών, αλλά και κριτών. «Δεν έχουμε δύναμη να συνεχίσουμε αλλά ούτε μπορούμε να κλαίμε σιωπηλοί» έγραψαν. Γνωστοί μουσικοί αποσύρθηκαν από το συνοδευτικό μουσικό φεστιβάλ ενώ ο Αλιρέζα Ασάρ, ένας δημοφιλής τραγουδιστής, ακύρωσε τις προγραμματισμένες συναυλίες του σε ένδειξη διαμαρτυρίας. «Δεν είμαστε πολίτες, είμαστε αιχμάλωτοι. Εκατομμύρια αιχμάλωτοι» έγραψε η ηθοποιός Ταρανέχ Αλιντούστι στους 5,8 εκατομμύρια ακολούθους της στο Instagram. Η Κίμια Αλιζαντέχ, η μοναδική γυναίκα Ολυμπιονίκης του Ιράν (χάλκινο μετάλλιο στο τάε κβον ντο το 2016) εγκατέλειψε τη χώρα δηλώνοντας πως «δεν θέλω να κάθομαι στο τραπέζι της υποκρισίας, των ψεμάτων, της αδικίας και της συκοφαντίας». Η Τζελαρέ Τζαμπάρι, παρουσιάστρια της κρατικής τηλεόρασης, παραιτήθηκε από κοινού με δύο συναδέλφους της με τα λόγια: «Συγχωρήστε με για τα ψέματα που σας έλεγα από την κρατική τηλεόραση επί 13 χρόνια». Και αυτά είναι μόνο κάποια παραδείγματα.

Σε νέο τηλεοπτικό του διάγγελμα, ο ιρανός πρόεδρος Χασάν Ροχανί δεσμεύτηκε ότι το Ιράν θα τιμωρήσει όλους όσοι ευθύνονται για το «ασυγχώρητο λάθος» της κατάρριψης του Boeing. Εκπρόσωπος του δικαστικού σώματος δήλωσε πως οι Αρχές συνέλαβαν ήδη «κάποια πρόσωπα», ανάμεσά τους όμως ήταν όπως αποκαλύφθηκε στη συνέχεια ο άνθρωπος που ανήρτησε στο Ιντερνετ βίντεο όπου διακρίνεται πύραυλος να πλήττει το ουκρανικό αεροσκάφος. Σύμφωνα επίσης με τις Αρχές, έχουν συλληφθεί 30 διαδηλωτές – αν και τα βίντεο που κυκλοφορούν δείχνουν ότι η καταστολή είναι πολύ αγριότερη. Ουκρανοί και Καναδοί εμπειρογνώμονες είχαν χθες συνάντηση με ιρανούς ομολόγους τους στο πλαίσιο της έρευνας που διεξάγεται: Καναδάς, Ουκρανία, Βρετανία και άλλες χώρες που θρηνούν θύματα θα συναντηθούν αύριο στο Λονδίνο προκειμένου να εξετάσουν μια προσφυγή στη Δικαιοσύνη κατά της Τεχεράνης, εν μέσω κλιμακούμενης κρίσης μεταξύ Ιράν και Βρετανίας, με την Τεχεράνη να χαρακτηρίζει χθες τον βρετανό πρεσβευτή «ανεπιθύμητο στοιχείο», κατηγορώντας τον ότι συμμετείχε σε παράνομη διαδήλωση διαμαρτυρίας. Οι 176 επιβαίνοντες στο μοιραίο αεροσκάφος, επεσήμανε πάντως ο καναδός πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό, θα βρίσκονταν ακόμα εν ζωή αν δεν υπήρχε η πρόσφατη κλιμάκωση των εντάσεων στην περιοχή, στην οποία συνέβαλε και η Ουάσιγκτον.

Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία ενέτειναν χθες την πίεση στο Ιράν και στο μέτωπο του πυρηνικού του προγράμματος, ενεργοποιώντας τον μηχανισμό επίλυσης διαφορών που προβλέπεται από τη συμφωνία του 2015. Η ΕΕ επεσήμανε πως στόχος δεν είναι η επαναφορά των κυρώσεων, αλλά η εξεύρεση λύσεων για την επιστροφή του Ιράν στην πλήρη συμμόρφωση. Σπάζοντας, ωστόσο, το κοινό μέτωπο, ο βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον δήλωσε έτοιμος να αντικαταστήσει τη συμφωνία του 2015 με τη νέα συμφωνία που επιδιώκει ο Ντόναλντ Τραμπ – κρίνοντας ότι ο αμερικανός πρόεδρος είναι «εξαιρετικός διαπραγματευτής».