Στο Γκάλιφαξ, {LF}αδελφοί μου, {LF}στο Γκάλιφαξ

Στα ακριβώς πενήντα χρόνια που ασκώ το επάγγελμα του μεταφραστή (περιστασιακά, και του δασκάλου μετάφρασης) είχα την ευκαιρία να το εμπεδώσω: εξίσου σημαντική με τη γνώση της γλώσσας από την οποία μεταφράζει κάποιος είναι η γνώση της γλώσσας-στόχου, της γλώσσας προς την οποία μεταφράζει. Με άλλα λόγια, στα καθ’ ημάς, η γνώση της ελληνικής. Από την κριτική του Δημήτρη Ραυτόπουλου στο «Βιβλιοδρόμιο» (13/7) για τη δίτομη «Ανθολογία ρωσικού διηγήματος» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) γίνεται πασιφανές πως ο μεταφραστής, Γιάννης Μότσιος, πριν και πάνω απ’ όλα στερείται επαρκούς (σχήμα οικονομίας αυτό, κοινώς understatement) γνώσης της ελληνικής γλώσσας.

Δεν γνωρίζω ρωσικά, ούτε έχω βέβαια άποψη για το πού ακριβώς τονίζεται κάθε ρωσικό όνομα. Ελα, όμως, που το θέμα μας δεν είναι αυτό. Είναι, όπως σωστά επισημαίνει ο Δημήτρης Ραυτόπουλος, τα «μεταφραστικά λάθη, οι ακυριολεξίες, οι ξύλινες γλωσσικά εκφράσεις» και τα «ελλειμματικά», «ρημαγμένα» ελληνικά του μεταφραστή. Και για όλα αυτά, για την ταμπακιέρα, ο Μότσιος στην απάντησή (;) του σιωπά. Με άλλα λόγια, «βγάλαμε καφέ, βγάλαμε και μέντα, μα για το φονικό [της ελληνικής γλώσσας] δεν είπαμε κουβέντα». Αντ’ αυτού, ο κρινόμενος μεταφραστής προτιμά να κάνει λόγο για «λίβελλο» με απροκάλυπτη πρόθεση τη «σκευωρία» (sic). Τι να πει κανείς; Οταν οι κριτικές ευλογάνε τον μεταφραστή με γενικολογίες, λέμε συχνά ότι είναι δημοσιοσχεσίτικες. Οταν επισημαίνονται γραμματικά, συντακτικά και πραγματολογικά ανοσιουργήματα, κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν λίβελλοι και σκευωρίες!

Ποιοι, αλήθεια, θα μπορούσαν να είναι αυτοί που εξύφαναν, απεργάστηκαν και υλοποίησαν την επιχείρηση συκοφάντησης του Γιάννη Μότσιου; Μήπως ο Μότσιος υπαινίσσεται ότι βάλλεται λόγω του παρελθόντος του, στον Γράμμο και στην Τασκένδη; Ισως τότε οι «λιβελλογράφοι» και οι «σκευωροί» θα μπορούσαν να είναι άνθρωποι της CIA, του ΝΑΤΟ και γενικώς των «διεθνών ιμπεριαλιστικών κέντρων». Με έδρα τους το Λάνγκλεϊ της Βιρτζίνια, το Λονδίνο ή ακόμα και το Γκάλιφαξ.