Η κληρονομιά του 20ού αιώνα, οι περιπέτειες {LF}της Ελλάδας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Σπύρος Ι. Ασδραχάς

Πρωτόγονη Επανάσταση –
Αρματολοί και κλέφτες (18ος-19ος αι.)

ΕΑΠ, σελ. 326

Τιμή 19 ευρώ

Σε αυτόν εδώ τον τόμο συγκεντρώνονται είκοσι κείμενα του ιδιαίτερα σημαντικού ιστορικού Σπύρου Ι. Ασδραχά (1933-2017) για τους θεσμούς κοινωνικής ενσωμάτωσης στην περίοδο του οθωμανισμού στην Ελλάδα. Την Ελληνική Επανάσταση του 1821 την είχε προαναγγείλει η Πρωτόγονη Επανάσταση, όπως την αποκαλεί, των ελλήνων κλεφτών και αρματολών σε εναλλασσόμενους ρόλους. Αφού πρώτα εντάσσει το φαινόμενο στο σύστημα κοινωνικών και ταξικών σχέσεων της οθωμανικής εξουσίας, είναι έτοιμος να αποδείξει το γιατί οι κλέφτες και οι αρματολοί δεν αποτελούσαν μια ομάδα περιθωριακών αλλά μια διαμορφούμενη πολεμική αριστοκρατία. Δεν έχουμε εδώ να κάνουμε με κάποιους περιθωριακούς, αντιθέτως το φαινόμενο αφορά μια νέα εξουσία που διαμορφώνει και τα όρια αυτής της Πρωτόγονης Επανάστασης.

 

 

Johann Paul Ernst Greverus

Ταξίδι στην Ελλάδα –
Μια περιήγηση το 1837

Μτφ., πρόλογος: Σάββας Μαυρίδης

Εκδ. Κλειδάριθμος, σελ. 336

Τιμή 15,50 ευρώ

Ο αρχαιολόγος ελληνιστής Γιόχαν Πάουλ Ερνστ Γκρέβερους επισκέφθηκε το 1838 την Ελλάδα για αρχαιολογικούς λόγους, για να αναζητήσει τα μνημεία που περιέγραφαν οι αρχαίοι έλληνες συγγραφείς. Παράλληλα όμως λειτούργησε ως οξυδερκής παρατηρητής της νέας χώρας. Δεν τον ενδιαφέρει μόνο η αρχαία Αθήνα των περιγραφών του Παυσανία, αλλά και η νέα Αθήνα καθώς και ο Μοριάς όπως διαμορφώνονται τότε. Κτίρια και δρόμοι αλλά και συμπεριφορές, ήθη, τρόπος ζωής, είναι αλήθεια με λίγο οριενταλισμό, όπως ήταν σύνηθες την εποχή, εμπίπτουν στο βεληνεκές της δικής του περιγραφής. Αφορισμοί όπως οι Ελληνες δεν έχουν αναπτύξει το αίσθημα του δικαίου αναμειγνύονται με μια αίσθηση αγάπης και θαυμασμού προς την Ελλάδα, αλλά σε πολλά σημεία και για τους Ελληνες.

 

 

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος

Φάσεις και αντιφάσεις
του ελληνικού κράτους
στον 20ό αιώνα, 1910-2001

Εκδ. Εστία, σελ. 230

Τιμή 15 ευρώ

Ο αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος με ευφυή και επιστημονικά άμεμπτο τρόπο κατορθώνει να δώσει απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα που ταλανίζουν την ελληνική και όχι μόνο επιστημονική κοινότητα, για τον βαθμό δυτικότητας του ελληνικού κράτους του 20ού αιώνα, για τον βαθμό εξάρτησής του, για το σε ποια χώρα τελικά ζούμε. Υποστηρίζει πως αν διαβάσουμε την ιστορία μας από το παρελθόν προς το παρόν προκύπτει ότι η Ελλάδα είναι το πιο επιτυχημένο παράδειγμα μετα- οθωμανικού κράτους, αν όμως τη διαβάσουμε από το τέλος προς την αρχή, αναδρομικά, αποκαλύπτονται οι διαχρονικά στρεβλές δομές του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού. Στο βιβλίο ακολουθεί και τις δύο διαδρομές. όχι για να αποδείξει το κοινότοπο πως η αλήθεια βρίσκεται στη μέση (στην επιστήμη δεν υπάρχουν αλήθειες στη μέση), αλλά για να αναδείξει από τη μια πλευρές που δικαιώνουν διαφορετικές ερμηνείες για τη φυσιογνωμία της χώρας μας και για να καταθέσει από την άλλη τη δική του ερμηνεία για την πορεία προς τον εκσυγχρονισμό του ελληνικού κράτους κατά τον 20ό αιώνα.

 

 

Αντώνης Λιάκος

Ο ελληνικός 20ός αιώνας

Πόλις, σελ. 740

Τιμή 27,70 ευρώ

Ενα ακόμη σημαντικό βιβλίο για την Ελλάδα του 20ού αιώνα. Ο καθηγητής Αντώνης Λιάκος αφενός εμβαθύνει με αυτό του το βιβλίο στην ιστορική πλευρά του θέματος, αφετέρου τονίζει επαρκέστατα και τη διάστασή του ως ατομικού βιώματος. Τα θέματα του όπως η επιρροή του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η συγκρότηση της Νέας Ελλάδας, η Ελλάδα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Εμφύλιος και οι μετεμφυλιακές συνθήκες, η Μεταπολίτευση και η πορεία προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση αποτελούν το ιστορικό υλικό που χρησιμοποιεί ο ιστορικός για να καταδείξει τη θέση της Ελλάδας στον παγκοσμιοποιημένο χώρο, αλλά και για αναλύσει με διεισδυτικότητα το πώς βλέπουν οι σύγχρονοι Ελληνες την ιστορία τους στη διάρκεια του 20ού αιώνα.

 

 

Σωτήρης Ριζάς

Βενιζελισμός και αντιβενιζελισμός

Στις απαρχές του Εθνικού Διχασμού 1915-1922

Εκδ. Ψυχογιός, σελ. 168

Τιμή 15,50 ευρώ

Διαβάζοντας το νέο βιβλίο του πολυγραφότατου ιστορικού Σωτήρη Ριζά μεταφερόμαστε στο ιστορικό πλαίσιο εντός του οποίου διαμορφώθηκε ο εθνικός διχασμός. Αυτός εκδηλώθηκε το 1915 και αποτέλεσε τη βασική διαίρεση της χώρας έως το 1936. Ενδιάμεσα είχαμε οδηγηθεί στο θλιβερό για τον ελληνισμό 1922. Η επταετία 1915-1922 χαρακτηρίζεται από τη σκληρή αναμέτρηση μεταξύ των δυο στρατοπέδων, του βενιζελισμού και του αντιβενιζελισμού. Αυτό που εδώ αξίζει είναι η συγγραφική προσέγγιση της σύγκρουσης όχι ως αποτέλεσμα μόνο προσωπικών φιλοδοξιών, αλλά κυρίως ως έκφραση γεωπολιτικών συμφερόντων πρωτίστως και εσωτερικών διαφοροποιήσεων στηριγμένων σε ρευστές κοινωνικές και ταξικές συμμαχίες κατά δεύτερο λόγο. Η γραφή, ως συνήθως, απολαυστική.

Γιώργος Α. Λεονταρίτης

Ιουλιανά 1965 –
Τα άγνωστα παρασκήνια

Εκδ. Καστανιώτης, σελ. 235

Τιμή 12 ευρώ

Ο πολύ γνωστός και πολύπειρος δημοσιογράφος Γιώργος Α. Λεονταρίτης έχει παρακολουθήσει από κοντά τα γεγονότα που διαμόρφωσαν τη μετεμφυλιακή Ελλάδα και οδήγησαν στη δικτατορία της 21ης Απριλίου. Εδώ χωρίς κομματισμό και στη βάση μαρτυριών ο συγγραφέας ανασυνθέτει την ιστορία των πρωταγωνιστών της περιόδου πριν από τα Ιουλιανά και κατά τη διάρκειά τους. Ανασυνθέτει και επικαιροποιεί το παζλ της κρίσης της οικογένειας Παπανδρέου με το παλάτι, το τι συνέβη με την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, το ποιος πραγματικά ήταν ο ρόλος του Ανδρέα Παπανδρέου και το ποιοι πολιτικοί αγωνίστηκαν για να μη  φτάσουμε στην κατάλυση της δημοκρατίας και το πώς αυτή θα μπορούσε να αποτραπεί. Στιγμές προσωπικών ιστοριών που συνθέτουν τη μεγάλη Ιστορία.

 

 

Ιάσονας Χανδρινός (επιμ.)

Ολη η νύχτα εδώ – Μια προφορική ιστορία της εξέγερσης
του Πολυτεχνείου

Εκδ. Καστανιώτης, σελ. 789

Τιμή 25 ευρώ

Σε αυτόν τον τόμο συγκεντρώνονται ογδόντα τέσσερις προφορικές μαρτυρίες ατόμων που συμμετείχαν στα γεγονότα του Πολυτεχνείου, μεταξύ αυτών δύο αξιωματικοί και δύο στρατιώτες. Πώς ξεκίνησε αυτή η εξέγερση, πόσο αυθόρμητη και πόσος σχεδιασμός υπήρξε σε αυτήν, ποιες ήταν οι σχέσεις των διαφορετικών κομματικών νεολαιών μέσα στο Πολυτεχνείο, πού συνέκλιναν και πού διαφοροποιούνταν οι εξεγερθέντες, πόσο μεγάλη ήταν η σημασία του ραδιοφωνικού σταθμού, να μερικά από τα θέματα που θίγουν οι συνεντευξιαζόμενοι. Ο σκοπός αυτών των μαρτυριών είναι η μελέτη της μικροϊστορίας της εξέγερσης και η αποκατάσταση της προσωπικής μαρτυρίας ως εργαλείου για την κατανόηση αυτής της τόσο σημαντικής περιόδου στην αντιδικτατορική δράση. Η εισαγωγή του Ιάσωνα Χανδρινού παρακολουθεί με προσοχή τα γεγονότα και τη βιβλιογραφία γύρω απ’ αυτά. Θα έπρεπε όμως τα όσα απαράδεκτα λέει ο ένας τουλάχιστον εκ των δυο αξιωματικών της χούντας να τύχουν ενός σχολιασμού για χάρη της εξέγερσης και των συντελεστών της.

 

 

Γιάννης Σεργόπουλος

Στο ΕΑΤ-ΕΣΑ

Εκδ. Πόλις, σελ. 175

Τιμή 14 ευρώ

Μια ακόμη μαρτυρία για τα χρόνια της δικτατορίας από έναν σεμνό νομικό και υπέροχο άνθρωπο που θεώρησε ότι δεν μπορεί να κρύβεται και απλώς να παρακολουθεί την ύβρι κατά της δημοκρατίας των χουντικών. Πλήρωσε με βασανιστήρια και φυλακίσεις την πραγματική αντιδικτατορική του δράση. Και όμως κατηγορεί τον εαυτό του και τους συναγωνιστές του ότι θα έπρεπε να είναι «πιο πείσμονες στον αγώνα μας για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για τη δημοκρατία, για την πατρίδα και την ελευθερία». Το βιβλίο όμως δεν είναι μόνο μια μαρτυρία, αλλά και μια κοινωνιολογική και ιστορική ανάλυση για τη φύση, τον χαρακτήρα της χούντας και των κατασταλτικών μηχανισμών της.

 

 

Δημήτρης Καλουδιώτης

Νέα κανονικότητα –
Δυνατότητες και περιορισμοί

Πρόλογος: Γιώργος Φλωρίδης

Εκδ. Κριτική, σελ. 157

Τιμή 9 ευρώ

Σε αυτό το σύντομο αλλά περιεκτικό σε πολιτικές προτάσεις βιβλίο ο συγγραφέας ξεκινά με αυτό που ονομάζει διπλή ηγεμονία, έναν διπλό λαϊκισμό (ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς και πολιτική ηγεμονία του ΠΑΣΟΚ). Αυτή η ηγεμονία προσπάθησε να συνεχιστεί και υπό την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, η οποία συγχώνευσε τις δυο ηγεμονίες σε μία. Σήμερα όμως παραδίδει τα πρωτεία στη νέα κανονικότητα. Μια κανονικότητα που κατά τον συγγραφέα φέρει φιλελεύθερα και συντηρητικά στοιχεία, αλλά κρίνεται απαραίτητη για να μπορέσει η χώρα να ακολουθήσει ένα νέο πολιτικό παράδειγμα υπέρβασης του λαϊκισμού και του κρατισμού. Ο συγγραφέας ρητά τρέφει πολλές ελπίδες στον Κώστα Μητσοτάκη για τη μετάβαση σε έναν άλλο πολιτικό – κομματικό κύκλο. Ενδιαφέρον βιβλίο που δίνει πολλές ελπίδες από τη μια, αλλά και δεν διασκεδάζει τους φόβους από μια κανονικότητα στην οποία απουσιάζει η Κεντροαριστερά από την άλλη.

 

 

Διαφωτισμός,
Φιλοσοφία, Πολιτική

Πασχάλης Κιτρομηλίδης

Στο όνομα της ελευθερίας

Πρόλογος Πέτρος Παπασαραντόπουλος

Εκδ. Επίκεντρο

Τιμή 11 ευρώ

Συμπεριλαμβάνονται εδώ 13 συνεντεύξεις του καθηγητή Πασχάλη Κιτρομηλίδη. Αυτός δεν είναι απλά ένας από τους σημαντικότερους γνώστες του ελληνικού και του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, αποτελεί και εκείνη την αλογόμυγα που τσιμπά τα στερεότυπα που κυριαρχούν στην ελληνική κοινωνία και τα οποία αφορούν απόψεις που εξετάζουν την ελληνική ιστορία μέσα από ένα ανορθολογικό και μεταφυσικό φάσμα. Γίνεται λόγος για την κριτική των αντιλήψεων περί ανάδελφου έθνους, περί της ελληνικής μοναδικότητας και άλλων παρόμοιων. Με ιδιαίτερη ενάργεια, με καθόλου φανατισμό αλλά με πολύ πάθος και σ’ αυτές του εδώ τις συνεντεύξεις, αναδεικνύει την ανάγκη ενός σύγχρονου Διαφωτισμού. Ο άξονας γύρω από τον οποίο κινούνται οι κρίσεις του είναι η έννοια της ελευθερίας.

 

 

Corine Pelluchon

Η ηθική της υπόληψης

Μτφ. Γιώργος Φαράκλας

Εκδ. Πόλις

Τιμή 18 ευρώ

Η καθηγήτρια Φιλοσοφίας και Ηθικής καταφεύγει στη φιλοσοφία όχι για να κολυμπήσει στα καθάρια νερά των ιδεών και της θεωρίας, αλλά για να ανασύρει απ’ αυτά εκείνες τις πνευματικές και ηθικές αξίες που μπορούν να κάνουν πιο ανθρώπινα τα σημερινά μοντέλα παραγωγής, ανάπτυξης και κατανάλωσης. Η εκ μέρους της συγγραφέως επίκληση στην ηθική της υπόληψης προσπαθεί να απαντήσει στα ερωτήματα για το ευ ζην, για τη σχέση ηθικής και πολιτικής. Για να το πετύχει αυτό με αριστοτεχνικό τρόπο ελίσσεται ανάμεσα στην παράδοση των αρετολογικών ηθικών του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, κάνει στάση στους Καρτέσιο, Ρουσό, Καντ, Φρόιντ, Ρολς και σε πολλούς άλλους φιλοσόφους με σκοπό να αναδείξει τη σημασία του ηθικού συναισθήματος για μια καλύτερη ζωή.

 

 

Ετιέν Ζιλσόν

Το πνεύμα της μεσαιωνικής φιλοσοφίας

Μτφ. Χρήστος Μαρσέλλος

Εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σ. 514

Τιμή 30 ευρώ

Στα είκοσι, υπό τη μορφή μαθημάτων, κεφάλαια ο  Γάλλος φιλόσοφος και ιστορικός των  φιλοσοφικών ιδεών θεωρεί όχι μόνο πώς υπάρχει ένα φιλοσοφικό πνεύμα στον Μεσαίωνα αλλά και πως αυτό αποτέλεσε τη βάση για τη συγκρότηση μιας χριστιανικής φιλοσοφίας. Διαπερνώντας την ελληνική παράδοση αυτό το πνεύμα της μεσαιωνικής φιλοσοφίας την οδηγεί να παραγάγει μια ειδικά χριστιανική κοσμοαντίληψη. Και για να μας πείσει γι’ αυτή του τη θέση προσεγγίζει με ιδιαίτερα σύνθετο τρόπο τις θέσεις των χριστιανών στοχαστών, από τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας ως τις μεγάλες μορφές του μεσαιωνικού χριστιανικού στοχασμού – κυρίως τη σκέψη των Αυγουστίνου, Θωμά Ακινάτη, Ιωάννη Σκώτου του Δούνς, Μποναβεντούρα,  Ανσέλμου της Κανταουρίας, Βερνάρδου του Κλαιρβ – πάνω στη σκέψη των οποίων διαμορφώθηκε η χριστιανική κοσμοθεωρία.

Σταύρος Ζουμπουλάκης

Ασπονδοι Αδελφοί

Εβραίοι, Χριστιανοί,
Μουσουλμάνοι, Εκδ.Πατάκη

Τιμή 12,20 ευρώ

Μικρά αλλά ιδιαιτέρως πυκνά κείμενα του συγγραφέα για τις σκοτεινές πλευρές των τριών μονοθεϊσμών. Πλευρές που οδηγούν στο μεταξύ τους μίσος και την αλληλοσφαγή. Μια εχθρότητα που δεν περιορίστηκε μόνο μεταξύ των τριών θρησκειών, αλλά αναπτύχθηκε και εντός τους. Το πρότυπο αυτού του μίσους βρίσκεται στον χριστιανικό αντιουδαϊσμό. Σήμερα η ακραία του μορφή είναι εκείνου του θρησκευτικού φανατισμού ο οποίος αποτυπώνεται στους απηνείς διωγμούς των χριστιανών στις ισλαμικές χώρες. Διωγμός που αποσιωπάται. Οι άραβες χριστιανοί και ο πολιτισμός τους φαίνεται να χάνεται και όχι απλά να κινδυνεύει. Βεβαίως στο βιβλίο καταγράφονται και φωτεινές εξαιρέσεις, χριστιανών οι περισσότερες, όπου η νηφαλιότητα αποκλείει τον φανατισμό. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι  χαρίζεται στον αντισημιτισμό των χριστιανικών εκκλησιών. Επίσης αναδεικνύει και τον τεράστιο ρόλο στην ανανέωση του καθολικισμού που έπαιξε η Β’ Βατικανή Σύνοδος το 1962-1965. Το κείμενο για τη γιορτή του Γιομ Κιπούρ στη μικρή Ισραηλιτική Κοινότητα των Ρωμανιτών της πόλης των Ιωαννίνων είναι συγκινητικό.

 

 

Marcel Mauss

Το έθνος

Το έθνος και ο διεθνισμός – Μια κοινωνιολογική αποτίμηση του μπολσεβικισμού

Μετάφραση – εισαγωγή Θεόδωρος Παραδέλλης

Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, σελ. 224

Τιμή €15,90

Τα τρία δοκίμια αυτού του έργου γράφτηκαν μετά τον Μεγάλο Πόλεμο, από το 1920 μέχρι το 1925. Παρ’ όλα αυτά είναι και σήμερα επίκαιρα. Η ενοποίηση και η ύπαρξη μιας εθνικής οικονομικής ζωής δεν αποτελούν από μόνες τους στοιχεία για να μιλάμε για έθνος, αν δεν συνοδεύονται από έναν πολιτισμό με τη δική του αισθητική, ηθική και γλώσσα. Και όλα αυτά κινούνται και κινούν τον αστερισμό της πολιτικής, στρατιωτικής, διοικητικής, νομικής και οικονομικής ενοποίησης. Η δε Ρωσική Επανάσταση δεν είναι έργο ενός έθνους αλλά το σύμβολο, το σύμπτωμα της πτώσης ενός καθεστώτος, του τσαρικού. Δεν είναι μια επανάσταση ενός έθνους όπως ήταν η αμερικανική, η γαλλική και η αγγλική. Είναι έργο εξωτερικών και εσωτερικών συγκυριών και όχι έργο μιας ζωντανής κοινωνίας που συγκροτεί με βίαιο τρόπο και με δική της βούληση μια νέα τάξη.

 

 

Miguel Abensour

Η δημοκρατία ενάντια στο κράτος

Ο Μαρξ και η μακιαβελική στιγμή

Μετάφραση-εισαγωγή Βίκυ Ιακώβου

Εκδ. Στάσει Εκπίπτοντες, σελ. 340

Τιμή 19 ευρώ

Αν κανείς έχει μάθει τον Μαρξ ως θεωρητικό της δικτατορίας του προλεταριάτου, θα βρει στον αντίποδα αυτό το βιβλίο. Εδώ ο καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας Μιγκέλ Αμπενσούρ παρακολουθεί τόσο τον νεαρό Μαρξ όσο και αυτών των κειμένων για τις επαναστάσεις του 1848 και κυρίως αυτών για την Κομμούνα του Παρισίου, για να φωτίσει πλευρές του μαρξικού έργου που αναδεικνύουν τη σημασία του πολιτικού και της δημοκρατίας. Ο Μαρξ κατηγόρησε τον Χέγκελ, αλλά όχι μόνον αυτόν, ότι υποτίμησε το πολιτικό. Ο συγγραφέας διακρίνει τη μακιαβελική  αλλά και τη σπινοζική στιγμή στον Μαρξ. Αυτός διαβάζει τον Μαρξ ως στοχαστή της χειραφέτησης και αρνητή του κράτους για χάρη της δημοκρατίας και του πολιτικού. Μόνο που η δημοκρατία  δεν είναι επιφαινόμενο του καπιταλισμού, ούτε όμως ανάγεται στην αντιπροσωπευτική μετριοπαθή διακυβέρνηση. Ιδιαιτέρως κατατοπιστική για τον συγγραφέα και το περιβάλλον της προβληματικής του βιβλίου είναι η εισαγωγή της Βίκυς Ιακώβου.

 

 

Παγκόσμια Ιστορία

William H. MacNeil

Επιδιώκοντας την ισχύ

Πόλεμοι, τεχνολογία και κοινωνίες από την αρχαιότητα έως σήμερα

Μτφ. Νίκος Ρούσος

Εκδ. Παπαδόπουλος, σελ. 476

Τιμή 26,90 ευρώ

Ο Καναδοαμερικανός Ουίλιαμ Χάρντι ΜακΝιλ υπήρξε ένας πολύ σημαντικός ιστορικός με πολλά βιβλία που επικεντρώνονται στα θέματα της πολιτικής και της οικονομικής ισχύος. Στα ελληνικά έχουμε μεταφρασμένο στον ίδιο εκδοτικό και το ελληνικού ενδιαφέροντος «Η μεταμόρφωση της Ελλάδας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Δεν είναι καινοφανής η θέση του συγγραφέα για την καίρια σημασία της ανάπτυξης των τεχνολογιών και κυρίως αυτών που εφαρμόζονται στον πόλεμο για την άνοδο και την πτώση ολόκληρων αυτοκρατοριών. Είναι όμως καινοφανής ο τρόπος που συνδέει αυτή την ανάπτυξη με την οικονομία και την πολιτική ισχύ. Παρακολουθούμε εδώ μια συναρπαστική κούρσα τριών: της τεχνολογίας, της οικονομίας και της πολιτικής ισχύος. Αυτή η κούρσα διασχίζει την ανάπτυξη του οπλισμού και των πολέμων από την αρχαιότητα, περνά στην περίοδο του κινεζικού εξοπλιστικού τεχνολογικού θαύματος, μετά είναι η σειρά της Ευρώπης από το 1600 έως τις Επαναστάσεις του 18ου αιώνα, οι δυο Παγκόσμιοι Πόλεμοι, για να τερματίσει στην κούρσα των εξοπλισμών μεταξύ δυτικού και σοβιετικού συνασπισμού. Τελειώνει με αισιόδοξα μηνύματα.

 

 

Eugene Rogan

Οι Αραβες

Μια ιστορία

Μτφ. Μενέλαος Αστερίου

Εκδ. Αλεξάνδρεια

Τιμή 37,10 ευρώ

Ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας της Μέσης Ανατολής Γιουτζίν Ρόγκαν έχει μια «εμμονή». Να αντιπαλέψει τα στερεότυπα του δυτικού κόσμου για τον αραβικό. Δεν καταθέτει όμως μια εξιδανικευμένη άποψη για τον αραβικό κόσμο, αλλά μια αποκαθαρμένη από κλισέ περιγραφή της ιστορίας του αραβικού κόσμου. Ξεκινάει από τις οθωμανικές κατακτήσεις του 16ου αιώνα, για να παρακολουθήσει την ιστορία των Αράβων την εποχή των ιμπεριαλισμών και τον ρόλο τους στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου και καταλήγει στη σημερινή εποχή της αστάθειας. Δίδαγμα; Μόνο μέσα από την ιστορία γίνεται κατανοητή η σημερινή σύγκρουση κοσμικών και ισλαμικών αξιών. Ενας κόσμος που, αντίθετα απ’ όσα μια οριενταλιστική προσέγγιση ορίζει, είναι ένας ποικιλόμορφος κόσμος που τον ενώνει μια κοινή ταυτότητα στη βάση της γλώσσας και της Ιστορίας. Ο αραβικός κόσμος όμως δεν είναι ενιαίος. Οι λαοί που τον απαρτίζουν έχουν τη δική τους αυτόνομη πορεία, αλλά όλοι μαζί αισθάνονται ότι τους ενώνει μια κοινή αραβική ιστορία.

 

 

Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργερ

Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας

Μτφ. Σπύρος Μοσκόβου

Εκδ. Εστία, σελ. 421

Τιμή 17,10 ευρώ

Δεν θα μπορούσε να έρθει σε καλύτερη συγκυρία η νέα μετάφραση αυτού του μεγάλου βιβλίου του γερμανού συγγραφέα και ακτιβιστή Εντσενσμπέργερ. Σε μια συγκυρία που  η γροθιά και ο κύκλος με το Α του αναρχισμού ταυτίζονται με τους «μπαχαλάκηδες». Ο συγγραφέας σ’ αυτό εδώ το κλασικό έργο. που αποτελεί ένα κολλάζ μαρτυριών για τη ζωή και τον θάνατο του μεγάλου αναρχικού Μπουεναβεντούρα Ντορούτι, του ήρωα του ισπανικού εμφυλίου, μας φέρνει σε επαφή με έναν άλλου είδους αναρχισμό. Εκείνο για τον οποίο υψηλότερη αξία έχει η ελευθερία του καθενός ανθρώπου ξεχωριστά. Με αφορμή τον Ντουρούτι και τον θάνατό του, μας μιλά για τον αναρχισμό που ως κίνημα αποστρέφεται, όπως και ο φιλελευθερισμός, κάθε μορφή εξουσίας που επιβάλλεται στον αυτόνομο άνθρωπο. Για ένα κίνημα που πιστεύει στην αλληλοβοήθεια, την αλληλεγγύη και την ατομική χειραφέτηση. Συγκλονιστικό ντοκουμέντο ιστορίας και μυθιστορίας.

Anne Applebaum

Ο κόκκινος λιμός

Ο πόλεμος του Στάλιν
εναντίον της Ουκρανίας

Μτφ. Μενέλαος Αστερίου

Εκδ. Αλεξάνδρεια, 2019, σελ. 453

Τιμή 24,38 ευρώ

Είναι ποτέ δυνατόν να υπάρχουν ηγέτες που για να τιμωρήσουν ολόκληρους λαούς. και όχι μόνο αυτούς που δεν τους στηρίζουν, τους οδηγούν στην πείνα και στον θάνατο; Για την Αν Αμπλεμπάουμ. καθηγήτρια, δημοσιογράφο και ιστορικό του δράματος των λαών που είχαν την ατυχία να ζήσουν στον «υπαρκτό σοσιαλισμό», είναι. Και αυτός ο ηγέτης δεν μπορούσε να είναι άλλος από τον Στάλιν. Τα τρία και περισσότερα εκατομμύρια θύματα των ουκρανών αγροτών (πέντε εκατομμύρια ήταν συνολικά οι νεκροί της περιόδου) δεν υπήρξαν θύματα μιας τυχαία λανθασμένης πολιτικής. Πέθαναν λόγω μιας εσκεμμένα «λανθασμένης» πολιτικής. Ο ουκρανικός λιμός της περιόδου 1931-1932 ήταν η απάντηση του Στάλιν στην αμφισβήτηση της αγροτικής πολιτικής του για υποχρεωτική ένταξη στα κολχόζ και την κατάργηση της μικροϊδιοκτησίας στον αγροτικό τομέα. Ενα βιβλίο-ράπισμα στα αποτελέσματα του ολοκληρωτισμού.

 

 

Ian Buruma

Ετος μηδέν – Μια ιστορία του 1945

Μτφ. Γιάννης Αβραμίδης

εκδ. Θύραθεν, σελ. 355

Τιμή: 16 ευρώ

Ο ολλανδός ιστορικός Ιαν Μπουρούμα συζητεί και αναλύει τα λεγόμενα ανθρώπων που ζούσαν το 1945 . Παραδίδει έτσι έναν πολυσύνθετο πίνακα των γεγονότων και των ψυχικών διαθέσεων των ανθρώπων που έζησαν το 1945. Ενα έτος όμως που προκαθόρισε το μελλοντικό πρόσωπο του μεταπολεμικού κόσμου. Το αίσθημα που κυριάρχησε στη μεταπολεμική επανεκκίνηση ήταν αυτό που ήθελε ένα «ηλιόλουστο πρωινό» να είναι το μέλλον του κόσμου. Το σύνθημα «ποτέ ξανά» ήταν στα χείλη των περισσοτέρων. Ο πόλεμος άλλαξε τις κοινωνικές και ταξικές ισορροπίες και ανέδειξε τα αιτήματα για μια παιδεία και υγεία για όλους. Και την ίδια στιγμή εμφανίστηκε η ιδέα πως τα εθνικά μεγαλεία μπορούσαν να ανακτηθούν μόνο μέσα σε μια ενωμένη Ευρώπη. Αν και από κάποια στιγμή και ύστερα η ευφορία της απελευθέρωσης ξεθώριασε, πολλοί από τους θεσμούς που καθιερώθηκαν εκείνα τα χρόνια του λαμπρού νέου ξεκινήματος παραμένουν έως σήμερα.

 

 

Βιογραφίες

Gareth Stedman Jones

Καρλ Μαρξ

Μεγαλείο και ψευδαισθήσεις

Μτφ. Πέτρος Γεωργίου

Πατακη, σελ. 794

Τιμή 32 ευρώ

Αν στο «Σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» ξεχωρίζει δύσκολα η μυθιστορία από την ιστορία, στο συγκλονιστικό βιβλίο του Γκάρεθ Στέντμαν Τζόουνς ξεχωρίζει πολύ δύσκολα η βιογραφία από την ιστορία των ιδεών. Αυτή η βιογραφία είναι μια από τις πιο σημαντικές, από τις πολυάριθμες, που έχουν γραφεί για τον Μαρξ. Και αυτό γιατί η συναρπαστική και ιδιαιτέρως δύσκολη ζωή του μεγάλου διανοητή συνυπάρχει με μια καλομελετημένη ανάλυση των ιδεών του. που σε κανένα σημείο δεν κουράζει, αλλά και σε κανένα σημείο δεν υπεραπλουστεύει αυτή την τόσο βαθυστόχαστη σκέψη. Ακολουθούμε τον νεαρό Μαρξ για να περάσουμε σ’ αυτόν των επαναστάσεων στα μέσα του 19ου αιώνα και αυτόν της Α’ Διεθνούς και γνωρίζουμε τον συγγραφέα σημαντικών πολιτικών και ιστορικών έργων και κυρίως τον συγγραφέα του «Κεφαλαίου». Μια εκπληκτικής ομορφιάς και γλαφυρότητας «βιογραφία» ιδεών. Αξίζει να τη διαβάσουν πάρα πολλοί.

 

 

Ρίτσαρντ Γουόλιν

Τα παιδιά του Χάιντεγκερ – Χάνα Αρεντ, Καρλ Λέβιτ, Χανς Γιόνας και Χέρμπερ Μαρκούζε

Μτφ. Μάνος Βασιλάκης

Επίμετρο: Περικλής Βαλλιάνος

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σελ. 482

Τιμή 22 ευρώ

Κατά τον  Ρίτσαρντ Γουόλιν, καθηγητή Ιστορίας και Συγκριτικής Φιλολογίας, το περίεργο δεν είναι τόσο η μετά τον πόλεμο αποκαθήλωση του Χάιντεγκερ, αλλά η στάση των γερμανοεβραίων μαθητών του Χάνα Αρεντ, Καρλ Λέβιτ, Χανς Γιόνας και Χέρμπερ Μαρκούζε. Σε διαφορετικό βαθμό ο καθένας -περισσότερο αθωωτική η Αρεντ, με πολλές αιχμές οι Λέβιτ και Γιόνας, αλλά και με τεράστιες επιρροές τους απ’ αυτόν, και λιγότερο αθωωτικός ο μαρξιστής Μαρκούζε – προσπάθησαν να πείσουν ότι η φιλοσοφία του «Είναι και Χρόνος», παρόλο που περιείχε τις διανοητικές παραδόσεις ενός αντιδυτικού Geist, δεν οδηγούσε αναπόφευκτα στον ναζισμό. Αγνόησαν δηλαδή το γεγονός ότι ο «δάσκαλός» τους αρχικά εγκατέλειψε τον γερμανοεβραίο δάσκαλό του Εντμουντ Χούσερλ και στη συνέχεια υπήρξε μέλος του ναζιστικού κόμματος, πρύτανης για έναν χρόνο στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ (1933-1934), όπου υπηρέτησε την πολιτική ναζιστικοποίησης των πανεπιστημίων. Ο συγγραφέας με επιστημονική συγκρότηση αλλά και πολεμικό πνεύμα επιχειρεί να αποδομήσει τόσο τα «παιδιά του Χάιντεγκερ» όσο και τον πατέρα τους.

 

 

Παγκοσμιοποίηση

Zygmunt Bauman

Γεννημένοι ρευστοί – Μεταμορφώσεις της τρίτης χιλιετίας

Μτφ. Σώτη Τριανταφύλλου

Εκδ. Πατάκη, σελ. 128

Τιμή 7,50 ευρώ

Ο Πολωνοεβραιός Ζίγκμουντ Μπάουμαν, ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στα Πανεπιστήμια του Λιντς και της Βαρσοβίας, που πέθανε το 2017, διέθετε μια σπάνια ικανότητα. Ηταν από τους λίγους συγγραφείς που μπορούσε να περιγράφει έναν ιδιαίτερα ζοφερό κόσμο και ταυτοχρόνως να προκαλεί πνευματική ευφορία στον αναγνώστη. Εδώ στη συνομιλία του με τον ιταλό δημοσιογράφο Τόμας Λεοντσίνι μιλάει με συνοπτικό τρόπο για όλα όσα τον απασχολούσαν από τη δεκαετία του 1990 μέχρι τα τέλη της δεύτερης δεκαετίας του 2000. Περιγράφει μια ρευστή κοινωνία, μια κοινωνία που έχει ήδη περάσει από το στάδιο της «σταθερής» νεωτερικότητας στο στάδιο της «ρευστής» νεωτερικότητας. Σ’ αυτόν τον κόσμο κυρίαρχες δεν είναι οι σταθερές σχέσεις, αλλά οι δεσμοί που στηρίζονται στο «διαδίκτυο». Η κατάρρευση των σταθερών δομών συνοδεύεται και από την κατάρρευση της συστηματικής σκέψης. Απλές αλλά και τόσο σύνθετες αλήθειες.

 

 

Eric Bobsbawm

Η σκηνή της τζαζ

Μτφ. Τάκης Τσήρος, Γιάννης Λειβαδάς

Εκδ. Εξάντας, σελ. 480

Από την εισαγωγή του βιβλίου στο οποίο ο κορυφαίος ιστορικός ανέλυε τη μουσική που αγάπησε: «Τον κόσμο της τζαζ δεν τον αποτελούν μονάχα οι ήχοι που βγαίνουν από ορισμένα μουσικά όργανα όταν παίζονται με ιδιαίτερο τρόπο· τον αποτελούν και οι μουσικοί που τα παίζουν, έγχρωμοι ή λευκοί, Αμερικανοί ή όχι. Τον κόσμο της τζαζ τον αποτελούν ακόμη οι χώροι όπου παίζεται, το οικονομικό και τεχνικό οικοδόμημα που χτίστηκε γύρω από τους ήχους της, οι συνειρμοί τους οποίους οι ήχοι της ξυπνούν μέσα μας. Τον αποτελούν οι άνθρωποι που ακούνε την τζαζ, καθώς κι εκείνοι που φροντίζουν για τη διάδοσή της».

 

 

Γιώργος Σεφέρης

Επιμέλεια: Γιώργος Δ. Παναγιώτου

Επιστολές στην αδελφή του Ιωάννα (1934-1939)

Μελάνι, σελ. 220

Τιμή 15 ευρώ

«Περίεργη μοίρα, μόλις κρατηθώ από έναν άνθρωπο, βουλιάζει είτε εκείνος είτε εγώ. Δεν έχω μήτε κανέναν να πω ένα αστείο. Συνέλαβα δυο τρεις φορές τον εαυτό μου να γελά μοναχός του, έτσι ξαφνικά. Αν τούτο εξακολουθήσει, πάει το κύρος μου.[…]» (Κορυτσά, 18 Νοεμβρίου 1936). Ολες οι επιστολές φωτίζουν αποκαλυπτικά την προσωπικότητα του ποιητή, καθώς απευθυνόμενος στην κατά δύο χρόνια μικρότερη αδελφή του, της γράφει για όλα, σημαντικά και ασήμαντα, εντελώς αυθόρμητα, χωρίς αναστολές, ιδιαίτερα για τα προσωπικά του θέματα, τα βαθιά του συναισθήματα, για όλες τις μικρές χαρές του, για όλους τους δισταγμούς και τους καημούς του, προσωπικούς και υπηρεσιακούς.

 

 

Τίτος Γιοχάλας

Τα αλβανόφωνα χωριά της Θράκης

Εκδ. Πατάκη, σελ. 534

Τιμή 25 ευρώ

Προϊόν συστηματικής και επιτόπιας αναζήτησης του ερευνητή για τους λαούς της Βαλκανικής, ο τόμος «παρακολουθεί» τη συγκρότηση των αρβανιτόφωνων χωριών στη Δυτική Θράκη και την εξέλιξή τους μέσα στον χρόνο, καθώς ενσωματώνονται στην ελληνική κουλτούρα. Σημαντικός τίτλος για την «άγνωστη» ιστοριογραφία.

 

 

Hans Joachim Lang

Οι γυναίκες του Μπλοκ 10

Μτφ. Νίκη Eideneier Αναστασιάδη

Εκδ. University Studio Press, σελ. 354

Τιμή 22 ευρώ

Μια υπενθύμιση για τον διαρκή εφιάλτη της ιστορίας και τις άγνωστες περιοχές που αναζητεί η ιστοριογραφία. Ο Λανγκ διερευνά την ιστορία περίπου 800 εβραίων γυναικών διαφόρων εθνικοτήτων (Πολωνέζες, Γερμανίδες, Τσέχες, Ολλανδέζες, Σλοβάκες, Βελγίδες, Γαλλίδες και ένα μεγάλο αριθμό Ελληνίδων) που υπέστησαν ιατρικά πειράματα στο Μπλοκ 10 του Αουσβιτς. Γιατροί έκαναν επάνω τους δοκιμές μεθόδων στείρωσης χωρίς εγχείρηση ή με ακτίνες Ρέντγκεν, έρευνες πρόκλησης καρκίνου της μήτρας, πειράματα βελτίωσης της θεραπείας του καρκίνου της μήτρας, αιμοδοσία σε μεγάλες ποσοτήτες, μεταγγίσεις διαφορετικών ομάδων αίματος κ.ά. Περίπου 300 από αυτές κατάφεραν να επιζήσουν και να επιστρέψουν στις πατρίδες τους, με τρομερές βλάβες στη σωματική και κυρίως στην ψυχική τους υγεία.

 

 

Αλμπέρ Καμί

Ελευθεριακά γραπτά (1948-1960)

Μτφ. Ρίτα Κολαΐτη

Εκδ. Καστανιώτη, σελ. 332

Τιμή 16 ευρώ

Οι σχέσεις που ανέπτυξε ο μεγάλος στοχαστής με τους αναρχικούς και αντεξουσιαστές της εποχής του, η επίδραση στην κοινωνική σκέψη, στην κριτική της βίας, της ιδεολογίας και του εθνικισμού, οι απόψεις του για τον Μπακούνιν και τους μαχητές του ισπανικού εμφυλίου.

 

 

Charles Stewart

Ονειρα και ιστορική συνείδηση στην Ελλάδα

Μτφ. Κωστής Πανσέληνος

Προλεγόμενα Mark Mazower, Δ.Π. Σωτηρόπουλος

Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 462

Τιμή 18,80 ευρώ

Με επιτόπια έρευνα στην ορεινή Κόρωνο της Νάξου και τα ιστορικά ντοκουμέντα που ανακαλύπτει για οράματα με αγίους και εικόνες, τα οποία επαναλαμβάνονται ανά δεκαετίες, ο ιστορικός ανθρωπολόγος υποδεικνύει μια «εθνογραφία της ιστορικής συνείδησης». Ενας πολύτιμος τίτλος για την ιστορία που περιμένει να την ανακαλύψουμε.

 

 

Ernst Bloch

Ο αθεϊσμός στον χριστιανισμό

Μτφ. Πέτρος Γιατζάκης, σελ. 587

Εκδ. Αρτος Ζωής, σελ. 587

Τιμή 25 ευρώ

Ο τόμος συμπυκνώνει τη φιλοσοφική σκέψη του Μπλοχ για το φαινόμενο της θρησκείας – και ειδικότερα για τον χριστιανισμό και τον ιουδαϊσμό. Για τον Μπλοχ η θρησκεία δεν ανήκει στο παλαιοντολογικό μουσείο της ιστορίας, αλλά αποτελεί, ιδίως στη βιβλική εκδοχή της, έργο της θεμελιώδους υπερβατικής ορμής του ανθρώπου, ο οποίος δημιουργεί ουτοπικές προβολές προς το μέλλον.