Κάν’ το όπως {LF}με τους απόδημους

Σκηνή από το – πολύ πρόσφατο – παρελθόν: το κυβερνητικό επιτελείο υψώνει τη σημαία της συναίνεσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προβάλλει ανοιχτό πνεύμα, στριμώχνει επικοινωνιακά τον Αλέξη Τσίπρα με την απειλή του «μουντζούρη», προσπαθεί να πείσει συνολικά την αντιπολίτευση. Πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου 2019, αναζητείται η χρυσή τομή για την ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού.

Σκηνή από το – όχι και τόσο μακρινό – μέλλον: ο Πρωθυπουργός βγάζει μπροστά το συναινετικό προφίλ του, προσπαθεί να πιέσει τους πολιτικούς αντιπάλους του, επιχειρηματολογεί για την ανάγκη μεταρρύθμισης. Πρώτο εξάμηνο του 2020, η πολιτική μάχη ουσίας και εντυπώσεων για τον εκλογικό νόμο.

Αν ήταν ταινία, θα είχε τον τίτλο «Κάν’ το όπως με τους απόδημους», ωστόσο η κατάληξη του σεναρίου προδιαγράφεται αλλιώτικη αυτή τη φορά. Γιατί το μοντέλο «απόδημοι», που αναμένεται να επαναληφθεί στο επικοινωνιακό σκέλος, δεν εξασφαλίζει απαραιτήτως διακομματική συνεννόηση στο κρίσιμο κεφάλαιο «κατάργηση απλής αναλογικής». Η εξίσωση φαντάζει πολύ πιο δύσκολη και οι προσδοκίες για συγκλίσεις είναι εξαιρετικά χαμηλές στο Μαξίμου και στα στρατόπεδα της Κουμουνδούρου και της Χαριλάου Τρικούπη. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Πρωθυπουργός θα πάψει να προωθεί ως «στρατηγική επιλογή» την αναζήτηση ευρύτερων συναινέσεων, από τη στιγμή που θεωρεί ότι λειτουργούν υπέρ του έστω και οι αρχικές εντυπώσεις. Ωστόσο στον εκλογικό νόμο, λένε οι γνωρίζοντες, δεν θα πρέπει να αναμένεται η διάθεση για τόσες «εκπτώσεις», όπως τις δέχθηκε ο Πρωθυπουργός στη θεσμική παρέμβαση για το δικαίωμα ψήφου των εκτός επικρατείας Ελλήνων από τον τόπο κατοικίας τους.

«Είχαμε χρέος ως άκαμπτοι στον μεγάλο στόχο να φανούμε ευέλικτοι στον δρόμο για την επίτευξή του» είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δηλώνοντας περήφανος και δίνοντας συγχαρητήρια στους υπουργούς Γιώργο Γεραπετρίτη και Τάκη Θεοδωρικάκο για το τελικό «288 ναι» στο γαλάζιο νομοσχέδιο για τους απόδημους. Το «άκαμπτος» στον στόχο θα το διατηρήσει και στον εκλογικό νόμο, όπως όλα δείχνουν. Μένει να φανεί το πόσο «ευέλικτος» θα είναι.

Δεδομένα. Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη υπάρχουν συγκεκριμένα δεδομένα: η κατάργηση της απλής αναλογικής του ΣΥΡΙΖΑ και ότι «με 40% ένα κόμμα δικαιούται αυτοδυναμία». Δεδομένο θεωρείται επίσης ότι από την εξίσωση της συναίνεσης το κυβερνητικό επιτελείο βγάζει εξαρχής εκτός το ΚΚΕ. Η κυρίαρχη σκέψη, σύμφωνα με έγκυρες πηγές, είναι η κυβερνητική πρόταση να αποκαλυφθεί μεταξύ της ερχόμενης άνοιξης και του Ιουνίου. Αλλοι θεωρούν ότι η συζήτηση για το εκλογικό σύστημα θα μπορούσε να γίνει στους πρώτους μήνες του 2020, εφόσον ο Πρωθυπουργός αποφασίσει να το χρησιμοποιήσει (και) ως μέσο πίεσης της αντιπολίτευσης συνδυαστικά με τον διάδοχο του Προκόπη Παυλόπουλου. Ουδείς από το κυβερνητικό επιτελείο προκαταλαμβάνει τις κινήσεις του Πρωθυπουργού. «Ο μόνος αρμόδιος για να αποφασίσει και για το ακριβές περιεχόμενο και για τον χρόνο είναι ο Πρωθυπουργός» επαναλαμβάνει με κάθε ευκαιρία ο υπουργός Εσωτερικών Τάκης Θεοδωρικάκος. Το ίδιο λένε τα κυβερνητικά στελέχη και για το πρόσωπο που θα προτείνει για Πρόεδρο ο Κυριάκος Μητσοτάκης – καταλήγοντας στην απόφαση μέσα στις γιορτές των Χριστουγέννων σε μια βόλτα του στο βουνό, όπως έχει πει.

Σε κάθε περίπτωση φαίνεται ότι προκρίνεται τελικά ένα απλό εκλογικό σύστημα με κλιμακωτό μπόνους για το πρώτο κόμμα – ενδεχομένως και με κατώτατο πλαφόν ποσοστού για την πριμοδότηση εδρών. Αυτό σημαίνει ότι απομακρύνεται πλέον σημαντικά το σενάριο για υιοθέτηση του γερμανικού ή βρετανικού μοντέλου, έστω και με παραλλαγές, που είχε βρεθεί πάντως υπό επεξεργασία από το δίδυμο Θεοδωρικάκου και Θοδωρή Λιβάνιου στο υπουργείο Εσωτερικών. Οσο για τον επικοινωνιακό χειρισμό της υπόθεσης το προσεχές διάστημα, κάτι διαφαίνεται ήδη μέσα από δηλώσεις του Πρωθυπουργού και κυβερνητικών στελεχών. Ολοι τους απευθύνουν (προς πάσα κατεύθυνση) μηνύματα ότι η επόμενη κάλπη στο τέλος της τετραετίας θα είναι απλής αναλογικής, ότι θα ακολουθήσουν δεύτερες εκλογές και ότι ο νέος νόμος της ΝΔ θα της εξασφαλίσει πλειοψηφία.

Δεσμεύσεις. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δεσμευθεί ότι θα ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για τον σχεδιασμό του και ειδικά τον Αλέξη Τσίπρα θα τον καλέσει να «ξεχάσει» την απλή αναλογική και ουσιαστικά να αποδείξει έμπρακτα ότι θεωρεί τον ΣΥΡΙΖΑ κόμμα εξουσίας, συμφωνώντας σε ένα σύστημα που θα εξασφαλίζει κυβερνησιμότητα. Η πολιτική πίεση σε αυτή την κατεύθυνση αναμένεται να ενταθεί, ενόσω ο Τσίπρας διεκδικεί να κατοχυρωθεί ο ΣΥΡΙΖΑ ως ο βασικός πυλώνας της Κεντροαριστεράς. Επιπλέον το Κίνημα Αλλαγής, που συμφωνεί με τη ΝΔ στο «τέλος» της απλής αναλογικής και καταρχήν δεν θα αρνιόταν τον διάλογο, είναι αμφίβολο ότι θα συναινούσε εύκολα σε ένα σύστημα κομμένο και ραμμένο για κυβέρνηση ΝΔ.

Νωρίτερα από την πολιτική αντιπαράθεση για τον εκλογικό νόμο, και συγκεκριμένα εντός Ιανουαρίου ή το αργότερο στις πρώτες ημέρες του Φεβρουαρίου, θα σηκώσει ο Πρωθυπουργός το θέμα του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας, εφόσον επιβεβαιωθούν οι φωνές που «θέλουν» τον εκλογικό νόμο μετά την άνοιξη. Και εδώ αναμένεται το μετριοπαθές μητσοτακικό προφίλ συναίνεσης. Η συνταγματική πρόβλεψη για τελική εκλογή Προέδρου με απλή πλειοψηφία, κατά τον Πρωθυπουργό (που σημειωτέον θα ήθελε περισσότερες γυναίκες σε κρίσιμους ρόλους), «δεν αναιρεί την πολιτική ευθύνη της εκάστοτε πλειοψηφίας να αναζητεί πρόσωπο το οποίο θα εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση». Και προσφάτως ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε για Πρόεδρο που «θα πρέπει να εκφράζει την ενότητα του έθνους» και να «συγκεντρώνει και όχι να αποσυγκεντρώνει».