Στη φυλακή, χαμογελώντας

«Ξύπνησα.

Κάποιος χτυπούσε την πόρτα.

Εριξα μια ματιά στο ηλεκτρονικό ξυπνητήρι δίπλα μου… “5:42”, τρεμόπαιζαν τα νούμερα.

“Η αστυνομία” σκέφτηκα.

Οπως όλοι οι διαφωνούντες αυτής της χώρας, κάθε βράδυ αποκοιμιόμουν λογαριάζοντας ότι το χάραμα θα μου χτυπούσαν την πόρτα.

Ηξερα πως θα έρχονταν.

Ηρθαν».

Το σημειώνει ο ίδιος ο Αχμέτ Αλτάν στο βιβλίο που έγραψε μέσα από τις φυλακές της Σηλυβρίας: καθώς η Τουρκία δεν μετακινείται παρά πολύ αργά στον δρόμο της ίδιας της της Ιστορίας, ο χρόνος δεν γυρίζει ποτέ πίσω: επιστρέφει για να γίνει ακόμα βαρύτερος. Σαράντα πέντε χρόνια προτού συλληφθεί ο ίδιος, ένα αντίστοιχο πρωινό, στο ίδιο κτίριο της ασιατικής πλευράς της Κωνσταντινούπολης, η πόρτα είχε χτυπήσει για τον πατέρα του. Πολυγραφότατος συγγραφέας, διάσημος ρήτορας της τουρκικής Αριστεράς, ο πρώτος κομμουνιστής βουλευτής της χώρας, ο Τσετίν Αλτάν θα περνούσε δυόμισι χρόνια στη φυλακή, θα γνώριζε τα βασανιστήρια, θα αντιμετώπιζε την τρέλα και τη φασαρία 300 και πλέον δικών συνολικά για τα γραπτά και τις δηλώσεις του. «Είμαι κι εγώ ιδιοκτήτης αυτής της χώρας!» επαναλάμβανε, σαν μάντρα, σε όλη τη ζωή του. Ψάχνοντας κανείς στο Internet μαθαίνει πως ο Τσετίν Αλτάν πέθανε το 2015. Διαβάζοντας τις πρώτες σελίδες του βιβλίου του, κρατά την αίσθηση του 24χρονου τότε γιου του: ο Τσετίν Αλτάν πέθανε εκείνο το πρωινό του 1974. Πρώτα όμως προσέφερε τσάι στους αστυνομικούς που έψαχναν το διαμέρισμά του. Εκείνοι αρνήθηκαν, εκείνος γέλασε: «Δεν είναι απόπειρα δωροδοκίας, μπορείτε να πιείτε». Η ίδια πραγματικότητα επαναλήφθηκε και τα χαράματα της 10ης Σεπτεμβρίου του 2016. Η ίδια προσφορά, οι ίδιες λέξεις βγήκαν από το στόμα του Αχμέτ Αλτάν, ασυνείδητα μάλιστα μιμήθηκε τη φωνή του πατέρα του: «Δεν είναι απόπειρα δωροδοκίας, μπορείτε να πιείτε».

Ηταν 66 χρόνων όταν συνελήφθη, όχι για πρώτη ούτε για τελευταία φορά, αυτός ο σπουδαίος τούρκος διανοούμενος, συγγραφέας και δημοσιογράφος. Μαζί και ο μικρότερος αδελφός του, ο δοκιμιογράφος και καθηγητής Μεχμέτ Αλτάν. Κατηγορήθηκαν ότι είχαν περάσει ένα «υποσυνείδητο μήνυμα» στη διάρκεια τηλεοπτικής εκπομπής λίγο πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος της 16ης Ιουλίου του 2016. Ηταν τόσο γελοίο το κατηγορητήριο, βέβαια, που στη συνέχεια άλλαξε: «συμμετοχή σε απόπειρα πραξικοπήματος». Τον Φεβρουάριο του 2018 καταδικάστηκαν αμφότεροι σε ισόβια, μαζί και η δημοσιογράφος Ναζλί Ιλιτσάκ, για «απόπειρα ανατροπής της συνταγματικής τάξης». Τον Ιούνιο του 2018 ο Μεχμέτ Αλτάν αφέθηκε ελεύθερος με απαγόρευση εξόδου από τη χώρα. Ο Αχμέτ Αλτάν παρέμεινε στη φυλακή, το ίδιο και η Ναζλί Ιλιτσάκ. Τον περασμένο Ιούλιο το Ακυρωτικό Δικαστήριο ακύρωσε την καταδίκη τους, εκτιμώντας πως δεν έπρεπε να είχαν δικαστεί για απόπειρα πραξικοπήματος αλλά για «υποβοήθηση τρομοκρατικής οργάνωσης», κατηγορία που επισείει μικρότερες ποινές. Τη Δευτέρα 4 Νοεμβρίου, Αχμέτ Αλτάν και Ναζλί Ιλιτσάκ αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Στη νέα δίκη που πραγματοποιήθηκε ο δικαστής καταδίκασε τον μεν πρώτο σε ποινή κάθειρξης δέκα ετών και έξι μηνών, τη δε δεύτερη σε ποινή κάθειρξης οκτώ ετών και εννέα μηνών – και είχαν ήδη περάσει αρκετό χρόνο στη φυλακή. Η Ναζλί Ιλιτσάκ παραμένει, μέχρι νεωτέρας, ελεύθερη. Ο Αχμέτ Αλτάν επέστρεψε ήδη, την περασμένη Τρίτη, στη φυλακή. Η ελευθερία του κράτησε οκτώ μέρες.

Και αυτός είναι, κατά πώς λέγεται, ο λόγος, η δήλωση που έκανε βγαίνοντας: «Προσπαθούν να διασφαλίσουν ότι οι διανοούμενοι δεν θα κάνουν ερωτήσεις. Εμείς θα τους κάνουμε ερωτήσεις. Εχουμε δει τι σημαίνει φυλακή. Αν χρειαστεί, θα επιστρέψουμε. Δεν φοβόμαστε». Μιλώντας σε ξένα Μέσα, ακτιβιστές σημειώνουν ότι τα μεγαλύτερα τουρκικά Μέσα, που είναι απόλυτα υποταγμένα στην κυβέρνηση, επέκριναν έντονα τα λόγια αυτά: «Αναμφίβολα ο πρόεδρος Ερντογάν το είδε αυτό και διέταξε την επανασύλληψή του». Η εισαγγελία έκανε έφεση, το εφετείο αποφάσισε ότι υπήρχε πράγματι «κίνδυνος να εγκαταλείψει τη χώρα» ο Αχμέτ Αλτάν. Είναι αγαπητός, πολύ αγαπητός και στην Τουρκία αυτός ο συγγραφέας. Σχεδόν κανένας συμπατριώτης του, ωστόσο, δεν έχει τολμήσει μέχρι σήμερα, όχι την τελευταία εβδομάδα αλλά τα τελευταία τρία χρόνια, να καταγγείλει τη φυλάκισή του. Το βιβλίο του «Δεν θα ξαναδώ ποτέ τον κόσμο» έχει ήδη κυκλοφορήσει στα γαλλικά και τα αγγλικά, ελπίζουμε να κυκλοφορήσει σύντομα και στα ελληνικά, κανένας τούρκος εκδότης όμως δεν το αγγίζει. Τόσος είναι ο φόβος. Τα τελευταία του λόγια έχουν γίνει ήδη αποκτήσει τη δική τους φήμη στη Δύση, μέσα από τον Τύπο: «Δεν θα μπορέσετε ποτέ να με φυλακίσετε, δεν θα με κλείσετε ποτέ μέσα. Γιατί, όπως όλοι οι συγγραφείς, έχω μία μαγική δύναμη: περνάω εύκολα μέσα από τα τείχη». «Κάποιος μέσα του», μέσα στον Αχμέτ Αλτάν, παραμένει ελεύθερος. Είναι ο ίδιος που είχε απαντήσει χαμογελαστός «ευχαριστώ, δεν καπνίζω παρά μόνο όταν είμαι αγχωμένος» στον αστυνομικό που του προσέφερε τσιγάρο μέσα στο περιπολικό που τον οδηγούσε στα κρατητήρια, εκείνο το πρωί του Σεπτεμβρίου του 2016. Αλλά ας μην αφήσουμε αυτή την αλήθεια να χαλάσει μια φριχτή ιστορία.