Οταν η Βίβιαν Λι έφυγε χωρίς να πληρώσει…

Αγαπημένο στέκι του Σεφέρη και του αδελφικού του φίλου Γιώργου Κατσίμπαλη, η Ταβέρνα του Ψαρρά είναι μία από τις αθηναϊκές ταβέρνες που διηγούνται την ιστορία της πόλης. Είναι το μαγαζί που απέκτησε διεθνή εμβέλεια όταν ο Rex Warner το ανέφερε στο έργο του και που έμελλε να γίνει, κατά τον Κατσίμπαλη, «η ταβέρνα των διάσημων τζαμπατζήδων»: Ο Λόρενς Ολιβιέ και η Βίβιαν Λι, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι μόνο δύο από όσους δεν πλήρωσαν τον λογαριασμό όταν επισκέφτηκαν την ταβέρνα… Πολύ κοντά, επάνω στην οδό Κυδαθηναίων, το 1865 άνοιγαν Τα Μπακαλιαράκια του Δαμίγου, η πιο παλιά εν λειτουργία ταβέρνα της Αθήνας, ένα υπόγειο στο οποίο γυρίστηκαν πολλές σκηνές από ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες. Στέκι του Ορέστη Μακρή – κατοίκου της γειτονιάς και παντρεμένου με ανιψιά του Δαμίγου -, του Μάνου Κατράκη αλλά και του Κώστα Βάρναλη, ενός «ψαροφάγου σαν γάτα» κατά τον Ασημάκη Πανσέληνο, που έτρωγε πίνοντας ρετσίνα καθισμένος σε μια συγκεκριμένη πάντα θέση.
Οι αθηναϊκές ταβέρνες γεννιούνται όταν η Αθήνα γίνεται πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. «Κι ενώ η βαυαρική αυλή πίνει μπίρα, η ταπεινή ρετσίνα ρέει στα λαϊκά στρώματα» περιγράφει γλαφυρά ο Γιώργος Πίττας. Στην ιστορική τους πορεία θα σηματοδοτήσουν κάτι περισσότερο από τόπο φαγητού. Θα φιλοξενήσουν καντάδες αλλά και αντάρτικα, πολιτικές ζυμώσεις, πρωτοποριακά καλλιτεχνικά ρεύματα. Θα γίνουν τόπος σπονδής για μορφές του πνεύματος, της λογοτεχνίας, του κινηματογράφου αλλά και για κοσμοκαλόγερους όπως ο Παπαδιαμάντης.
Αγνωστες ιστορίες για τις αθηναϊκές ταβέρνες θα αποκαλυφθούν την Κυριακή το πρωί σε μια περιήγηση με αφετηρία το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης στην οδό Τριπόδων.
Ενας από τους σταθμούς της, το, κλειστό εδώ και χρόνια, Μεθυσμένο Καράβι στην οδό Αφροδίτης, στέκι προοδευτικών λογοτεχνών και διανοουμένων. Ο Μενέλαος Λουντέμης, ένας από αυτούς. «Ο Λουντέμης λένε ότι ήταν καλλίφωνος. Κι επειδή στην ταβέρνα υπήρχε ζωντανή μουσική, συχνά ανέβαινε και τραγουδούσε με τους καλλιτέχνες» λέει ο συγγραφέας Κώστας Στοφόρος που θα πραγματοποιήσει την ξενάγηση. Πάμφτωχος ο Λουντέμης την εποχή εκείνη, αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης που είχε εξοριστεί στη Μακρόνησο και τον Αη Στράτη, δεν είχε χρήματα ούτε για να φάει, διηγούνται όσοι τον έζησαν. «Στο Μεθυσμένο Καράβι συχνά στο τραγούδι τον συνόδευε η Δανάη Στρατηγοπούλου, η οποία έβρισκε έναν ευγενικό τρόπο για να τον κερνάει χωρίς να προσβάλλει τα συναισθήματά του» λέει ο Κώστας Στοφόρος.
Περιδιαβαίνοντας συχνά στα στενά της Πλάκας, ως κάτοικός της, ο Σεφέρης είχε πολλά στέκια: ένα από αυτά, ο Πλάτανος, το πατάρι του οποίου λειτούργησε ως καλλιτεχνικό εργαστήρι για τους Φωκίωνα Ρωκ, Περικλή Βυζάντιο και Παύλο Καλλιγά. Κι ως στέκι για τον Κωστή Παλαμά, τη Μαρίκα Κοτοπούλη, τον Γεώργιο Παπανδρέου. Ανηφορίζοντας την οδό Κλεψύδρας, προς τα Αναφιώτικα, στέκει, κλειστή σήμερα, η περίφημη Κληματαριά, η ταβέρνα της ταινίας «Ο μεθύστακας». Και τέλος προς το Μοναστηράκι, στην οδό Αρεως 1, μια αδρή ενθύμηση της γειτονιάς που άλλοτε ονομαζόταν Τζιερτζίδικα. Εδώ ήταν η ταβέρνα Η Οικονομία: ένα μικροσκοπικό μαγαζί με πάγκους, που μαγείρευε έξω φασολάδα και τηγάνιζε τζιέρια γεμίζοντας τσίκνα το δρομάκι ενώ μια ταμπέλα προειδοποιούσε τους πελάτες που έτρωγαν όρθιοι στους πάγκους: «Προσέχετε τα πιάτα σας γιατί επιτήδειοι περαστικοί αρπάζουν το φαγητό»… Εικόνες που πέρασαν ανεπιστρεπτί γεννιούνται ξανά με έναν περίπατο στην Πλάκα. Οπως εκείνη του Κωνσταντίνου Καραμανλή ή της Τζάκι Ωνάση καθισμένων στο τραπέζια του θρυλικού Θεόφιλου να σερβίρονται από τον ίδιο και την αριστοκρατική σύζυγό του Ιω – αδελφή της Λίντα Αλμα -, που, όπως λέει ο Γιώργος Πίττας, «άφησε τη σκηνή του Αττίκ για να σερβίρει φασολάδα…».