14 ψέματα {CR}την ημέρα

H κατηγορία του Αλέξη Τσίπρα ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος συμψηφίζει το προσφυγικό ζήτημα με τα εθνικά θέματα και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ίδιας αξίας με την παλαιότερη κατηγορία της Νέας Δημοκρατίας ότι ο ΣΥΡΙΖΑ συμψήφιζε τη λύση του Μακεδονικού με την αναβολή της μείωσης των συντάξεων: μια τεράστια μπούρδα. Προφανώς και έχουν σχέση αυτά τα θέματα μεταξύ τους. Ο Ερντογάν χρησιμοποιεί τους πρόσφυγες με εκβιαστικό τρόπο για να προωθεί τα συμφέροντά του. Η Ευρώπη βλέπει με διαφορετικό μάτι μια κυβέρνηση που δείχνει προθυμία να λύσει ένα χρονίζον πρόβλημα. Το να κατηγορείται όμως μια κυβέρνηση για ανταλλαγή ή, ακόμη χειρότερα, για συναλλαγή, είναι βαρύ. Ευτυχώς τέτοιου είδους κατηγορίες εντάσσονται στην καθημερινή κομματική αντιπαράθεση και δεν αντιμετωπίζονται σοβαρά.

Είναι αλήθεια ότι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ έχει πολύ πιο εύκολο το ψέμα από τον πρωθυπουργό. Αλλά και πάλι, βρίσκεται πολύ πίσω από τον πολιτικό που έχει εντάξει πλήρως το ψέμα στην καθημερινότητά του και το έχει κάνει τρόπο ζωής. O δημοσιογράφος Γκλεν Κέσλερ της Washington Post, που μετράει καθημερινά τα ψέματα του προέδρου Τραμπ, έκανε πρόσφατα έναν απολογισμό: 13.435 παραπλανητικές ή ανοιχτά ψευδείς δηλώσεις από τότε που ανέλαβε την προεδρία. Αυτό σημαίνει κατά μέσο όρο 14 ψέματα την ημέρα.

Μια άλλη διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα και τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο τρόπος με τον οποίο η κοινή γνώμη αντιδρά σε αυτά τα ψέματα. Εδώ, ο ΣΥΡΙΖΑ τιμωρήθηκε, έστω κι αν την τελευταία στιγμή ένα μέρος των ψηφοφόρων του τον λυπήθηκε για συναισθηματικούς λόγους. Εκεί, η δημοτικότητα του προέδρου Τραμπ βρίσκεται στο 43%, μόλις μία μονάδα κάτω σε σχέση με την ημέρα που μπήκε στον Λευκό Οίκο.

Πώς εξηγείται αυτή η απάθεια του εκλογικού σώματος απέναντι στην εξαπάτησή του; Ενας λόγος, γράφει στο τελευταίο του τεύχος ο Economist, είναι ότι ο αμερικανός πρόεδρος ψεύδεται τόσο συχνά και τόσο ξεδιάντροπα, που οι πολίτες δεν ξέρουν πώς να αντιδράσουν. Μια άλλη εξήγηση είναι ότι οι ψηφοφόροι εμπιστεύονται τους ηγέτες που έχουν ψηφίσει ανεξάρτητα από αυτά που λένε. Στην περίπτωση μάλιστα του Τραμπ, πολλοί από τους υποστηρικτές του απολαμβάνουν τα ψέματά του, αφού θεωρούν ότι με τον τρόπο αυτό δείχνει την περιφρόνησή του στο σάπιο πολιτικό σύστημα.

Το ίδιο συμβαίνει στη Βρετανία του Μπόρις Τζόνσον, του οποίου η πρώτη αξιοσημείωτη εμπειρία ήταν να απολυθεί από την εφημερίδα όπου εργαζόταν επειδή παραποίησε συνειδητά μια φράση. Κι όμως, αυτός ο πολιτικός σαρώνει στις δημοσκοπήσεις. Ακόμη και ευφυείς ψηφοφόροι προτιμούν τον δικό τους ψεύτη από κάποιον που λέει δυσάρεστες αλήθειες.

Ο (ιδιαιτέρως ευφυής) Κέινς, θυμίζει ο Economist, είχε κάποτε ρωτήσει κάποιον: «Οταν αλλάζουν τα γεγονότα, εγώ αλλάζω άποψη. Εσείς τι κάνετε;» Οι περισσότεροι σήμερα θα απαντούσαν, αν ήταν ειλικρινείς: «Εγώ παραμένω αμετακίνητος».