Οσα μας δίδαξε το Γουότεργκεϊτ

Εχουν περάσει δέκα ημέρες από τότε που ανακοίνωσε η Δημοκρατική πρόεδρος της Βουλής, Νάνσι Πελόζι, την έναρξη έρευνας με το ερώτημα της παραπομπής σε δίκη και της καθαίρεσης του Ντόναλντ Τραμπ και το μόνο που έχει γίνει σαφές είναι κάτι που ήδη γνωρίζαμε: ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν «παίζει» με βάση τους κανόνες της δημοκρατίας. Η αντεπίθεσή του είναι λυσσαλέα, η λάσπη που πετάει καθημερινά δυσώδης και το θράσος του τόσο απύθμενο που έφτασε να ζητήσει προχθές δημοσίως και από την Κίνα να διεξάγει έρευνα εις βάρος του Τζο Μπάιντεν και του επιχειρηματία γιου του, ενώ κινδυνεύει με impeachment επειδή πίεσε τηλεφωνικά για το ίδιο πράγμα τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι – χρησιμοποιώντας βέβαια σε αυτή την περίπτωση ως μοχλό πίεσης την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πως αυτή η στάση αναδίδει και μια οσμή απελπισίας. Οι δημοσκοπήσεις θέλουν πράγματι ένα 49% των Αμερικανών να στηρίζει την έρευνα εις βάρος του Τραμπ, έναντι 41% τον περασμένο Αύγουστο, και ένα 47% να δηλώνει πως πρέπει να καθαιρεθεί, έναντι 37% προ μερικών μηνών. Οι ίδιες δημοσκοπήσεις όμως θέλουν τη βάση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος να συσπειρώνεται γύρω από τον Τραμπ: το ποσοστό των ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων που τον θεωρούν «έντιμο» αυξήθηκε στο 83% από 66% τον περασμένο Μάρτιο ενώ το ποσοστό εκείνων που επιδοκιμάζουν τις προεδρικές του επιδόσεις αυξήθηκε σε μία εβδομάδα κατά 12%, από τα δύο τρίτα σχεδόν στα τέσσερα πέμπτα. Και οι Ρεπουμπλικανοί (γερουσιαστές) είναι αυτοί που πρέπει να καταψηφίσουν τον Τραμπ, στη Γερουσία, ώστε να παυτεί από τα καθήκοντά του. Υπάρχει τέτοια περίπτωση;

Η διάρρηξη στην έδρα της Εθνικής Επιτροπής των Δημοκρατικών με την οποία ξεκίνησε το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ πραγματοποιήθηκε στις 17 Ιουνίου του 1972. Οπως υπενθύμισε ωστόσο ο Ρος Ντάουτχατ σε μία ενδιαφέρουσα συζήτηση με δύο συναδέλφους του αρθρογράφους των New York Times, τη Μισέλ Γκόλντμπεργκ και τον Ντέιβιντ Λίανχαρτ, για τον επόμενο έναν και πλέον χρόνο οι Ρεπουμπλικανοί στήριζαν ολόψυχα τον Νίξον. «Μικροκομματικό κυνήγι μαγισσών» αποκαλούσαν το impeachment. Τελικά, όμως, συνειδητοποίησαν ότι η συμπεριφορά του Νίξον παρέσυρε όλο το κόμμα στην καταστροφή, και του γύρισαν την πλάτη. Απομονωμένος και αντιμέτωπος με την προοπτική της καθαίρεσης, ο Νίξον παραιτήθηκε.

Οι σημερινοί Ρεπουμπλικάνοι απέχουν ακόμα πολύ από το να εγκαταλείψουν τον Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά κάποιες ρωγμές είναι ορατές. Ο γερουσιαστής Πατ Τούμι αποκάλεσε το τηλεφώνημα με τον πρόεδρο της Ουκρανίας «ανάρμοστο». Ο γερουσιαστής Μπεν Σας, «ανησυχητικό». Ο Κόρι Γκάρντνερ το χαρακτήρισε «ένα σοβαρό ζήτημα». Και ο Μιτ Ρόμνι σημείωσε ότι αν αποδειχθεί πως υπήρξε quid pro quo, τότε «πάμε σε ένα εντελώς διαφορετικό, ακραίο επίπεδο». Γιατί στη διάρκεια της έρευνας Μιούλερ για το Russia-gate, οι Αμερικανοί πέρασαν πολύ χρόνο αναρωτιόμενοι αν το νήμα των καταγγελιών για ανάμειξη της Ρωσίας στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές μπορούσε να φτάσει μέχρι τον Τραμπ. Ενώ αυτή τη φορά, το νήμα βρίσκεται ξεκάθαρα στα πόδια του.

Οι περισσότεροι Ρεπουμπλικανοί βέβαια λένε στον εαυτό τους, μήπως και δικαιολογήσουν τη στάση τους, ότι το κόμμα τους σχεδόν ανατράπηκε από αυτή την τεράστια λαϊκιστική εξέγερση, που όμοιές της συμβαίνουν σε όλο τον δυτικό κόσμο, ο Τραμπ λοιπόν δεν είναι παρά ένα σύμπτωμα, και όταν μία τέτοια εξέγερση φέρνει κάποιον στην εξουσία, αν τον διώξεις από εκεί με εκλογές προ των πυλών ανοίγεις πιθανώς τον δρόμο σε έναν «Τραμπ 2.0» ή έναν «Τραμπ εις διπλούν». Πάντως η δημοτικότητα του αμερικανού προέδρου κινείται ήδη τόσο χαμηλά (κάπου 40%) που ακόμα και μία μικρή πτώση μπορεί να αλλάξει την κατάσταση: επ’ αυτού συμφώνησαν και οι τρεις αρθρογράφοι των NYT – αναγνωρίζοντας παράλληλα πως ίσως να πρόκειται για ευσεβείς πόθους.