Ανυποχώρητη η Τουρκία στις προκλήσεις

Κυπριακό, Ανατολική Μεσόγειος, Αιγαίο, είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που απασχολούν το υπουργείο Εξωτερικών, σε σχέση με την Τουρκία αυτή την περίοδο, καθώς η Αγκυρα δείχνει να μην υποχωρεί από την πολιτική των προκλήσεων και της κλιμακούμενης έντασης σε όλα τα επίπεδα.

Κλειδί για τις εξελίξεις αποτελεί το θέμα των ενεργειακών σχεδιασμών, καθώς Αιγαίο και Κύπρος είναι τα δύο πρώτα θέματα στην ατζέντα της Τουρκίας, η οποία διαμηνύει σε κάθε ευκαιρία ότι δεν αποδέχεται τετελεσμένα στην περιοχή, επιχειρώντας στην πραγματικότητα να δημιουργήσει τα δικά της τετελεσμένα, με όχημα την κατοχή, αλλά και το ένα βήμα κάθε φορά.

Οι προθέσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι γνωστές και άμεσα συνδεδεμένες με το ενεργειακό παιχνίδι. Στόχος, να κρατηθεί «ζωντανή» και με καταλυτικό ρόλο στους ενεργειακούς σχεδιασμούς. Κόκκινο πανί για την Αγκυρα είναι η Κυπριακή Δημοκρατία, της οποίας η γεωπολιτική σημασία έχει αναβαθμιστεί εξαιρετικά λόγω της ενέργειας και των εξελίξεων στη Συρία και τη Μέση Ανατολή. Ενδεικτικά στοιχεία είναι οι ανταγωνισμοί για την προσέγγιση της Κύπρου και το ενδιαφέρον δυνάμεων όπως οι ΗΠΑ και η Γαλλία, που συνάπτουν αμυντικές και ενεργειακές συμφωνίες. Στον αντίποδα η Βρετανία, που μένει απλός παρατηρητής και ως εκ τούτου για μία ακόμα φορά φλερτάρει να συνταχθεί με την Αγκυρα. Το Κυπριακό βρίσκεται ακόμα μια φορά στο προσκήνιο με την προσπάθεια να ανακινηθεί η διαδικασία των διαπραγματεύσεων και τη λύση να επιδιώκεται πλέον από ισχυρούς ενεργειακούς ομίλους.

Η Τουρκία εκμεταλλεύεται στο μέγιστο τον ρόλο που παίζει διαχρονικά στην περιοχή, τόσο για το ΝΑΤΟ όσο και για τις ΗΠΑ και την ΕΕ, και επιλέγει να τραβάει το σκοινί διεκδικώντας συνεχώς περισσότερα εκμεταλλευόμενη την απροθυμία τόσο της ΕΕ όσο και των ΗΠΑ να την εγκαταλείψουν. Και αυτοί είναι και οι παράγοντες που θα κρίνουν το μέλλον.

Οι εξελίξεις φέρνουν στο προσκήνιο των σχεδιασμών και την Ελλάδα, η οποία επιχειρεί να αξιοποιήσει την αναζήτηση εναλλακτικών συμμάχων στην περιοχή κυρίως από τις ΗΠΑ. Διπλωματικοί κύκλοι θεωρούν ωστόσο ότι η ρήξη της Δύσης με την Τουρκία και η ισλαμοποίησή της δεν βοηθά τους στόχους και τα συμφέροντα της Ελλάδας. Θεωρούν δε ως ευνοϊκότερη λύση τη διατήρηση της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας που θα της επιβάλει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο κανόνων, στο οποίο θα μπορούσαν να λυθούν πολλά από τα ελληνοτουρκικά θέματα, ακόμα και να απενοχοποιήσει το ενδεχόμενο μιας συνεργασίας στο Αιγαίο, πάντα υπό το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Το σενάριο που εξελίσσεται σήμερα, με την Τουρκία να εκβιάζει αναζητώντας την πλέον ευνοϊκή τοποθέτηση για την ίδια στα στρατόπεδα των γεωστρατηγικών ανταγωνισμών, ίσως να είναι, μάλιστα, το πλέον αβέβαιο, καθώς όλα είναι ρευστά και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις εξελίξεις. Η Αθήνα πάντως σημειώνει ότι στόχος πρέπει είναι και παραμένει η αποκλιμάκωση, καθώς όπως υπογραμμίζουν κυβερνητικοί και στρατιωτικοί παράγοντες, οι αναμετρήσεις φέρνουν απώλειες και είναι πάντα οδυνηρές. Συστήνουν δε νηφαλιότητα και αποφασιστικότητα, τονίζοντας ωστόσο ότι επί του παρόντος η συνεννόηση φαντάζει μάλλον δύσκολη, λόγω των επιλογών της Αγκυρας για διατήρηση της έντασης, μέσω κυρίως ενός επικοινωνιακού πολέμου. Στόχος είναι επομένως να πέσουν οι τόνοι και να αναζητηθεί διάθεση για διάλογο.

Η επίσκεψη Πομπέο. Η επικείμενη επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο στην Αθήνα, που προγραμματίζεται για τις αρχές Οκτωβρίου, αναμένεται να κρίνει πολλά. Αποτελεί ορόσημο όμως και για την εξέλιξη των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Η Αθήνα επιδιώκει, όπως τονίζουν διπλωματικές πηγές, ένα πλαίσιο συνολικού διαλόγου με την Ουάσιγκτον στους τομείς της άμυνας, της οικονομίας αλλά και της πολιτικής συναντίληψης, που θα μπορούσε να οδηγήσει τη συνεργασία σε ένα νέο επίπεδο. Κύκλοι του ΥΠΕΞ σημειώνουν ότι στόχος πρέπει να είναι η Ελλάδα να καταφέρει να πάρει από τις ΗΠΑ και όχι μόνο να δώσει.