Το Αφγανιστάν και η τρομοκρατία

Το Αφγανιστάν είναι μια χώρα που έχει συνδεθεί έντονα με την απειλή της τζιχαντιστικής τρομοκρατίας. Οι Ταλιμπάν – φυσικός σύμμαχος και υποστηρικτής του Οσάμα μπιν Λάντεν και της Αλ Κάιντα – ήταν ο πρώτος στόχος του παγκοσμίου πολέμου κατά της τρομοκρατίας που κήρυξε ο πρόεδρος Μπους ως απάντηση στις αιματηρές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ. Η στρατιωτική επέμβαση, με την ενεργή υποστήριξη και συμμετοχή του ΝΑΤΟ, ξεκίνησε το 2001. Σήμερα, τα στρατεύματα των δυτικών χωρών (συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ) βρίσκονται ακόμη εκεί, όπως και η τζιχαντιστική τρομοκρατία δυστυχώς. Το Αφγανιστάν είναι μία από τις  πλέον βαλλόμενες από τρομοκρατικές επιθέσεις χώρες παγκοσμίως. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η πρόσφατη πολύνεκρη επίθεση βομβιστή αυτοκτονίας στην Καμπούλ. Μια φρικιαστική επίθεση, στο πλαίσιο γαμήλιας τελετής, που άφησε γυναίκες και παιδιά ανάμεσα στους δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες. Την ευθύνη για την επίθεση ανέλαβε η ISIS.

Χαρακτηριστικό της περιπλοκότητας της κατάστασης στο Αφγανιστάν συνιστά το γεγονός πως το τελευταίο διάστημα έχουν εντατικοποιηθεί οι ειρηνευτικές συζητήσεις μεταξύ των ΗΠΑ και εκπροσώπων των Ταλιμπάν. Το 2001 ένας από τους βασικούς στόχους της επέμβασης ήταν η απομάκρυνση του καθεστώτος των Ταλιμπάν. Σήμερα, οι ΗΠΑ  βρίσκονται κοντά στην επίτευξη συμφωνίας με τους Ταλιμπάν για να σταθεροποιηθεί το Αφγανιστάν. Οι βασικοί στόχοι των συνομιλιών είναι να σταματήσει το Αφγανιστάν να αποτελεί κέντρο δράσης τρομοκρατικών οργανώσεων, να πραγματοποιηθεί κατάπαυση του πυρός, να αρχίσει ένας εσωτερικός διάλογος για την επόμενη ημέρα στη χώρα (καθώς και η κυβέρνηση δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις) και να αποχωρήσουν οι στρατιωτικές δυνάμεις των Δυτικών.

Μέσα σε όλο αυτό το μπερδεμένο κουβάρι δραστηριοποιούνται οι τρομοκρατικές οργανώσεις. Δεν είναι μόνο η Αλ Κάιντα, αλλά και η ISIS, καθώς ένας σημαντικός αριθμός μαχητών της οργάνωσης έχουν μετακινηθεί από τη Μέση Ανατολή στο Αφγανιστάν. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η τζιχαντιστική τρομοκρατία και οι «αλλοδαποί» μαχητές με τη σημερινή μορφή τους γεννήθηκαν στο Αφγανιστάν στο πλαίσιο της αντίστασης στη σοβιετική επέμβαση (χωρίς αυτό να σημαίνει την αποδοχή των θεωριών συνωμοσίας για έλεγχο της τρομοκρατίας από τις ΗΠΑ κ.τ.λ.). Το Αφγανιστάν επομένως έχει έναν έντονο συμβολικό ρόλο στην παγκόσμια τζιχάντ των τρομοκρατών. Για αυτό και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια χώρα που διευκολύνει την τρομοκρατία ή ένα καθεστώς (Ταλιμπάν) που την υποστηρίζει. Η ίδια εσφαλμένη προσέγγιση (πως η τρομοκρατία μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς με την επέμβαση εναντίον καθεστώτων) έγινε και στο Ιράκ, δίνοντας τη στρατηγική ευκαιρία που αναζητούσε η ISIS.

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την τζιχαντιστική τρομοκρατία και κυρίως τη μηχανική της ισλαμιστικής ριζοσπαστικοποίησης θα πρέπει να την κατανοήσουμε σε βάθος. Πρέπει να καταλάβουμε γιατί ένας από τους πρώτους συντρόφους του Μπιν Λάντεν και του Αμπντουλάχ Αζάμ που πολέμησε κατά των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν θεωρεί πως μέσω της δραστηριοποίησης στην Αλ Κάιντα εξακολουθεί να υπερασπίζεται την πατρίδα του. Η τρομοκρατία, πέραν της στρατιωτικής απάντησης, χρειάζεται και ιδεολογική αντιμετώπιση. Δεν υπάρχει χαρακτηριστικότερο παράδειγμα για τη μετεξέλιξη και ενδυνάμωση της παγκόσμιας τρομοκρατίας μετά τον θάνατο του Μπιν Λάντεν. Η γοητεία την τρομοκρατών δεν θα σταματήσει αν δεν πληγεί ο πυρήνας της ακραίας ιδεολογίας τους. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει με τη μαζική και άκριτη στοχοποίηση του Ισλάμ και των μουσουλμάνων. Η απειλή είναι η ισλαμιστική τρομοκρατία και σε αυτήν πρέπει να εστιάσουμε.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι
διεθνολόγος, δόκτωρ Ευρωπαϊκής
Ασφάλειας και Νέων Aπειλών